در حالی که دولت بوش هنوز در تلاش است راهی برای بستن زندان جنجالی گوانتانامو بیابد، تلاش مشابهی که برای کاستن حجم زندان بزرگ تر و مخفی تری که امریکایی ها در افغانستان برپا کرده اند به خاطر مشکلات سیاسی، حقوقی و امنیتی با دشواری مواجه شده است.

امریکا در پی حمله به افغانستان در سال ۲۰۰۱ به راه اندازی یک مرکز بازداشت موقت در پایگاه نظامی بگرام اقدام کرد که هم اکنون حدود ۶۳۰ زندانی را در خود جای داده است در حالی که تعداد زندانیان گوانتانامو از ۲۷۵ نفر تجاوز نمی کند.به گزارش روزنامه نیویورک تایمز دولت بوش نزدیک به سه سال وقت و بیش از ۳۰ میلیون دلار پول صرف برنامه یی کرده که هدف از آن انتقال زندانیان افغان تحت بازداشت نیروهای امریکایی به یک بازداشتگاه مجهزتر از نظر امنیتی و تسهیلات دیگر بوده است.

این مرکز در بیرون از کابل قرار دارد و توسط ارتش افغان اداره می شود. اما تقریباً یک سال پس از افتتاح این بازداشتگاه افغان اکنون مقامات امریکایی می گویند که این زندان تنها گنجایش نیمی از تعداد برنامه ریزی شده را دارد. در نتیجه بازداشتگاه بگرام در آینده قابل پیش بینی همچنان به فعالیت خود ادامه خواهد داد.مشکلات مربوط به انتقال زندانیان بگرام در حالی مطرح می شود که طرز رفتار با برخی از زندانیان این بازداشتگاه موجب انتقاد جدی کمیته بین المللی صلیب سرخ علیه پنتاگون شده است. صلیب سرخ تنها گروه خارجی است که اجازه دیدار از این بازداشتگاه را دارد. به گفته دو مقام امریکایی این سازمان بشر دوست بین المللی تابستان گذشته در یادداشتی محرمانه یادآور شد که ده ها زندانی به مدت چندین هفته یا حتی چندین ماه در سلول های انفرادی بگرام نگهداری شده اند.

بنا بر گزارش صلیب سرخ به این زندانیان اجازه ملاقات با بازرسان این سازمان داده نشده و گاهی در معرض رفتار بی رحمانه قرار گرفته اند در حالی که این گونه رفتارها با کنوانسیون ژنو تناقض آشکار دارد.سندرا هادکینسون افسر ارشد پنتاگون در امور بازداشت ها با یادآوری محرمانه بودن تماس هایی که با صلیب سرخ صورت گرفته از ورود به جزئیات انتقادها خودداری کرد اما افزود که صلیب سرخ به همه «بازداشتی های وزارت دفاع» در افغانستان پس از ثبت رسمی آنها دسترسی داشته است و ارتش تمام تلاش خود را به کار می برد تا بازداشتی ها را در اسرع وقت ممکن به ثبت برساند که معمولاً این کار ظرف دو هفته صورت می گیرد. خانم هادکینسون می افزاید؛«در برخی موارد به خاطر شرایط مختلف لجستیکی و عملیاتی ممکن است این روند بیشتر طول بکشد.»بر پایه گزارش نیویورک تایمز موانعی که مقام های امریکایی در انتقال بازداشتگاه بگرام با آن مواجه بوده اند موجب شده که پیچیدگی چالش هایی که آنها درباره نحوه رفتار با زندانیان با آن مواجه هستند تحت الشعاع قرار گیرد.

با اینکه طی سه سال گذشته پایگاه بگرام بزرگ تر شده است ولی نسبت به زندان گوانتانامو توجه کمتری از سوی سیاستگذاران، کنگره و گروه های مدافع حقوق بشر به آن شده است. تینا فاستر حقوقدان مدافع حقوق بشر که در نیویورک فعالیت می کند و کار دفاع از شماری از بازداشتی های بگرام را بر عهده گرفته است، می گوید؛«مشکل بگرام از بین نرفته است.

تنها کاری که دولت توانسته انجام بدهد این بوده که آن را مخفی نگاه داشته است.» شمار زندانیان بگرام از ۱۰۰ نفر در سال ۲۰۰۴ به حدود ۵۰۰ نفر در اوایل سال گذشته میلادی افزایش یافت که علت عمده آن عمیق تر شدن جنگ افغانستان بوده است. مقام های امریکایی گفته اند که همه این زندانیان به جز حدود ۳۰ تن از آنان افغان هستند و بیشتر آنها را شبه نظامیان طالبان تشکیل می دهند که در جریان حملات متقابل دستگیر شده اند. اما افزایش جمعیت بازداشتی ها نشان می دهد که امریکا در تلاش خود برای تحویل زندانیان به حکومت افغانستان با مشکلات پیش بینی نشده یی مواجه است. براساس یک توافق سری دیپلماتیک که در ماه آگوست ۲۰۰۵ حاصل شده، دولت بوش وعده داده است که زندانی ها را به مرکز جدیدی منتقل کند به شرطی که حکومت افغانستان به طور کتبی تضمین دهد که با زندانیان رفتار انسانی خواهد داشت و از شروط امنیتی سفت و سخت جدید تبعیت خواهد کرد.

در بخشی از این توافقنامه امریکا تقبل کرده که هزینه مالی ساختن یک زندان افغان را بر عهده گرفته و به تجهیز و آموزش یک نیروی جدید پلیس افغان کمک کند. اما حتی قبل از شروع ساختن این بازداشتگاه جدید در اوایل سال ۲۰۰۶، تشدید اختلافات میان وزرای حکومت افغانستان قضیه را پیچیده تر کرد زیرا برخی از این وزیران در برابر استراتژی امریکا مقاومت کردند. تلاش برخی از مقام های وزارت دفاع امریکا برای کسب اجازه از کابل به منظور تاسیس بازداشتگاه نظامی شبیه گوانتانامو در افغانستان در سال ۲۰۰۶ با ناکامی مواجه شد زیرا معاونان حامد کرزی رئیس جمهور این کشور او را ترغیب کردند از امضای توافقنامه یی که با کمک امریکا نوشته شده بود خودداری کند. سپس در ماه مه گذشته نیز طرح انتقال بازداشتگاه بگرام بار دیگر با مشکل مواجه شد و آن زمانی بود که دو امریکایی مسوول نظارت بر پروژه توسط یک نفوذی طالبان در نیروهای پلیس افغان کشته شدند.

بازداشتگاه بگرام به رغم اندکی توسعه و بازسازی همچنان یک محل فاقد امکانات است که بیشتر زندانیان آن در پشت نرده های فلزی بزرگ نگهداری می شوند.