طرح پذیرش جنسیتی كنكور از سوی مسئولان سازمان سنجش آموزش كشور برای رعایت عدالت آموزشی بین داوطلبان مطرح شده است. كارشناسان معتقدند كه با این طرح می توان پذیرش داوطلبان دختر و پسر را در رشته های گوناگون هماهنگ كرد. ضمن آن كه با ظرفیت سازی در رشته های گوناگون بحث تبعیض جنسیتی ورود به دانشگاه ها به نفع هر دو جنس پایان می یابد. این در حالی است كه به اعتقاد مسئولان وزارت علوم هنوز تعادل جنسیتی در دانشگاه ها بر هم نخورده است.

آمارها نشان می دهد از كل جمعیت سه میلیون و ۳۰۰ هزار نفری دانشجویان، ۵۱ درصد از كل دانشجویان را دختر و ۴۹ درصد را دانشجویان پسر تشكیل می دهند. با این وجود چندی پیش مركز پژوهش های مجلس شورای اسلامی با اعلام گزارشی به افزایش تدریجی تعداد پذیرفته شدگان دختر درمراكز دانشگاهی اشاره و اظهار كرده است افزایش جمعیت دختران در دانشگاه ها موجب كاهش ایجاد زمینه اشتغال برای این دسته از داوطلبان می شود.

دكتر ابراهیم خدایی، معاون سازمان سنجش و آموزش كشور در این زمینه به طرح تفكیك جنسیت در پذیرش دانشجو اشاره می كند و می گوید: «سازمان سنجش در بررسی آمار داوطلبان آزمون های سراسری كشور به این نتیجه رسید كه در چند سال گذشته تعداد داوطلبان دختر و میزان قبولی آنان در رشته های گوناگون نسبت به پسرها بیشتر شده است. بنابراین سال گذشته سازمان سنجش كشور بنا به درخواست وزارتخانه های علوم و تحقیقات و بهداشت و درمان در برخی رشته های گروه های آزمایشی علوم ریاضی و علوم تجربی اقدام به پذیرش دانشجو بر اساس نیاز و جنسیت كرده است. این نوع پذیرش هم به نفع دختران در رشته ریاضی و هم به نفع پسران در رشته تجربی بود، چرا كه تعداد پذیرش خانم ها در رشته ریاضی و تعداد پذیرش آقایان در رشته تجربی در سال های گذشته پائین بوده است.

سازمان سنجش در این نوع پذیرش ۴۰ درصد از داوطلبان زن و ۴۰ درصد از داوطلبان مرد را پذیرفت و ۲۰ درصد باقیمانده ظرفیت را رقابتی كرد. بر این اساس آمار پذیرش در رشته های پزشكی برای پسرها بالارفت و در برخی رشته های مهندسی هم آمار پذیرش دختران افزایش یافت.» وی درباره بحث جنسیت در كنكور سال ،۸۷ گفت: «تاكنون ابلاغی از سوی وزارتخانه های علوم و بهداشت درباره این طرح نداشته ایم. اگر این دو وزارتخانه خواهان اجرایی كردن دوباره طرح باشند، سازمان سنجش آن را اجرایی خواهد كرد و ظرفیت رشته ها و پذیرش داوطلبان را در برخی رشته ها كه مشمول این طرح خواهند شد، در اختیار داوطلبان قرار می دهد.»

خدایی در پاسخ به این كه «چرا ورودی پسرها نسبت به دخترها در دانشگاه ها كمتر شده است » می گوید: «این بحث نیاز به انجام مطالعاتی عمیق دارد. به نظر می رسد برای پسران بحث اشتغال بسیار مهم تر از تحصیل باشد. به عنوان نمونه در آزمون های كاردانی و فنی و حرفه ای آمار داوطلبان پسر بیشتر از دختر است. آمار سازمان سنجش نشان می دهد كه دركنكور امسال ۶۳ درصد قبول شدگان رشته فنی و حرفه ای پسر بوده اند، اما در همین سال، ۶۵ درصد پذیرفته شدگان در كنكور سراسری را دختران تشكیل داده اند. این موضوع نشان می دهد برای پسران اشتغال و برای دختران مباحث نظری و مدرك دانشگاهی مهم تر است.»

وی درباره راهكارهای اجرایی در بحث برابری پذیرش براساس جنسیت در دانشگاه ها می گوید: «به نظر می رسد كه مسئولان وزارت علوم باید اشتغال را با آموزش پیوند دهند . راهكار دیگر این است كه عدالت آموزشی را در دانشگاه ها ایجاد كنیم. براین اساس هر داوطلبی كه نمره علمی بالاتری را دریافت كرد، وارد دانشگاه می شود. البته بحث پذیرش داوطلبان در كنكور سراسری موضوع بسیار حساس و پیچیده ای است و نمی توان برای آن نسخه های یك شبه پیچید. بویژه در دوره های روزانه دانشگاه های سراسری كه آموزش رایگان است، باید براساس نیاز كشور سنجش انجام شود. دانشگاه ها نیز باید برخی رشته ها را كه نیاز به پذیرش داوطلب مرد یا زن در آنها احساس می شود، در اختیار سازمان سنجش قرار دهند تا سازمان براساس آن بتواند دانشجو بپذیرد.»

