مراسم رونمایی كتاب «یادنامه‌ی عبدالحسین نوشین» به كوشش نصرت‌الله كریمی با حضور جمعی از اهالی تئاتر و كتاب عصر روز گذشته ـ ۱۸ مرداد ماه ـ در انتشارات «بدرقه‌ی جاویدان» برگزار شد.

در آغاز این مراسم علی دهباشی با اشاره به زمینه‌های نگارش این مجموعه و مقدمه‌ای كه نویسنده برای آن نوشته است، خاطرنشان كرد: بعد از مرگ عبدالحسین نوشین، «تقی مینا» و «نصرت‌الله‌ كریمی» برای نگارش تاریخ آن زمان كوشش كردند كه اولی به سرانجام نرسید، اما خوشبختانه كریمی بعد از چهار سال كوشش موفق به نگارش این كتاب كه جزو اسناد جاودانه‌ی تئاتر ایران محسوب می‌شود، شد.

او اضافه كرد: عبدالحسین نوشین از نخستین افرادی بود كه دستاوردهای تئاتر غرب را با خود به ایران آورد و نسلی را آموزش داد كه باقیمانده‌های آنها نسل‌های بعد تئاتر را تربیت كردند.

دهباشی مدیر مسئول مجله بخارا با تاكید بر سختی‌های نگارش چنین كتابی عنوان كرد: اطلاعات آن روزها از نوشین و گروهش به‌صورت جسته‌گریخته و یا شفاهی در اختیار اوست و از این رو تلاش برای گردآوری چنین كتابی كاری بس گرانقدر است.

سپس قطب‌الدین صادقی نویسنده و كارگردان تئاتر برای نگارش این مجموعه از كریمی قدردانی كرد و گفت: كریمی از پیشكسوتان ارزنده و خادمان فرهنگ نمایش است كه در كنار تمام فعالیت‌های به‌یاد ماندنی خود این‌بار به مكتوب كردن بخشی از اسناد تئاتری اقدام كرده است كه به فكر ما نظم می‌دهد. به هرحال اطلاعاتی كه از آن دوران وجود داشت، كاملا پراكنده بود و حقیقت تاریخ به‌صورت كامل به‌دست ما نمی‌رسید، اما این كتاب به ما امكان می‌دهد تا به درستی تصویری راستین از تجربه‌ها‌ی نوشین داشته باشیم.

او در ادامه با اشاره به ویژگی‌های بارز نوشین و تئاتر زمان او اضافه كرد: بعد از دوره‌ی اقتباس و ترجمه ما با تلاش‌های روشنفكرانی در تئاتر روبه‌رو بودیم. اما اولین قدمی كه تئاتر را به عنوان نهاد فرهنگی و فرهنگی جدی معرفی می‌كند، بانوشین آغاز می‌شود.

صادقی تصریح كرد: درهر دوره از تاریخ افراد زیادی روی كار می‌آیند و فعالیت‌های ارزنده‌ای انجام می‌دهند، اما عده‌ی افرادی كه دست به فضاسازی با جامعه می‌زنند بسیار محدود است و نوشین یكی از این بهترین‌ها در عرصه‌ی فضاسازی بود.

او خاطر نشان كرد: نوشین با آموزه‌هایی كه از تئاتر فرانسه همراه خود آورده یك نظم و اعتبار به تئاتر ایران می‌دهد و فرهنگ نیمه‌روستایی را كه بر تئاتر ایران حاكم بود، را بر می‌دارد و به جای آن احترام به تئاتر، دقت و نزاكت و نظم را در تئاتر ایران تعریف می‌كند.

كارگردان نمایش «عادل‌ها» ادامه داد: دقت تكنیكی نوشین و كلا‌س‌های جدی بازیگری او در كنار كیفیت بازی و كارگردانی او در تئاتر قابل ستایش است. به‌خصوص كه نوشین برای نخستین بار پژوهش بازیگر در ارتباط با نمایش را شكل می‌دهد.

درحالی كه قبل از او بازیگران بیشتر تیپ‌هایی بودند كه برمبنای ذوق و سلیقه‌ی خود كار می‌كردند، اما نوشین بازیگر را به نقش نزدیك كرد.

صادقی متذكر شد: عمیق بودن مفاهیم نزد نوشین اهمیت ویژه‌ای دارد، چه بسا كه او درطول یك دهه از فعالیت هنری خود دست به انتخاب نمایشنامه‌هایی با اندیشه‌های اجتماعی و در سطح جهانی می‌زند و همیشه به سراغ دست اول‌ها در تئاتر می‌رود. زیرا كه او تسلط فكری عمیقی داشت و با یك جهان‌بینی و برداشتی درست با مخاطبان ارتباط برقرار می‌كرد.

