سریال ۴۵ قسمتی «یوسف پیامبر(ع)» به کارگردانی فرج الله سلحشور که از هفتم تیرماه جمعه شب ها پخش آن از شبکه اول سیما آغاز شده، از محصولات مرکز سیما فیلم محسوب می شود و با نگاه به سوره یوسف (ع) تهیه و تولید شده است. «سریال یوسف پیامبر(ع)» طی مدت ۳۲ ماه در لوکیشن های مختلف جلوی دوربین قرار داشت. این سریال سیر زندگی حضرت یوسف(ع) را از کودکی تا بزرگسالی و زمانی که به عزیزی مصر می رسد به تصویر کشیده است. نگارش فیلمنامه «یوسف پیامبر(ع)» چهار سال به طول انجامید. فرج الله سلحشور در این خصوص می گوید؛ «در این مدت از ساعت دو نیمه شب تا صبح متن را می نوشتم و از ساعت ۹ یا ۱۰ صبح تا شب آنچه را که نوشته بودم، به همراه دوستان می خواندیم و نقد و بررسی می کردیم تا اینکه باز شب می رفتم منزل چند ساعتی می خوابیدم و بعد دوباره بیدار می شدم و می نوشتم.»

داستان حضرت یوسف (ع) شاید هجدهمین باری باشد که به فیلم یا سریال تبدیل شده است. بنابر گفته سلحشور، متاسفانه ۱۷ تجربه قبلی، هیچ کدام حرفی برای گفتن نداشتند و کار مشخص و ماندگاری در مورد حضرت یوسف(ع) انجام نشده بود.

طراحان دکور صحنه این پروژه طی مدت تولید با طراحی و ساخت فضاهایی چون مصر، اهرام ثلاثه و... سعی بر آن داشتند که بیننده با تماشای این سریال، درکی درست از فضاهای واقعی آن دوران داشته باشد تا ضمن القای مفهومی روایت، بخشی از تاریخ نیز به تصویر کشیده شود.

تمامی دکورهای این سریال در ابعاد واقعی و اندازه های حقیقی ساخته شده اند. به طور مثال، کشتی ها و اسکله یی که در قسمت هایی از داستان مورد استفاده قرار می گیرند، به اندازه واقعی طراحی و ساخته شده اند. طوری که در داخل هر کشتی حدود یکصد نفر آدم جا می گیرد. از کشتی ها در دریاچه یی که در محل شهرک دفاع مقدس قرار دارد، فیلمبرداری شده است. مجید میرفخرایی که رد پای او را در بسیاری از مجموعه های تاریخی دیده ایم، بیش از دو سال در نقطه یی دورافتاده از شهر تهران و در زمین های خالی شهرک دفاع مقدس، مصر را جان دوباره بخشید تا یوسف در آن قدم بگذارد و قصه اش را که این بار از صافی ذهن هنرمندانی در این سوی مرزها گذشته است، روایت کند. میرفخرایی کار ساخت دکورها را با فرهاد علیزاده آهی شروع کرد و پس از هفت ماه پیش تولید و گردآوری منابع، ابتدا ماکت ها را ساختند و بعد از سه، چهار ماه شروع کرده اند به ساخت و ساز دکور. قرار بود دکورها در شهرک سینمایی ساخته شود؛ شهرکی که با گذشت دو دهه از ایجاد آن، هنوز تنها شهرک سینمایی کشور است. اما کمبود زمین برای ساخت و ساز در این شهرک، آنها را به ایجاد و ساخت دکور در شهرک دفاع مقدس ترغیب می کند که البته رودخانه روان فشافویه در پس زمینه دکور این شهرک نیز جایگزین خوبی برای رود نیل در نظر گرفته می شود.

دکور داخلی قصرها در سوله فرهنگسرای خاوران طراحی و ساخته شد. نوع معماری و لباس های طراحی شده در این سریال نیز از عظمت و تازگی خاصی برخوردار است و می توان به عنوان یکی از معدود کارهای ماندنی در ایران به آن اشاره کرد. طراحی صحنه سریال «یوسف پیامبر(ع)» براساس تحقیقاتی که در خصوص تمدن مصر در اختیار گروه قرار گرفته بود، انجام شد و سفر به فرانسه و بازدید از موزه لوور نیز که مرکز اصلی نگهداری آثار مصری است، به مستند بودن طرح ها قوت بخشید. مجید میرفخرایی با اشاره به تاکید و تمرکز روی معماری در این سریال اظهار داشت؛ «مثلاً در فیلمی مانند «مومیایی» فقط در یک صحنه و به صورت گذرا شاهد معماری مصر هستیم و آنقدر فرصت نداریم متوجه تلفیق این معماری با معماری «رم» باشیم؛ ولی سریال «یوسف پیامبر(ع)» به خاطر تمرکزی که روی معماری در تمام صحنه ها وجود دارد، نیازمند ظرافت بیشتری بوده است.» وی در ادامه صحبت هایش طراحی معماری در این سریال را به عنوان منبعی جامع در مورد معماری مصر عنوان کرد و در ادامه به مستند بودن تمام کار اشاره کرد. در این پروژه، حدود سه هزار دست لباس دوخته شد و بازیگران طی مدتی که مقابل دوربین حضور داشتند یعنی در تمام ادوار زمانی این سریال که از کودکی تا بزرگسالی حضرت یوسف(ع) را در بر می گیرد، لباس ها را به تن کرده بودند.

