در چند روز گذشته کاهش شدید دما و بارش سنگین برف دشواری های زیادی را برای شهروندان بسیاری از شهرهای کشور ایجاد کرد، به گونه یی که دولت برای مقابله با این موج سرما در اقدامی بی سابقه مدارس را چند روز تعطیل کرد تا از شدت پیامدهای ناخواسته آن بکاهد. هرچند این تعطیلی بلندمدت واکنش ها و اظهارنظرهای متفاوتی را برانگیخته است، اما به نظر می رسد اظهارنظرهای فردوس حاجیان بیش از دیگر اظهارنظرها شایسته تامل باشد. وی روز دوشنبه (۲۴/۱۰/۸۶) در گفت وگویی با خبرنگار آموز ش وپرورش خبرگزاری ایسنا به تحلیل این رویداد پرداخت و طی اظهارنظری شگفت آور معلمان را به خاطر بی برنامگی سرزنش کرد.هر چند برای همه مسوولان، کارشناسان آموزش وپرورش و حتی اولیای دانش آموزان بدیهی و آشکار است که در این تعطیلی ناخواسته و پیامدهای زیانبار آن معلمان کمترین نقشی نداشتند، اما برای روشن شدن اذهان خوانندگان (به ویژه کسانی که در جریان اصل خبر نیستند) بخش هایی از آن را بررسی می کنیم.

۱) وی در گفت وگو با ایسنا گفته است؛ «عملاً ده روز آموزش در کشور به ویژه برای پایه های ابتدایی و راهنمایی در تعطیلات برفی اخیر تعطیل شد.» گفتنی است بر اثر بارش های اخیر، مدارس ابتدایی از روز یکشنبه (۱۶/۱۰) تا شنبه (۲۲/۱۰) تعطیل شد که با احتساب جمعه در مجموع شش روز تعطیل بود، اما دبیرستان ها از روز دوشنبه (۱۷/۱۰) یعنی در مجموع پنج روز تعطیل بود.

۲) وی سپس با انتقاد از ایجاد شکاف آموزشی ایجاد شده در اثر تعطیلات و یادآوری آموزش از راه تلویزیون در زمان جنگ گفته است؛ «آموزش وپرورش در تعامل با صدا و سیما، ساعاتی از یکی از کانال های فراگیر سیما را به آموزش در روزهای تعطیلی ناخواسته اختصاص دهد.»

نخست آنکه از آنجا که این تعطیلات غیرمنتظره بود، برنامه ریزی و اجرای طرحی برای آموزش های جانشین آموزش های رسمی بسیار دشوار و حتی غیرممکن بود. دوم آنکه حتی در صورت اجرای چنین طرحی، احتمال موثر و موفقیت آمیز بودن آن بسیار کم بود، زیرا همان گونه که خود وی اشاره کرده است؛ «آموزش فرآیندی است که در آن یاددهی و یادگیری به صورت تعامل دو سویه بین فراگیران و مربیان اتفاق می افتد.» بنابراین زمانی که به هر دلیل تعامل بین فراگیر و مربی مختل شود، اهداف آموزش محقق نخواهد شد. بهترین گواه برای اثبات موثر نبودن استفاده از تلویزیون برای آموزش (به بهای اختلال در تعامل دانش آموز و معلم) ناکارآمدی آموزش های تلویزیونی است که اگر این شیوه موثر بود، کشورهایی که در تکنولوژی و فناوری و همچنین شیوه های آموزشی از ما بسیار برترند، سال ها پیش از ما در همه مدارس را تخته می کردند و شیوه آموزش های تلویزیونی را در پیش می گرفتند.

۳) وی در ادامه معضلات املا را هم به معلم و تعطیلات ناخواسته نسبت می دهد؛ «در مقطع ابتدایی، دانش آموزان به ویژه در حوزه های زبان آموزی دچار فراموشی می شوند، چرا که انبوهی از کلمات استثنایی، عربی و همچنین بسیاری از معضلات در بخش املا سبب می شود که دانسته های قبلی دانش آموزان با تعطیلی ناخواسته به فراموشی سپرده شود.»اگر کتاب ها در بخش املا دچار معضلات هستند و انبوهی از کلمات استثنایی و عربی دارند که باید کتاب ها را تغییر داد، اما اگر کتاب مناسب است، با این همه بر اثر یک تعطیلی پنج ، شش روزه ناخواسته فراگیر مطالب فراگرفته را فراموش می کند (مطالبی که قرار است نگرش او را نسبت به جهان عوض کند و راهنمای او در طول سالیان زندگی باشد)، در آن صورت باید عیب را در جایی دیگر جست وجو کرد.

۴) وی در بخش دیگری از اظهارنظرهای خود گفت؛«متاسفانه معلمان پس از تعطیلی چند روزه، برنامه خاصی برای ارائه نداشتند، چرا که اساساً پیش بینی این تعطیلات را نمی کردند و این فقدان برنامه موجب ضعف فرآیند یاددهی و یادگیری خواهد بود.»همان گونه که همه می دانند هدف از تعطیل کردن مدارس، نه وجود مشکل در سیستم آموزشی، بلکه کاستن از رفت و آمدها و کم کردن نیاز به مصرف سوخت برای گرم نگه داشتن فضاهای آموزشی بود. با این همه به محض آنکه تعطیلات به پایان رسید، همه معلمان مطابق برنامه از پیش تهیه شده امتحانات پایان ترم را از سر گرفتند و از فردای همان روز آموزش برنامه های درسی ترم دوم را آغاز کردند. برگزاری امتحانات لغو شده نیز طبق برنامه اعلام شده به بعد از تعطیلی عاشورا موکول شده است. بنابراین بی برنامگی مشاهده نشده است. بی برنامگی اتهامی است که تاکنون هیچ کدام از مسوولان و کارشناسان آموزشی متوجه معلمان نکردند. با این حساب به زعم آقای فردوس حاجیان تعطیلی دانشگاه ها نشانه بی برنامگی استادان دانشگاه است.

۵) وی پس از این تحلیل ها، پیشنهادهایی نیز ارائه کرده است؛«دانش آموزان می توانند هر روز به مدت یک ساعت کتاب های درسی را ورق بزنند، زیرا ورق زدن کتاب ها سبب مشاهده کلمات و جملات و نهایتاً درک بیشتر مفاهیم درسی می شود .»،«دانش آموزان می توانند در خانه با استفاده از وسایل دورریختنی نظیر مقوا، پاکت شیر، سطل های ماست و با استفاده از قیچی و چسب، کارهای دستی خلق کنند.» لطفاً یک نفر بگوید چگونه ساختن کاردستی به دانش آموزان دبیرستانی کمک می کند که عقب ماندگی خود را در موضوع های درسی مانند انتگرال، سینتیک واکنش های شیمیایی، تاریخ ایران و جهان، الکتریسیته و مغناطیس و ... جبران کنند.

۶) وی پس از انتقادهای فراوان نسبت به این گونه تعطیلات ناخواسته و اجباری پیشنهاد کرده است برای جبران عقب ماندگی ها «آموزش و پرورش می تواند بین دو ترم را تعطیلات زمستانی اعلام کند».

سلیمان فرهادیان