محققان مرکز بیوتکنولوژی پژوهشگاه صنعت نفت با استفاده از روشهای زیستی موفق به پاکسازی خاکهای آلوده به ترکیبات نفتی شدند.

سید محمد مهدی دستغیب مجری طرح با بیان اینکه سالانه در دنیا حدود ۶ میلیون تن نفت وارد محیط زیست می شود، گفت: نشت و گسترش آلودگی های نفتی در بخشهای مختلف صنعت نفت اعم از مناطق تولید نفت، پالایشگاهها و خطوط حمل و نقل در اثر ناکارآمدی فرآیندها و بروز سوانح امری اجتناب ناپذیر است. این آلاینده ها علاوه بر به خطر انداختن سلامت انسانها، لطمات زیادی برای محیط زیست به همراه دارد.

وی افزود: با توجه به وسعت فعالیتهای نفتی در کشور نیاز به روشهای پاکسازی کارا، اقتصادی و سازگار با محیط زیست برای رفع آلودگی از خاکهای آغشته به نفت احساس می شود. این در حالی است که علی رغم تجربه جهانی در این زمینه و ثبت شرکتهای متعدد که عملیات پاکسازی خاکهای آلوده به ترکیبات نفتی را به صورت خدمات ارائه می دهند، تجربه انجام پروژه میدانی پاکسازی زیستی خاک در کشور ما وجود نداشت.

دستغیب پاکسازی زیستی را یکی از روشهای اصلی پاکسازی محیطی دانست و ادامه داد: در این روش از موجودات زنده به ویژه باکتریها، قارچها و گیاهان به منظور تجزیه آلاینده های محیطی و تبدیل آنها به ترکیبات غیرسمی استفاده می شود.

مجری طرح با تاکید بر اینکه اکثر ترکیبات هیدروکربنی به راحتی توسط این میکروارگانیسم ها مصرف می شود، خاطر نشان کرد: این میکروارگانیسم ها ترکیبات هیدرو کربنی را به دی اکسیدکربن، بیومس و یا محصولات دیگر تبدیل می کنند.

وی در عین حال تاکید کرد: کارایی و سرعت فرآیند تجزیه هیدروکربنها به نوع ترکیبات آلاینده، طبیعت ماده آلوده شده با ترکیبات نفتی، شرایط محیطی و ویژگیهای جمعیت میکروبی بستگی دارد.

این پژوهشگر به ویژگیهای این روش اشاره کرد و اظهار داشت: برخلاف بسیاری از روشهای متداول که مشکل آلودگی را صرفا به گونه ای دیگر تبدیل می کنند و یا آلاینده را به بستر دیگری منتقل می کنند، پالایش زیستی با صرف کمترین هزینه، توانایی حذف دائم آلاینده ها با تبدیل آنها به مواد بی خطر را دارد.

دستغیب از اجرای پایلوت این طرح خبر داد و افزود: پژوهشگاه صنعت نفت به منظور کسب و توسعه دانش فنی، ضمن برقراری ارتباط سازنده با شرکتهای بین المللی صاحب تکنولوژی، فعالیتهای آزمایشگاهی متمرکزی بر روی تکنولوژی پاکسازی زیستی خاکهای آلوده انجام داده است و در حال حاضر این فرآیند در حال اجرا در مقیاس پایلوت است.

وی ابراز امیدواری کرد که با اجرای موفق پایلوت این طرح، زیرساختهای لازم برای پیاده سازی فرآیند در مقیاس میدانی در آینده نزدیک فراهم شود.

● راه اندازی کلکسیون میکروبی در مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی پژوهشگاه نفت

مجری طرح همچنین به راه اندازی کلکسیون میکروبی در مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی پژوهشگاه نفت اشاره کرد و ادامه داد: یکی از اهداف اصلی اجرای این پژوهش شناسایی، حفاظت و به کار بستن پتانسیل میکروارگانیسم های بومی موجود در خاکهای کشور است که مسلما در مقایسه با نمونه های تجاری، سازگاری بهتری با شرایط اقلیمی کشور ما خواهند داشت. از این رو به منظور حفاظت از این ذخایر ژنتیکی، کلکسیون میکروبی مجهزی در مرکز بیوتکنولوژی شکل گرفته است که قادر است با روشهای جدید و کاملا مطمئن باکتریهای جداسازی شده را شناسایی و برای مدت طولانی نگهداری کند.

● پایش میکروبی آبهای صنعتی و مهار خوردگی میکروبی

وی، پایش میکروبی آبهای صنعتی و مهار خوردگی میکروبی، پژوهش در زمینه ازدیاد برداشت میکروبی از طریق پاکسازی دیوارههای چاه، بررسی ارتقای کیفیت نفت و فرآورده های نفتی از طریق روشهای میکروبی آنزیمی، تلاش برای استفاده از دامولسیفایرهای زیستی برای جداسازی آب و نفت و ارزیابی اثرات زیست محیطی فعالیتهای صنعت نفت از طریق پایش تنوع زیستی با استفاده از روش نوین DNA Barcoding را از دیگر اقدامات مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی پژوهشگاه نفت ذکر کرد.