تلویزیون های لامپ تصویر دار، با وجود ارائه تصاویر شفاف و زنده، با مشكل اساسی جا گیر بودن مواجه هستند.

از این رو ایده ساخت تلویزیون های پلاسما شکل گرفت. از حدود ۷۵ سال پیش تا چند سال اخیر تلوزیون ها با تكنولوژی لوله امواج كاتدی ( CRT : Cathode Ray Tube) ساخته می شدند.

اساس كار این تلویزیون ها شلیك جریانی از الكترون ها (ذرات با بار منفی) به صفحه شفافی پوشیده شده از ماده ای فلورسنت است. الكترون ها باعث برانگیختگی اتم های این ماده و در نتیجه گسیل نور از ماده فلورسنت و تشكیل تصویر می شود.

تلویزیون های لامپ تصویر دار، تصاویری شفاف و زنده را ارائه می دهند. ولی یك مشكل اساسی این نوع تلویزیون ها جا گیر بودن آنهاست. هر چقدر صفحه نمایش را بزرگتر كنیم به لامپ تصویر بزرگتری احتیاج خواهیم داشت و هرچه لامپ تصویر بزرگتر شود وزن تلویزیون به شدت بالا می رود.

در چند سال اخیر راه حل جدیدی برای این مشكل پیدا شده و آن صفحه نمایش پلاسماست كه تنها چند اینچ ضخامت دارد. در اینجا با كاركرد این صفحه نمایش ها آشنا می شویم.

كاركرد همه صفحه نمایش ها ایجاد تصویر با روشن كردن نقاطی به نام پیكسل است. معمولا تمام سطح این صفحات با پیكسل هایی با سه رنگ سبز، آبی و قرمز پوشیده شده است. با تركیب رنگ های مختلف تصویری تمام رنگی تشكیل می شود.

● پلاسما چیست؟

اگر تا به حال یك لامپ مهتابی را شكانده باشید، حتماً جز مقداری گرد سفید رنگ چیز دیگری مشاهده نكرده اید. ولی وقتی مهتابی روشن است به نظر می رسد كه ماده ای نورانی درون لامپ است.

حالتی كه مواد داخل مهتابی پس از روشن شدن به خود می گیرند حالت پلاسما نامیده می شود. پلاسما گاز برانگیخته ای است شامل یون های در حال حركت ( اتم های باردار) و الكترون (ذرات با بار منفی).

هر ماده ای در حالت آزاد دارای بار خنثی است. به این دلیل كه دارای تعداد مساوی پروتون و الكترون است.

حال اگر در داخل گاز اختلاف پتانسیل بالایی ایجاد كنیم، الكترون های آزاد با ضربه زدن به الكترون هایی كه تحت تاثیر جاذبه هسته هستند؛ پیوندشان با هسته اتم را كم می كنند و باعث خروج آنها از مدار چرخش خود می شوند. با كم شدن هر یك الكترون، یك بار مثبت به بار كل اتم اضافه می شود.

با پیوسته ساختن این شرایط الكترون های آزاد همواره در حال حركت به سمت ناحیه مثبت تر ( جایی كه الكترون كمتری وجود دارند ) اتم خواهند بود. در حین این حركت ها و در نتیجه برخورد ذرات با الكترون ها انرژی الكترون های منحرف شده به شكل نور گسیل می شوند.

نئون و زنون دو عنصر گازی شكلی هستند که در ساخت صفحه نمایش های پلاسما از آن ها استفاده می شود. این دو عنصر در هنگام برانگیختگی نور فرابنفش گسیل می کنند. این نور قابل رویت توسط چشم انسان نیست ولی توانایی بر انگیخته کردن عناصری که نور مرئی گسیل می کنند را دارد.

● درون صفحه نمایش

نئون و زنون درون هزاران سلول سه رنگ بین دو صفحه جلو و عقب صفحه نمایش نگهداری می شوند. این سلول ها همان پیكسل ها هستند. الكترودهایی هم در دو طرف این سلول ها به طور عمودی قرار داده می شوند.

الكترودهای شفافی که توسط عایق دی الکتریکی از هم جدا شده اند و با لایه محافظ منیزیم اکسید پوشیده شده اند نیز به پشت صفحه بیرونی چسبیده می شوند و به حالت افقی مرتب می شوند.

برای یونیزه کردن گاز درون سلول ها الكترودها میلیون ها بار در ثانیه شارژ می شوند. این کار، همان طور که دیدیم، باعث شارش ذرات بار دار می شود و آن ها را وادار به گسیل فوتون های فرابنفش می کند.

این فوتون ها وقتی به لایه فسفر صفحه بیرونی برخورد می کنند باعث بر انگیختگی الكترون های فسفر می شوند. این الكترون ها در بازگشت به حالت اصلی خود ،نور با فرکانس مرئی گسیل می کنند.

هر کدام از سلول ها دارای فسفر با رنگهای سبز، آبی و قرمز هستند. این سه رنگ در ترکیب با هم تشكیل یك پیكسل رنگی را می دهند و تمام پیكسل ها در کنار هم تشكیل تصویر نهایی را.

صفحه نمایش ها برای پخش تصویر از سیگنال های آنتن تلویزیون نیاز به وسیله ای به نام تیونر دارند. با استفاده از تیونر سیگنال های دریافتی به سیگنال های قابل نشان دادن برای صفحه نمایش تبدیل می شوند

رشید عسگری