جاذبه های فرهنگی، طبیعی، باستانی و حتی سیاسی ارومیه و همچنین جذابیت های طبیعی و اقلیمی شهر باعث شده است که آن را پاریس ایران بنامند. اما امروز دیگر ارومیه چهره سابق را ندارد. مهاجرت اهالی روستاها، حاشیه نشینی، حفاری های بی رویه بدون برنامه دستگاه خدمات رسان و همچنین عدم اقدامات به موقع و موثر شهرداری و شورای شهر موجب شده است که فقط از پاریس سابق ایران نامی باقی بماند.

● نیازی به حضور مردم نیست

اهالی مطبوعات و وبلاگ نویسان ارومیه در طول سال گذشته انتقادات زیادی را به نحوه عملکرد شورا وارد کردند. لیکن یکی از موضوعات اصلی که با پیگیری رسانه های بخش خصوصی منتج به نتیجه شد، غیرعلنی بودن جلسات شورا بود. در واقع در طول شورای اول و دوم به طور کلی جلسات شورا غیرعلنی و بدون حضور خبرنگاران و شهروندان برگزار می شد. با توجه به انتقادات گسترده، شورای سوم تصمیم گرفت نسبت به رفع این مشکل اقدام کند که حاصل آن علنی شدن جلسات روزهای شنبه بود.

نایب رئیس شورای شهر ارومیه با بیان این مطلب که شهره شیرزاد از اعضای شورا، با گوشی موبایل از جلسات شورای سوم فیلمبرداری می کرد، گفت؛ «مشکلی در علنی بودن جلسات وجود ندارد ولی قشر خبرنگار به دنبال جنجال سازی و حاشیه آفرینی است.» حضرت پور با اشاره به مصوبه شورا و علنی شدن جلسات روزهای شنبه بیان داشت؛ همه می توانند در جلسات شورا حضور پیدا کنند ولی چون در شورای سوم به مسائل عمرانی و شهری پرداخته می شود و کاری با موضوعات حاشیه یی نداریم حضور خبرنگاران بسیار کم رنگ است. حضرت پور معتقد است هیچ کس درخواستی در خصوص شرکت در جلسات شورا یا علنی بودن آن ارائه نداده است. این نکته در حالی قابل توجه می شود که قانون شوراها بر علنی بودن جلسات شوراهای شهر تاکید کرده است.

نیره چناقلو عضو دیگر شورای شهر ارومیه نیز با بیان این مطلب که با تصویب دوسوم اعضا جلسات شورا غیرعلنی می شود، گفت؛ «نه کسی گفته جلسات غیرعلنی است و نه کسی از حضور افراد ممانعت کرده است.» وی با اشاره به عدم ضرورت حضور افراد در جلسات شورا گفت؛ «در مسائلی مثل انتخاب شهردار که باید آبروی افراد حفظ شود، صلاح دیدیم جلسات غیرعلنی برگزار شود.» اما رئیس شورای شهر ارومیه در این خصوص نظر دیگری دارد. پرویز خلیلی با اشاره به اینکه از لحاظ محل پذیرش مراجعه کنندگان محدودیت داریم، گفت؛«ما جلسات روزهای شنبه را علنی کردیم ولی خود خبرنگاران یا شهروندان در جلسات حضور پیدا نمی کنند.» وی با بیان این مطلب که بعضی آقایان خط و خطوط سیاسی و جناحی را در تحلیل های خود وارد می کنند، تصریح داشت؛«به نظر من شورا یک موسسه خدماتی است که مستقل از گرایشات افراد و جهت گیری های سیاسی باید تصمیمات لازم را اتخاذ کند.» خلیلی معتقد است بیشتر این گونه مسائل از بیرون دامن زده می شود. وی بحث های مذکور را مربوط به مطبوعات ندانسته و شورا را از این گونه مناقشات مبرا می داند.

● زنان در آستانه فتح بزرگ

همان طور که متذکر شدم در ارومیه می توان شاهد وقایع و مناظر و اقداماتی بود که به ندرت در استان ها و شهرستان های دیگر کشور امکان مشاهده آنها وجود دارد. به عنوان نمونه در انتخابات دوره سوم شوراها تعداد قابل توجهی از خانم ها در انتخابات شرکت کردند که سرانجام چهار نفر از آنان وارد شورا شدند.

در حال حاضر شورای ارومیه ۹ عضو دارد که از لحاظ جنسیتی ترکیب آن ۵ به ۴ است و از لحاظ گرایش سیاسی نیز همچنین. البته هیچ یک از اعضای اصلاح طلب در هیات رئیسه شورا حضور ندارند.