سریال «یوسف پیامبر(ع)» به طریقه ۳۵ میلیمتری فیلمبرداری شده است و مرحوم رسول احدی مسوولیت این کار را به عهده داشت. این در حالی بود که جمال شورجه نیز در این پروژه به عنوان مشاور کارگردان در تمامی طول مدت فیلمبرداری به حضور پررنگ خود ادامه می داد.

فرج الله سلحشور ضمن یاد و قدردانی از مرحوم رسول احدی، همکاری با این دو عزیز را بسیار مغتنم و باارزش قلمداد می کند. وی در خصوص همکاری اش با جمال شورجه می گوید؛ «در همه چیز از آقای شورجه مشاوره می گرفتم؛ نور، لباس، بازیگری، گریم و... سناریو که تمام شد، آقای شورجه را صدا زدم. از شروع پیش تولید تا پایان فیلمبرداری و تمام مراحل کار در کنار پروژه بودند. حتی اگر هنگام فیلمبرداری می گفت، فلان جا یا فلان بازی خوب نیست، می گفتم برو خودت بگو. واهمه یی نداشتم از اینکه مثلاً بگویند شورجه کارگردانی کرده است.»

پیمان یزدانیان نیز در دوره یی که این پروژه به مراحل فنی خود نزدیک می شد، به گروه تولید پیوست تا موسیقی کار را بنویسد و آن را با نوازندگانش بنوازد تا بعد در کنار سایر صداهای این سریال، روی نوار فیلم سینک شود.

یزدانیان در خصوص منابع الهام خویش برای ساخت موسیقی گفته است؛ «موسیقی نیل مهم ترین منبع ما بود، اما نه به این معنی که از منابع موسیقی استفاده نسخه یی کنیم و موتیف یا ملودی خاصی را در نظر بگیریم؛ بلکه استفاده از این منابع صرفاً برای گوش کردن و رسیدن به حال و هوای موسیقی آن دوره است. در این سریال نیز تم اصلی بر اساس شخصیت حضرت یوسف (ع) ساخته شده است و موتیف یا ملودی که متعلق به دوره یی خاص باشد، وجود ندارد. احتمالاً در صحنه هایی که رامشگران مصری مشغول نواختن هستند از منابع موسیقی بیشتر استفاده خواهد شد ولی اساس کار روی موسیقی امروزی استوار است. در این کار برای نشان دادن عظمت تاریخی و روحانی اثر از موسیقی ارکسترال و سازهای ارکستر استفاده شده است. البته برای رسیدن به فضای مصر قدیم از سازهای شرقی مثل رباب، عود یا پرکاشن هایی که مربوط به آن دوره باشند نیز استفاده کرده ایم.» سریال «یوسف پیامبر(ع)» پس از ۳۲ ماه فیلمبرداری و حدود یک سال انجام مراحل فنی مانند تدوین، صداگذاری و برخی امور لابراتواری و جلوه های ویژه رایانه یی از هفتم تیرماه پخش آن از شبکه یک سیما آغاز شده است.

این سریال چهارمین اثری است که بر مبنای قصص قرآن در تلویزیون به مرحله پخش می رسد. شبکه اول سیما از هفتم تیرماه به مدت ۴۵ هفته، «یوسف پیامبر(ع)» را برای علاقه مندان روی آنتن دارد. سپس در پایان این سریال، تصاویری از پشت صحنه و مراحل ساخت آن که طراحی لباس و صحنه، ساخت دکور و فیلمبرداری را شامل می شود، پخش خواهد شد. طی مدت ۳۲ ماه فیلمبرداری، مصطفی زمانی در نقش حضرت یوسف (ع) مقابل دوربین ظاهر شده است و در کنار وی نیز این بازیگران حضور داشته اند؛ محمود پاک نیت، کتایون ریاحی، پروانه معصومی، جعفر دهقان، مهوش صبرکن، جهانبخش سلطانی، امیرحسین مدرس، رحیم نوروزی و جمعی دیگر که در این سریال به ایفای نقش پرداخته اند. سایر عوامل پشت صحنه نیز عبارتند از تدوینگر؛ حسین زندباف، مسوول صداگذاری؛ محمدرضا دلپاک، مسوول جلوه های ویژه رایانه یی؛ دکتر امیررضا معتمدی، مشاور کارگردان؛ جمال شورجه، مشاور فیلمنامه؛ منصور ابراهیمی، سازنده موسیقی؛ پیمان یزدانیان و طراح چهره پردازی؛ سعید ملکان. سریال «یوسف پیامبر(ع)» توسط فرج الله سلحشور در مرکز سیما فیلم تهیه شده است.