كارگردان نمایش «یادگار زریران» همچنین گفت: «نوشین» به ادبیات و فرهنگ ظریف فارسی بها می‌داد و نقش و قدرت فن بیان برای او اهمیت داشت، در حالی كه پیش از نوشین، كلاس‌های آموزشی تئاتر و تربیت بازیگران به این شیوه دیده نمی‌شد.

صادقی؛ اخلاق، شجاعت و آزادگی را از دیگر ویژگی‌های بارز نوشین دانست و افزود: خیلی‌ها بودند كه به همین دلایل چشم‌ دیدن نوشین را نداشتند و او قربانی همین افراد شد. درحالی كه فضای متنوع فرهنگی و تئاتری كه نوشین خلق كرد، در آن روزگار حركتی جدی بود.

این نویسنده و مدرس تئاتر در ادامه سخنان خود با اظهار تاسف از حاشیه‌نشینی نوشین بعد از یك دوره‌ی كوتاه كاری گفت: به اعتقاد «میلان كوندرا» افرادی كه سرزمین خود را ترك می‌كنند آدم‌های خوشبختی نیستند، زیرا آنها از چیزی می‌گریزند كه بیرونی نیست و منشایی درونی دارند و متاسفانه نوشین در دوره‌ای زندگی می‌كرد كه تحت تاثیر آن نقشی را می‌پذیرد كه به حاشیه‌نشینی او منجر می‌شود.

كارگردان نمایش «مویه جم» در پایان متذكر شد: من خود را مدیون تلاش‌های نوشین می‌دانم كه سنگ‌بنای تئاتر را گذاشت و امیدوارم بعد از ما هم نسلی وجود داشته باشد كه با ایمان به تئاتر چنین حركت فرهنگی را ادامه دهد.

دركنار آن باید از نصرت‌الله كریمی كه با روح والا و تربیت دیرینه‌اش چنین كتابی را برای ما به جا گذاشته تشكر كرد، زیرا كه او تاریخ یك دوره‌ی پر فراز و نشیب از تئاتر را مستند كرده است.

در ادامه‌ی این نشست فرهاد آییش بازیگر تئاتر با تقدیر از كریمی عنوان كرد: همواره اگر بخواهیم با تاریخ موضوعی مواجه شویم، باید آغاز و سرمنشا آن را بدانیم و از آنجا كه شروع تئاتر مدرن و علمی ما با عبدالحسین نوشین است، پس نگارش چنین كتابی می‌تواند گنجینه‌ای بس ارزشمند باشد.

هوشنگ مرادی كرمانی نویسنده هم در این مراسم گفت: من یكی از شاگردان گریزپای نصرت‌الله كریمی هستم كه چندین دهه در محضر ایشان آموزش دیدم. هرچند كه از چهل و اندی شاگردی كه من در كنار آنها به آموزه‌های كریمی گوش می‌دادیم تنها۳ نفر باقی ماندند كه در زمینه‌های مختلف هنری گام برداشتند.

او اضافه كرد: سنت شاگرد و شاگردپروری مساله‌ای بس ارزشمند است كه این روزها درحال فراموشی‌ است و یكی از جذابیت‌های اساتیدی چون نصرت‌الله كریمی در این نكته است كه حتی اگر یك روز هم با آنها باشیم، دیگر نمی‌توانیم او را رها كنیم .

سپس در بخش پایانی این مراسم نصرت‌الله كریمی با یادآوری زمینه‌های نگارش این كتاب گفت: در مقدمه‌ی كتاب به اندازه‌ی كافی توضیح داده‌ام، اما باید عنوان كنم كه این كتاب ۴ سال وقت برد، در حالی كه من دراین فرصت می‌توانستم ۴ فیلم بسازم.

او ادامه داد: پیدا كردن آدرس شاگردان و همكاران نوشین و صحبت‌كردن با آنها وقت زیادی گرفت، اما امروز راضی هستم. زیرا بعد از توزیع كتاب بازتاب‌های جذابی را دریافت كردم كه مانند ویتامینی انرژی دادند و خستگی از تنم بیرون آمد.

كریمی سپس از محمد عمویی فرزند كوچك عبدالحسین عمویی برای ارایه‌ی آلبوم عكس‌های تمام كارهای نوشین و از علیرضا علمی برای حمایت و چاپ این كتاب تقدیر كرد.