عادل فتاحی عضو اصلاح طلب شورای ارومیه به جلسات شوراهای کشور در سال گذشته و بحث حضور زنان در شوراها اشاره کرد و گفت؛ «تقریباً یک یا حداکثر دو نفر از خانم ها در شوراهای سطح کشور حضور داشتند که متاسفانه نگرش برخی آقایان این بود که همین تعداد هم زیاد است.»

خلیلی برخلاف نظر فتاحی معتقد است که نصف جمعیت ارومیه را زنان تشکیل می دهند که اکثراً تحصیلکرده و باسواد هستند. رئیس شورای ارومیه به تاثیر مسائل قومیتی در انتخاب تعدادی از خانم ها در انتخابات اشاره کرد و گفت؛ «خانم ها در سطح جامعه و در امور فرهنگی فعالیت های بسیار خوبی دارند و در واقع می توان گفت تعصب زنان باعث حضور چهار زن در شورا و حتی باعث حضور خانم ها در مجلس شورای اسلامی شده است.» منصوری از اعضای شورا معتقد است که تبلیغات باعث حضور وی به عنوان یک زن در شورای ارومیه شده است. وی با بیان این مطلب که به طور مستقل وارد شورا شده و کمک های مالی افراد متمکن را قبول نکرده، گفت؛ «غالباً زنان به دلیل پایین بودن سطح تحصیلات، مشکلات خانوادگی و تفکرات سنتی در انتخابات شرکت نمی کنند.» وی با اشاره به تبلیغات گسترده زنان در انتخابات و حضور چشمگیر مردم در ستادهای انتخاباتی زنان می گوید؛ «مردم وقتی دیدند زنانی تحصیلکرده، دلسوز و مدیر وارد انتخابات شدند به جهت حمایت از آنها و تشویق دیگر زنان استان به آنها رای دادند.»

حضرت پور نیز معتقد است فعالیت های اجتماعی و فرهنگی باعث شد که چهار کرسی شورا به آنها اختصاص یابد. وی با اشاره به سوابق خانم های حاضر در شورا گفت؛ «در حال حاضر حضور زنان در شورا تاثیرات مطلوبی داشته که در بلندمدت با برطرف شدن برخی مسائل می توان شاهد شورایی بانشاط، فعال و پرکار بود.» اما عدم حضور خانم ها درکنار اصلاح طلبان در شورا نیز موضوع قابل توجهی بود. البته بیشتر اصولگرایان شورا معتقدند که خود اصلاح طلبان از حضور در هیات رئیسه خودداری کردند. حضرت پور با بیان این مطلب که پیش از شروع به کار شورا جلساتی برگزار و اعضای هیات رئیسه مشخص شده بود، تصریح داشت؛«ما حتی به برخی از آقایان اصلاح طلب برای ایجاد تعادل پیشنهاد سمت نایب رئیسی را دادیم ولی آنها قبول نکردند.» رئیس شورا نیز به طور کلی این موضوع را تکذیب کرد و اظهار داشت؛ «در شورا نمی توان گفت تصمیمات بر اساس اصلاح طلبی و اصولگرایی گرفته می شود چرا که اگر این گونه بود من ۸ رای مثبت نمی آوردم.»

● پیش به سوی پاریس

پیش از این وضعیت آبادانی، فضای سبز و سایر مسائل موجب شده بود که ارومیه را پاریس ایران بنامند. اما در شرایط موجود دیگر چیزی از پاریس سابق باقی نمانده است و شهر با مشکلات عدیده دست به گریبان است. ابراهیم بازیان شهردار جدید ارومیه معتقد است که شهرداری نهاد عمومی و غیردولتی است که نیاز به حمایت از طرف دولت دارد. وی می گوید با تاسیس شوراها بسیاری از مشکلات و ضرورت حمایت های دولتی فرافکنی شد.

