نتایج بسیار بحث برانگیز تحقیقات اخیر گروهی از دانشمندان درباره شهاب سنگ ها، حكایت از آن دارد كه ممكن است برخی از اجزای بنیادین سازنده كد ژنتیكی ما، از نقاط دوردست فضا به زمین آمده باشد. دانشمندان در تحقیقات اخیرشان روی شهاب سنگی موسوم به مارچیسون (Murchison) كه در سال ۱۹۶۹ و در استرالیا به زمین نشست، برخی تركیبات آلی از نوع مواد ژنتیكی را یافته اند كه احتمال دارد پیش از فرود شهاب سنگ بر زمین، شكل گرفته باشند. این گروه تحقیقاتی در بررسی توده مواد آلی جدا شده از این شهاب سنگ دو مولكول حلقه شكل حاوی كربن یافتند: اوراسیل (Uracil)، بازی كه برای به وجود آمدن RNA ماده ای اساسی به شمار می رود و گزانتین (Xanthine)، یك تركیب شیمیایی وابسته به گوانین (Guanine)، ماده باز DNA.

این یافته می تواند باعث تقویت ادعای برخی دانشمندان مبنی بر این مسئله شود كه شهاب سنگ ها برخی از تركیبات شیمیایی مورد نیاز برای ایجاد حیات را با خود جابه جا می كنند. زیتا مارتینز (Z. Martins)، شیمیدان كالج سلطنتی لندن در انگلستان و نویسنده اصلی مقاله اخیر، در این باره می گوید «یافته های اخیر ما باعث تقویت این ایده می شود كه منشأ حیات در زمین ممكن است تا حد زیادی وابسته به كمك هایی باشد كه از جانب اجرام فرازمینی به اینجا رسیده اند.» اما در مقابل ساندرا پیزارلو (S. Pizzarello)، شیمیدان دانشگاه آریزونا در ایالات متحده، معتقد است كه برای رسیدن به این نتیجه كه این تركیبات با پایه نوكلئیكی در فراسوی زمین به وجود آمده اند، شاید هنوز زود باشد. به گفته پیزارلو «در واقع این تحقیقات باعث دوباره مطرح شدن پرسش بسیار جالبی شده است كه مدت ها پیش مطرح شده بود، اما گمان نمی كنم كه به آن پاسخ داده باشد.» هنوز هیچ كس به درستی نمی داند كه حیات چگونه كارش را آغاز كرده است. در واقع شرایط زمین در روز های آغازینش، برای تركیبات شیمیایی مورد نیاز ایجاد سنگ بنا های حیات، نمی توانست چندان مناسب باشد.

در عوض محققان این مسئله را مطرح می كنند كه بمباران های پی دی پی زمین توسط شهاب سنگ ها در ۸/۳ میلیارد سال پیش زمانی كه پنداشته می شود حیات برای نخستین بار ظهور كرده باشد می توانست مواد لازم را به زمین رسانده باشد. برخی از دانشمندان نیز بر این باورند كه سهم شهاب سنگ ها در كمك به شكل گیری حیات روی زمین، حتی از این هم بیشتر بوده است. تحقیقات در مورد شهاب سنگ ها و نیز مشاهدات اخترشناختی از غبار و گازهای بین ستاره ای نشان داده اند كه در این اجرام فرازمینی برخی تركیبات آلی از جمله قند ها و فسفات ها وجود دارند. اما ساختن اسید های نوكلئیك مثل DNA یا RNA، علاوه بر این مواد به تركیباتی با پایه نوكلئیكی نیز نیاز دارد. این گونه تركیبات شیمیایی تا كنون در تعدادی از شهاب سنگ های فرود آمده بر زمین پیدا شده اند، اما هنوز به روشنی معلوم نیست كه آنها منشئی فرازمینی دارند یا ناشی از ناخالصی های زمینی هستند.

مارتینز و همكارانش در كالج سلطنتی لندن برای بررسی منشا این تركیات پایه نوكلئیكی، تمام تركیبات آلی جدا شده از شهاب سنگ مارچیسون را مورد بررسی قرار دادند. در واقع این گروه تحقیقاتی به دنبال دو ایزوتوپ مختلف كربن در این تركیبات پایه نوكلئیكی (اوراسیل و گزانتین) بودند. نسخه سبك تر ایزوتوپ كربن یعنی كربن ۱۲ به مقدار فراوان در زمین وجود دارد. اما ایزوتوپ كربن ۱۳ تركیبی است كه بیشتر در ابر های فراگیر گاز سرد بین ستاره ای به چشم می خورند. بنابراین وجود مقادیر زیادی از ایزوتوپ كربن ۱۳ نشان از آن خواهد داشت كه جرم مورد نظر منشا زمینی ندارد. نسبت ایزوتوپ كربن ۱۳ به كربن ۱۲ در این دو مولكول با پایه نوكلئیكی، به شكلی غیرعادی بالا بود كه باعث شد گروه تحت هدایت مارتینز به این نتیجه برسند كه احتمال شكل گیری این مواد در خود شهاب سنگ بیشتر است تا درزمین. اما پیزارلو در این باره می گوید «تعداد سایر تركیبات شیمیایی موجود در این نمونه ها آنقدر زیاد است كه نمی توان نسبت ایزوتوپ های كربن را به روشنی تشخیص داد. این نتایج به لحاظ تحلیلی متقاعد كننده نیستند.» مقاله حاصل از كار تحقیقاتی مارتینز و همكارانش در كالج سلطنتی لندن، در شماره اخیر ژورنال Earth and Planetary Science Letters منتشر شد.

كیوان فیض اللهی

New Scientist, Jun. ۱۳, ۲۰۰۸