خدایی تأكید می كند: «هنوز هیچ بحثی درباره جنسیت پذیرش در كنكور مطرح نشده است و سازمان سنجش هم در آزمون ۸۶ فقط در ۱۵ رشته آزمایشی، این طرح را اجرایی كرده است بنابراین نمی توان اظهارنظر قطعی در این باره داشت.» وی درباره لزوم ریشه یابی علل رغبت كمتر پسران برای ورود به دانشگاه ها، می گوید: «دختران و پسران به علت دریافت پیام های متفاوت از حوزه اجتماعی، اقتصادی و بازار كار، رفتارهای متفاوتی از خود بروز می دهند و نگاه متفاوتی نسبت به تحصیلات دانشگاهی دارند. برنامه ریزی ها باید براساس بررسی ریشه های واقعی ایجاد تفاوت بین ورودی های دختر و پسر در دانشگاه ها صورت گیرد.»

● رشته ها را پسرانه و دخترانه نخواهیم كرد

چندی پیش مركز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در گزارشی با اشاره به افزایش تعداد پذیرفته شدگان دختر در مراكز دانشگاهی تأكید كرد: «افزایش نسبی تعداد پذیرفته شدگان دختر در دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی كشور در سال های اخیر، بعضاً نگرانی هایی را از حیث اجرایی (تأمین خوابگاه، حفاظت آنها در برابر آسیب های اجتماعی احتمالی) و آثار و نتایج اجتماعی و اقتصادی آن (بلااستفاده ماندن بخشی از هزینه های صرف شده برای تربیت نیروی متخصص، تغییر جنسیتی بازار كار) در بین مدیران و دست اندركاران امور ایجاد كرده است.»

این مركز همچنین تأكید كرد كه چنانچه افزایش حضور زنان و دختران در دانشگاه ها متناسب با توانایی جسمانی و وضعیت روانی آنان نباشد، در آینده نزدیك شاهد به هم خوردن تعادل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی میان زنان و مردان جامعه خواهیم بود.

خدایی در این باره می گوید: «سازمان سنجش كشور چند سال است كه نتایج قبولی پذیرفته شدگان را در اختیار مردم و سازمان های مربوطه قرار می دهد و ما نیز معتقدیم افزایش پذیرش دختران در دانشگاه ها تبعات خاص خود را دارد و مسئولان باید در این زمینه چاره اندیشی كنند. وزارت علوم باید پذیرش دانشجو براساس نوع رشته و جنسیت را در دستور كار خود قرار دهند.»

از سوی دیگر حسن خالقی معاون آموزشی وزارت علوم درباره این عقیده كه «برخی رشته ها را به دختران و برخی رشته ها را به پسران اختصاص دهیم» خرده می گیرد و می گوید: «وظیفه وزارت علوم تربیت نیروی انسانی در كل كشور است، طرح مباحثی مبنی بر این كه برخی رشته ها را دخترانه و برخی را پسرانه كنیم از سوی بعضی كارشناسان، بی منطق است، چرا كه به هیچ عنوان نمی توان رشته هایی را مختص آقایان و رشته هایی را مختص خانم ها تعریف كرد. این اقدام تعادل پذیرش دو جنس را از بین می برد.»

خالقی تأكید می كند: «وزارت علوم مكلف است ظرفیت پذیرش دانشجویان در دانشگاه ها را متناسب با نیاز كشور به نیروی متخصص در نظر بگیرد و ما می توانیم متناسب با نیاز كشور به نیروی انسانی در رشته های گوناگون، برنامه ریزی داشته باشیم.»

وی می گوید: «تعادل در پذیرش دانشجوی دختر و پسر در كل كشور هنوز به هم نخورده است، اگر وزارت علوم احساس كند كه این تعادل در كل كشور از بین رفته است، به طور جدی اقدام كارشناسی انجام خواهد داد ، اما هم اكنون تعادل ورود دختر و پسر در دانشگاه ها متناسب است و آمارهای مطرح شده از سوی سازمان سنجش فقط برای آزمون های سراسری كشور است.در واقع سازمان سنجش فقط آمارهای پذیرفته شدگان دولتی در دوره روزانه را مطرح می كند و وزارت علوم نمی تواند فقط براساس آمارهای دانشگاه های دولتی روزانه تصمیم گیری كند، چرا كه از جمعیت سه میلیون و ۳۰۰ هزار نفری دانشجویان، ۵۱ درصد را دختران و ۴۹ درصد را پسران تشكیل می دهند و این آمار هم آمار معقولی در كل كشور است.»

هدی هاشمی