«سیدمحمد خاتمی» رئیس جمهوری پیشین ایران كه این روزها با درخواست بسیاری از نیروهای اصلاح طلب و طرفداران تغییر وضع موجود برای نامزدی در انتخابات آتی ریاست جمهوری مواجه است، پیش بینی كرد كه در انتخابات آتی «دعوای سختی» بر سر آنكه كدام دیدگاه بر كشور حاكم باشد، درخواهد گرفت.

خاتمی در دیدار با خبرنگاران حوزه دولت اصلاحات كه به مناسبت روز خبرنگار صورت گرفت، با بیان اینكه در جامعه ای كه به سادگی در آن تهمت زده می شود و به نام افشاگری، دروغ رواج می یابد، سرمایه ها از بین می روند، تاكید كرد: برخی اوقات هم اصول به خرافه كشیده می شود. رئیس جمهور سابق ایران با طرح این پرسش كه منظور از الگو سازی چیست؟ خاطرنشان كرد: یك وجه این موضوع اخلاقی است كه متاسفانه خیلی كم مورد توجه قرار گرفته و گاهی بداخلاقی هایی می شود كه شاید نظام های غیر دینی مرتكب این چنین بداخلاقی های بزرگ نشوند. امام اینها را می خواست.

وی، وجه دیگر الگوسازی را آزادی های مشروع دانست و یادآور شد: ما جمهوری اسلامی ای را می خواهیم كه مردم در آن حاكم باشند و احساس آزادی های مشروع كنند. قانون اساسی با رای مردم تعیین شده و برای مردم حقوق اساسی قائل شده است ، قدرت متمركز محدود شده كه این مسئله خیلی مهم است. رئیس بنیاد باران، تفاوت نظام مردمسالار با غیر آن را در قدرت متمركز عنوان كرد و اظهار داشت: نظام مردمسالار تحت نظارت و كنترل مردم است و نقد كردن، نه تنها ممنوع نیست، بلكه تشویق هم می شود و هر وقت مردم اراده كنند، بدون توسل به زور، قدرت را جابه جا می كنند اما در حكومت های غیر مردمسالار اینگونه نیست و حكومت خود را در قبال مردم مسول نمی داند و هر صدای نقدی برخیزد، به عنوان برانداز سركوب می شود. خاتمی تصریح كرد:

امام در سخنان قبل از انقلاب می گفتند كه شاه مملكت را فروخت و بدبخت كرد، اقتصاد كشور را از بین برد، نفت دادند و كالاهای بی ارزش گرفتند و ما می خواهیم جمهوری اسلامی ای بیاوریم كه اینها حل شود. بحث امام این بود كه نظامی می خواستند كه الگو باشد. وی گفت: تفاوت امام با دیگران در این نیست كه مرجع تقلید بود و توصیه به نماز و روزه می كرده است. تفاوت امام این است كه می گفت اسلام باید در زندگی انسان دخالت كند، نظام بسازد و الگو باشد.

رئیس موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها، اصولگرایی را از دیدگاه كسانی كه دین را در زندگی موثر می دانند، اینگونه تشریح كرد: اصولگرایی این است كه می خواهیم الگویی نشان دهیم كه مناسب با وضعیت امروز دنیا باشد، مردم در عین پایبندی به دین و اخلاق، آزادی داشته باشند، زندگی خوب و آبرومندی داشته باشند و گذشته تكرار نشود كه حكومت ها خودشان را ارباب بدانند و انتقادهای مردم را برنتابند.

از رای مردم حفاظت شود و بر آنان قیمومیت نشود. اینها مسائلی است كه ما را از دیگران جدا و اصولگرا می كند و بزرگ ترین خدمت به دین، كشور و انقلاب، پایبندی به این اصول است. خاتمی با اشاره به اینكه دور دهم انتخابات ریاست جمهوری در پیش است، یادآور شد: فكر می كنم كه دعوای سختی وجود داشته باشد كه كدام دیدگاه می خواهد بر مردم حاكم باشد. باید با هوشیاری به مسائل نگریست و راه و موضع خود را مشخص كرد. وی افزود: اكنون در وضعیت خوبی به سر نمی بریم. فاصله با اهداف چشم انداز بیشتر شده است، زیرا ساخت ها آسیب دیده و نگرانی ها فراوان است.

رئیس جمهور پیشین ایران تصریح كرد: همه، توسعه می خواهیم اما نمی توان بدون تولید، سرمایه گذاری و جذب امكانات و فناوری های موجود در جهان و حضور در بازارهای جهانی و بهره گیری از نیروی انسانی كارآمد به توسعه رسید. او گفت: با شعار كه كارها درست نمی شود؛ نمی شود روز به روز فشارها به كشور افزایش یابد و انتظار داشت كه مشكلی پیش نیاید.

