بسیاری از صاحبنظران تعلیم و تربیت، از جمله دانشمند روانشناس، ماریا مونته سوری معتقدند كه بخش اعظم شخصیت كودك در دوران پیش از دبستان شكل می گیرد و رفتارها، نگرش ها و برخوردهای فرد در تمام طول زندگی تا حد زیادی با این دوران ارتباط دارد. خانم مونته سوری معتقد است كه فراگیری در هفت سال ابتدای زندگی به شكل خودبه خودی و بدون آموزگار صورت می گیرد. در واقع، كودك همه این مهارت ها را به تنهایی می آموزد.

جالب اینجاست كه وقتی كودك هفت ساله شود، گمان می كنیم با آموختن الفبا، به او كار بزرگی را یاد می دهیم، در حالی كه او پیشاپیش كارهای بزرگی همچون راه رفتن، چیزها را با دست گرفتن و حرف زدن را بدون هیچ معلمی یاد گرفته است. از آن بدتر این كه ما روی عیب ها و كمبودهای كودك انگشت می گذاریم و تمام توانایی های عظیم او را نادیده می گیریم. از آنجا كه ذهن كودك مثل دامی است كه پیوسته در پی شكار لحظه ها و پدیده هاست، هر چه محیط او غنی تر باشد، مهارت های او بالاتر می رود و با همان شیوه خلاقانه هفت سال اول زندگی، سالم تر و سریع تر به سوی استقلال جسمی و روانی پیش می رود، لذا به جای اتكا به آموزش های خشك و استفاده از شیوه تنبیه و پاداش، باید شرایط را به گونه ای فراهم ساخت كه كودك با انجام تمرینات روزمره زندگی، هر چه زودتر روی پای خود بایستد. در این مرحله، صبر، دقت و تكرار، رمز موفقیت است.

در فاصله هفت تا دوازده سالگی، كودك از مرحله ادراك حسی به تفكر انتزاعی می رسد و مسائل اخلاقی، قضاوت درباره دیگران، وجدان، عدالت و رعایت مساوات برایش مطرح می شود. در این مرحله است كه می توان ارزش های اخلاقی را در كودك تقویت كرد و كمك به سالمندان، بیماران و بچه های كوچك تر را به شكلی كه از عهده او برآید، مطرح كرد. تمرینات ورزشی و راهپیمایی های طولانی هم كودك را برای رویارویی با یك زندگی جدی آشنا می كند. گردش های معمولی و بدون هدف، در آموزش كودك تأثیری ندارند و باید نیروهای خلاقه آنها را در جهت كاری سودمند از جمله اردو رفتن و مسئولیت های اداره امور را تا جایی كه در توان كودكان است، به خود آنها سپردن، رضایت خاطر و اعتماد به نفس و مهارت را برای كودك به ارمغان می آورد كه با هیچ آموزش مكتوبی نمی توان در او ایجاد كرد.

كودك موجودی ضعیف و بی دفاع نیست. او می تواند با توجه به توانایی های جسمی و روحی و با تكیه بر نشاط و انرژی فراوانی كه دارد، بسیاری از كارهایش را شخصاً انجام دهد. توانایی انجام كار و كسب مهارت های زندگی، از كودكی حاصل می شود. با جوانی كه شخصیت او شكل گرفته، دیگر نمی توان مهارتی را تمرین كرد و دچار افسردگی و واماندگی خواهد شد.

تهمینه مهربانی