عباس مشهدی زاده گفت: ضیاءپور بی شك نخستین كسی بود كه پرچم نوخواهی را در نقاشی بالا برد و با این خیزش توانست لشكر عظیمی را كه در این ۶۰ سال شاهد آن هستیم به دنبال خود بكشاند.

شب گذشته مؤسسه فرهنگی و هنری ماه و مهر میزبان پیشكسوتانی چون جوادی پور، كلانتری، سمیع آذر و جمعی از شاگردان و علاقه مندان به پدر نقاشی نوین ایران بود كه آمده بودند تا در نهمین سالگرد درگذشت جلیل ضیاءپور شركت كنند.

● بنای كارم بر ایجاد آثار سنتی مدرن بود

این مراسم با نمایش فیلم مستندی از زندگی و آثار این هنرمند آغاز شد كه ضیاءپور در بخشی از سخنانش در این فیلم مستند گفته است: از همان اول بنای كارم را بر ایجاد آثار سنتی مدرن گذاشتم. ما فرزند زمانیم و آثارمان باید نشانگر زمانه ما باشد.

ضیاءپور در ادامه درباره تقلید آثار قدیمی گفته است: تقلید كارهای قدیمی امری غیر خلاق بود، هدفمند نبود و من هم بنای كارم را بر مبنای اصول فرهنگ ایرانی گذاشتم و تمام آثارم نمایانگر اصالتی از رنگ، تركیب و هنر ایرانی است.»

● مشهدی زاده: ضیاءپور پرچم دار نقاشی نوگرای ایران بود

بعد از نمایش این فیلم مستند، عباس مشهدی زاده هنرمند نقاش پشت تریبون قرار گرفت و درباره ضیاءپور گفت: ضیاءپور بی شك و گمان نخستین كسی بود كه پرچم نوخواهی و كهنه ستیزی را بالا برد و با این خیزش توانست لشكر عظیمی را كه در این ۶۰ سال شاهد آن هستیم به دنبال خود بكشاند.

وی افزود: من و من های بسیاری هستیم كه وامدار استاد ضیاءپوریم، او در روزهایی این نوگرایی را آغاز كرد كه با دشنام ها و ستیزه جویی ها روبرو شد و در مقابل آن ها ایستادگی كرد و هزینه گزافی را برای گفته ها، نگاه ها و آموزه هایش پرداخت كه اگر او نبود كل جریان مدرنیسم در نقاشی امروز هم نبود.

مشهدی زاده در ادامه به توصیه های ضیاء پور در آن زمان اشاره كرد كه خواستار نجات دانشكده ها از بد آموزی به هنرجویان و آموزش های نادرست به آنها بود.

● حسینی: ضیاءپور بیش از ۱۰۰ كتاب و مقاله هنری نوشت

مهدی حسینی دومین سخنران این مراسم بود كه در جایگاه قرار گرفت و به ابعاد مختلف شخصیت جلیل ضیاءپور پرداخت.

حسینی گفت: ضیاءپور علاوه بر هنر نقاشی و مجسمه سازی، به تحقیق و تألیف كتاب های مختلف نیز می پرداخت و بالغ بر ۴۰ جلد كتاب منتشر كرد و بیشتر از ۶۰ مقاله نوشت كه در نشریات معتبر آن دوران به چاپ رسید.

این هنرمند نقاش در ادامه به نگاه نوگرایانه ضیاءپور در دهه ۲۰ اشاره كرد و گفت: ضیاءپور از پیشكسوتانی است كه علاوه بر معرفی هنر نو بعد از شهریور ۲۰ و نگاه واپس گرایانه حاكم بر فضای تجسمی آن زمان، در مقالات متعددش بر علیه این نگاه نوشت كه : «آن چه به عنوان نگارگری انجام می شود،نه پایگاهی در هنر ایران دارد و نه دارای ارزش هنری است» كه گفتن این سخنان در دورانی كه فضای لازم و مناسبی برای ابراز چنین عقایدی نداشت، كار ساده ای نبود و با نوشتن آن مقاله دشمنان بسیاری را برای خود به وجود آورد.

وی به مطالبی كه درباره این هنرمند و آثارش در نشریات آن دوران به چاپ می رسید اشاره كرد وگفت: در آن زمان گفته می شد كه آثار ضیاءپور هیچ سنخیتی با فرهنگ سنتی ایران ندارد اما با دیدن آثار این هنرمند می بینیم كه نگاه نو و مدرنیسم در آثاری كه آبشخورش فرهنگ سنتی ماست هویداست، اما چون در آن زمان نمی توانستند با نگاه مدرن این هنرمند رابطه برقرار كنند با او به ستیزه جویی برمی خواستند.

حسینی همچنین به یكی از آثار برجسته این هنرمند با عنوان «زینب خاتون» اشاره كرد كه برگرفته از یك شعر عامیانه است و در نخستین بی ینال نقاشی ایران در سال ۱۳۳۷ به عنوان بهترین اثر برگزیده شد.

حسینی دوران آشنایی اش با ضیاءپور را با نمایش همین اثر در بی ینال نقاشی ایران عنوان كرد كه تأثیر بسیار زیادی بر او گذاشته است.