رئیس بنیاد باران تاكید كرد: همه مردم می خواهند وضعشان خوب شود، فشارها كمتر شود اما چنین تحولی یك شبه درست نمی شود. هر دولتی كه روی كار بیاید، نمی تواند معجزه كند و چه بسا بعد از مدت كوتاهی ولو با اینكه با اشتیاق مردم آمده باشد، با توقعات مردم روبه رو می شود البته اگر همه شرایط و امكانات با او همراه باشد، می تواند كار كند اما با وجود موانع، مشكلات مضاعف می شود. خاتمی گفت: با بهانه های مختلف در برابر دولت قبلی چه موانعی ایجاد می شد، رسانه ملی در مقابل ما بود و بسیاری از نهادها و جریان ها كارشكنی می كردند. امروز هم جریان تخریب در نهادهایی كه باید ملی باشند، علیه جریانی كه اصلاح طلبی نام گرفته، فعال است. وی با اشاره به تصمیم خود برای شركت یا عدم شركت در انتخابات نیز گفت: وضعیت چندان روشن نیست. گرچه همه ما در مقابل ایران و انقلاب مسوولیم و باید وظیفه خود را انجام دهیم. رئیس جمهور سابق كشورمان تصریح كرد: من در مورد خودم از وضعی كه دارم، ناراضی نیستم و اعتقادات و تشخیص هایی دارم كه نمی توانم از آنها دست بردارم.

رئیس موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها با بیان اینكه امروز هم می كوشم كه در حد توان اندكم از اسلام و اندیشه ای كه درست می دانم، دفاع كنم، خاطرنشان كرد: ممكن است صدای ما خیلی بلند نباشد ولی اینها وظیفه را از دوش ما برنمی دارد. خاتمی اظهار داشت: در دفاع از صلح، اخلاق و نقد افراط و خشونت و نیز دفاع از حرمت و حیثیت ملت بزرگوار ایران، هرچه از دستم برآید، كوتاهی نخواهم كرد. رئیس جمهور سابق كشورمان در بخش دیگری از سخنان خود در جمع خبرنگاران با اشاره به اینكه ماه مرداد از لحاظ تاریخی بسیار مهم است، گفت: یكی از اموری كه هویت یك ملت را شكل می دهد، خاطرات جمعی مشترك آن است. رئیس بنیاد باران اظهار داشت: در مشروطیت و نهضت ملی مسئله ای مطرح بود و آن «حاكمیت مردم» است. مشروطیت برای حاكمیت مردم بر سرنوشت خودشان تحقق پیدا كرد و نهضت ملی برای دفاع از حقوق ملت و حاكمیت ملت بود كه آن هم با مشكل مواجه شد.

البته مسئله «آزادی» به عنوان جانمایه یك نظام مردمسالار در هر دو نقش محوری داشت. خاتمی اظهار داشت: دولت هایی كه به مردم متكی نیستند یا كمتر متكی هستند، از آزادی هراس دارند. البته گاهی هم این هراس بی جا نیست، مانند كشور ما كه خطرات بیگانه در آن زیاد است و جنبه های دموكراسی هنوز در جامعه پایدار نشده است، بیگانگان ممكن است نفوذ كنند و ضربه بزنند. رئیس جمهور سابق كشورمان با اشاره به اینكه آزادی هیچ وقت نمی تواند محدودیت ایجاد كند، تصریح كرد: این تصور غلطی است؛ هیچ وقت آزادی خطر ایجاد نمی كند. محدودیت است كه می تواند بستر برای نفوذ دشمن ایجاد كند.

رئیس موسسه بین المللی گفت وگوی فرهنگ ها و تمدن ها همچنین گفت: اگر فضایی ایجاد شود كه مردم نتوانند حرفشان را بزنند، ذهن آنها عوض نمی شود. ممكن است به دلیل ملاحظات، ترس یا احترام به حكومت حرف نزنند، آن زمان است كه حرف ها، زیرزمینی می شود و زمینه برای نفوذ بیگانه ایجاد می شود و بیگانه به جای آنكه از فضای آزاد استفاده كند، سوار بر موج نارضایتی می شود. سیدمحمد خاتمی با تشریح وضعیت آرمانی برای رسانه های كشور، از حق حاكمیت مردم بر سرنوشت خویش، آزادی و آزادی رسانه ها به عنوان ابزار بیان نظریات و بالابردن اطلاعات و آگاهی نام برد و گفت: برای تضمین مردمسالاری و مهار قدرت، باید آن را نقد كنیم، و تاكید من بر آزادی هم به همین دلیل است اما متاسفانه دشمنان آزادی اینگونه القاء می كنند كه منظور از آزادی، ولنگاری و از بین بردن ارزش های فرهنگی و دینی جامعه است كه اینگونه نیست.

به گزارش روابط عمومی بنیاد باران، رئیس جمهور سابق كشورمان در پایان دین و اخلاق را دارای معیارها و اصول اساسی دانست و تصریح كرد: بزرگ ترین خدمت به دین، این است كه حكومتی تشكیل دهیم كه در آن مردم احساس احترام و بی نیازی و امید كنند. در این صورت خود به خود به ارزش های اسلامی دلبسته می شوند. اگر به ظاهر فشار آورده شود اما برای پیشرفت جامعه تلاشی نشود و به نام اسلام حرمت جامعه شكسته شود، خود به خود بزرگ ترین خدمت به بداخلاقی و گریز از دین شده است. این كه ظواهر مورد توجه قرار گیرد ولی شالوده شكنی ها به نام دین انجام داده شود، اخلاق نیست.