دانشجویان دیروز و استادان امروز جغرافیا چهارشنبه ۲۹/۹/۸۶ در فرهنگسرای ابن سینا از استاد دیرین خود قدردانی کردند. در مراسم بزرگداشت این دانشمند برجسته جغرافیا و اقلیم شناسی چهره های برجسته دانشگاهی همچون دکتر عسگری شیرازی(مشاور سازمان هواشناسی و استاد دانشگاه)، دکتر پیروز مجتهدزاده(استاد دانشگاه تربیت مدرس)، دکتر رحیم مشیری(استاد جغرافیای دانشگاه تهران) و دکتر ابراهیم باستانی پاریزی(استاد گروه تاریخ دانشگاه تهران) و جمع زیادی از دانشجویان و دوستداران وی حضور داشتند. سخنرانان در این مراسم که بخش هایی از آن به دلیل قطع برق در اثر بارندگی در تاریکی و بدون سیستم های صوتی برگزار شد به بیان خاطراتی از شخصیت علمی و فرهنگی دکتر گنجی پرداختند و جایگاه وی را در جغرافیای ایران و جهان یادآور شدند.

پیروز مجتهدزاده دانشجوی قدیمی دکتر گنجی که در تاریکی سالن و زیر نور شمع سخنرانی می کرد، به اخلاق استاد در کلاس درس اشاره کرد و گفت؛ آنچه از رفتار، اخلاق و ادب معلم می توان یاد گرفت، هزار بار ارزشمندتر از درس کتاب است. وی شرط دانستن را بی طرفی علمی دانست و گفت انتقاد شرط تحقیق است و اگر بی طرف نباشیم به حقیقت نمی رسیم بلکه به این و آن می رسیم.

وی با اشاره به این نکته که یک محقق به خصوص محقق در رشته های علوم انسانی، باید منافع بشریت را در نظر داشته باشد نه احزاب و گروه های سیاسی را، در ادامه صحبت هایش از دکتر محمدحسن گنجی به عنوان یکی از سه فرد تاثیرگذار در زندگی خود یاد کرد و در ادامه گفت؛ محصل دانشگاه در یک مملکت توسعه یافته باید دو سه پله از استادانش جلوتر باشد، اما دانشگاه های ما حداکثر، درجا می زنند. معلم واقعی کسی است که شاگردانش از وی بهتر شوند. دکتر مجتهدزاده در این بخش از سخنانش به دکتر گنجی اشاره داشت زیرا دکتر گنجی در یک سخنرانی گفته بود؛«من بیش از شصت سال تدریس کرده ام و پس از این همه سال امروز می بینم که معلم موفقی بوده ام، به این دلیل که امروز می بینم شاگردم از من جلوتر است.» هنگامی که نوبت سخنرانی به دکتر گنجی رسید، وی از ازدحام بی نظیر حضار قدردانی کرد و از مقاله اش در سال ۱۳۲۵ که در مورد شهر بیرجند نوشته بود صحبت و آن را اولین مقاله در مورد جغرافیای شهری در ایران معرفی کرد. همچنین از دیگر مقاله خود در مورد خشکسالی قائنات، به عنوان اولین مقاله مربوط به هواشناسی در ایران نام برد. به گزارش مهر، گنجی در این سخنرانی به مدرسه ابتدایی و دبیرستانی که در آن تحصیل کرده بود اشاره کرد و گفت مدارس قدیم که هم با تبعیت از شرایط مدرن ایجاد می شد و هم درس هایش توسط آیات عظام و حجج اسلام ارائه می شد، نمونه خوبی است از آنچه امروز با عنوان وحدت حوزه و دانشگاه می خوانیم. وی ویژگی فرهنگ حوزوی را این دانست که شاگردان از استادان خود بهتر می شوند. به همین دلیل در حوزه ها شاگردان را به واسطه استادان شان معرفی می کنند اما متاسفانه برخی افراد که از دانشگاه کارشناسی ارشد گرفته اند پس از چند سال دیگر به خاطر ندارند که فلان درس را با کدام استاد گذرانده اند. وی با اشاره به عباس اقبال آشتیانی گفت هر چه دارم از او دارم، چون اولین بار مرا تشویق کرد که بنویسم و در مجله یادگار که آن زمان مهم ترین مجله بود و امروز هم مهم ترین سند تاریخی پژوهش های جغرافیایی و تاریخی به شمار می رود، مقاله ام چاپ شد.

دکتر گنجی با بیان اینکه از سال سوم تاسیس دانشگاه تهران با این دانشگاه همراه شده است، گفت؛ برنامه درسی رشته جغرافیای دانشگاه تهران را با کمک درس هایی که در انگلیس خوانده بودم تدوین کردم و بعدها شاگردانم آنها را به دانشگاه های دیگر بردند و اکنون دانشگاه های تبریز، مشهد، اصفهان و شیراز و... هم از آن الگو گرفته اند. از آن زمان سال ها گذشته است اما هنوز هم شاگردانً شاگردان من که از استادان خود الهام گرفته اند، همان الگو را پیش می برند.

وی در ادامه خود را اولین مسلمانی خواند که توانسته است در سال ۲۰۰۱ میلادی به عنوان مرد هواشناسی سال دنیا انتخاب شود. وی که در سال ۵۵ بازنشسته شده است پیش از انقلاب دانشگاه بیرجند را تاسیس کرد و پس از آن نیز فعالیت های بسیاری انجام داد که از جمله آنها می توان به تالیف کتاب «جغرافیا در ایران، از دارالفنون تا انقلاب اسلامی» اشاره کرد. از دیگر فعالیت های وی در این دوران می توان از عضویت در هیات علمی دایره المعارف بزرگ اسلامی، مشاورت رئیس دانشگاه شهید بهشتی و همکاری با سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح نام برد.

وی در پایان افزود با اینکه ۹۵ سال سن دارم اما اگر جلوی من را نگیرید باز هم صحبت می کنم. گفتنی است در پایان این مراسم فرهنگسرای ابن سینا، انجمن خیریه بیرجندی های مقیم تهران، نشر دیبایه، دانشجویان و فارغ التحصیلان جغرافیای شاغل در سازمان هواشناسی کشور، انجمن اسلامی دانشجویان، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران و مدیرکل مشارکت های مردمی سازمان بهزیستی کشور لوح تقدیر و هدیه هایی به پدر جغرافیا و هواشناسی ایران تقدیم کردند. در ادامه این گزارش نگاهی داریم به زندگینامه چهره ماندگار جغرافیای ایران.