مهدی حسینی همچنین،ساختن هنرستان هنرهای زیبای پسران و دختران را از دیگر فعالیت های مرحوم ضیاءپور عنوان كرد و گفت: سطح آموزش این هنرستان ها از بسیاری از دانشكده های امروز ما بسیار بالاتر بود و از این هنرستان ها، هنرمندانی چون تناولی، زنده رودی،عربشاهی و پیلارام بیرون آمدند كه همه از نام آوران هنر نقاشی ایران هستند.

● آثار ضیاءپور شایسته نمایش در موزه اختصاصی است

پرویز كلانتری هنرمند نویسنده و نقاش هم درباره آثار ضیاءپور گفت: آثار بسیاری از این هنرمند در موزه هنرهای معاصر تهران نگهداری می شود كه متأسفانه خانواده ضیاءپور نتوانستند آثارش را از موزه برای نمایش در این نگارخانه به امانت بگیرند.

وی درباره سبك هنری ضیاءپور هم گفت: سبك های هنری در جریان طبیعی هنر بنا به ضرورت تاریخی پدیدار می شوند و نمی توان آن ها را با بخش نامه های دولتی صادر كرد.

كلانتری در بخش دیگری از سخنانش گفت: ما به گونه ای تربیت شده ایم كه همه چیز را از دولت می خواهیم در حالی كه بسیاری از امور هنری به دولت ارتباطی پیدا نمی كند.

وی افزود: شوروی قدیم هیچ نوع نوآوری را بر نمی تابید و سبك رئالیسم سوسیالیستی را برای همه هنرمندان دیكته می كرد. اما در طول تاریخ مشاهده كرده ایم كه هر كجا دولت وارد شده و خواسته سبكی را صادر كند موفق نبوده است.

كلانتری در ادامه تصریح كرد: آثار مرحوم ضیاءپور نه تنها شایستگی نمایش در موزه را دارند بلكه شایستگی این را دارند كه در یك موزه اختصاصی به نمایش درآید و این اتفاق خواهد افتاد.

● تفاوت نگاه، هنرمند را در درونش می سازد

محمدابراهیم جعفری آخرین سخنران این مراسم بود كه صحبت هایش را با كلامی از ضیاءپور آغاز كرد كه گفته بود: «با اطمینان در مسیر رؤیاهایتان زندگی كنید، حیاتی را كه مجسم كرده اید، زندگی كنید»

این هنرمند نقاش در ادامه به ذكر خاطراتی از مرحوم ضیاءپور پرداخت كه به او و غلامحسین نامی گفته بود: این تفاوت نگاه است كه هنرمند را در درونش می سازد، شما از كدام نقاشان هستید، نقاشانی كه كپی می كنند یا نقاشانی كه از نادیده ها چیزهای دیدنی می سازند.

وی افزود: ضیاءپور تا آخرین لحظه در مسیر رؤیاهایش پیش رفت و توانست سال ها با واپس گرایی ها بجنگد.

جعفری در بخش دیگری از سخنانش با انتقاد از نحوه آموزش هنر در ایران گفت: بیهوده است كه نقاشی بخواهد ذهنیت خود را به شاگرد منتقل كند. بلكه باید پایه های تخیل خلاق را از مدارسمان شروع كنیم چرا كه خلاقیت به ذهن خلاق مربوط می شود.

● راه اندازی سایت اختصاصی جلیل ضیاءپور

در خاتمه این مراسم مهشا ضیاءپور دختر مرحوم ضیاءپور از راه اندازی سایت اختصاصی جلیل ضیاءپور به نشانی www.ziapoor.com خبر داد.

در این مراسم محمود جوادی پور، علیرضا سمیع آذر، پرویز كلانتری، مهدی حسینی، عباس مشهدی زاده، لیلیت تریان،منوچهر نیازی و جمعی دیگر از دوستداران مرحوم ضیاءپور شركت داشتند و تعدادی از آثار ضیاءپور نیز بر دیوار نگارخانه ماه مهر به نمایش درآمد.

جلیل ضیاءپور هنرمند نقاش ، استاد دانشگاه، پژوهشگر و مؤلف که از وی به عنوان "پدر نقاشی مدرن ایران" یاد می شود، پنجم اردیبهشت ماه سال ۱۲۹۹ متولد شد.

او جدا از آن که نقاشی پیشرو و پرچمدار نهضت نوگرایی بوده است، فعالیت های پژوهشی گسترده ای را نیز در زمینه "مردم شناسی"، بررسی و شناخت زبان، فرهنگ عامه، پوشاک و نقوش زینتی مناطق مختلف ایران داشته است که نتایج آنها به عنوان کتب مرجع این رشته از علوم هم اكنون در دانشگاه ها مورد استفاده قرار می گیرد.

ضیاءپور در طول بیش از نیم قرن فعالیت هنری و فرهنگی خود، به ایراد بیش از ۸۰ سخنرانی، ارائه بیش از ۷۰ مقاله فرهنگی و هنری، تالیف ۲۸ جلد کتاب در زمینه های پوشاک ایرانیان، هنر، تاریخ و همچنین خلق نزدیک به ۴۰ اثر نقاشی و دو مجسمه پرداخته است.

ضیاءپور ۳۰ آذر ۱۳۷۸ درگذشت.