وی با اشاره به اینکه باید اقدامات و فعالیت های گسترده یی برای تبدیل ارومیه به همان پاریس ایران به عمل آید، گفت؛ «شهرداری به لحاظ ساختار، سنتی است و نمی تواند پاسخگوی مطالبات و خواسته های شهروندان باشد.» وی افزود؛ «از جمله مشکلات عمده شهر که باعث تغییر چهره آن شده ساخت و سازهای غیرمجاز و عدم وجود درآمد پایدار است.» وی معتقد است اگر مشکلات مذکور برطرف شود می توان در چند سال آینده شاهد ارومیه یی همچون پاریس بود، «لکن تا زمانی که شهرداری هم باید درآمد پیش بینی کند و هم وصول و هم هزینه، با توجه به بالا رفتن سطح مطالبات و عدم افزایش اختیارات و ابزارهای شهرداری نمی توان شاهد تحولات چشمگیر بود.» شهردار ارومیه با اشاره به گسترش بی رویه شهر که موجب بالا رفتن هزینه های شهرداری می شود، گفت؛ «عدم توسعه موزون شهر، عدم توجه به معماری و شهرسازی با هویت ایرانی و محلی، کمبود نیروهای استانی متخصص و توانمند و در نهایت عدم توجه به مباحث IT و استفاده از فناوری و تکنولوژی های روز دنیا موجب عقب ماندگی شهر و عدم پیشرفت و توسعه آن می شود.»

چناقلو با اشاره به این مطلب که دید مردم به شهرداری تغییر کرده و محدود به جمع آوری زباله و رفت و روب نمی شود، گفت؛ «هر چقدر مردم مشارکت داشته باشند، کارها پیشرفت بیشتری خواهد کرد ولی با توجه به سطح پایین سواد پرسنل شهرداری ضرورت دارد که برای انجام مطلوب امور نسبت به جذب تحصیل کردگان و کارشناسان اقدام عاجل به عمل آورد.»

اما جلیلی معتقد است موضوعاتی که تحت عنوان خدمات جزء وظایف شهرداری و شورا است در اولویت کاری قرار دارد. در واقع ایشان موضوع خاصی را مد نظر قرار نداده و انجام همزمان فعالیت ها را شایسته تر می داند. وی با اشاره به خسارات جنگ تحمیلی گفت؛ «متاسفانه با توجه به شرایط پیش آمده نه نهادهای دولتی توجهی به ارومیه داشته اند و نه اینکه بخش خصوصی و خود مردم اقدام به سرمایه گذاری کرده اند.»

رئیس شورای ارومیه به برخی فعالیت های عمرانی شورا و شهرداری اشاره کرد و گفت؛ «درحال حاضر شهرداری از ساکنان سه هزار هکتار شهر عوارض می گیرد در حالی که به ۸ هزار هکتار خدمات ارائه می کند. در واقع محدوده قانونی و اصلی شهر همان سه هزار هکتار است ولی به دلیل مهاجرت، ساخت و ساز غیرمجاز و حاشیه نشینی شهر توسعه ناموزون یافته و شرایط شهر و شهرداری حاد شده است.» وی با بیان این مطلب که قسمت هایی از شهر که فاقد سند بوده و قولنامه یی خریداری شده اند و به شهرداری هیچ گونه عوارضی پرداخت نمی کنند، گفت؛ «به همین دلیل و مستند به قانون شهرداری ۲۰ تا ۴۰ درصد هزینه فعالیت های عمرانی مناطق مذکور از خود مالکان و شهروندان اخذ می شود.»

اما حضرت پور به وضعیت حفاری های شهر اشاره کرد و اولویت کاری شورا و شهرداری را بهبود وضعیت آسفالت کوچه ها و خیابان ها بیان داشت. وی با بیان این مطلب که در طول سال گذشته جمعاً ۱۸۰هزار تن آسفالت در سطح شهر پخش شده است، اظهار داشت؛ در ۶ ماهه اول سال سعی می شود ۳۰۰ هزار تن آسفالت در سطح شهر پخش شود که ۱۰۰ هزار تن آن توسط کارخانه اول تولید آسفالت، ۱۰۰ هزار تن از بخش خصوصی و ۱۰۰ هزار تن با خریداری از کارخانه دوم تولید آسفالت تامین شود. اما فتاحی، مشکلات شهر و اولویت های کاری ارومیه را به دو دسته تقسیم می کند. وی با بیان این مطلب که قومیت مختلفی اعم از ترک، کرد، مسیحی، ارمنی و... در ارومیه در کنار هم زندگی می کنند، گفت؛ ضرورت دارد که کارهای عمده و قابل توجهی در خصوص وضعیت فرهنگی شهر انجام شود. چون ارومیه در نوار مرزی سه کشور خارجی قرار دارد و نزدیک ترین نقطه ایران به اتحادیه اروپا است.» وی ضمن تاکید بر فعالیت های فرهنگی در قالب احداث فرهنگسرا، برگزاری کلاس و جلسات فرهنگی آموزشی و ... بیان داشت؛ «شهرداری ارومیه از لحاظ مسائل عمرانی نیز مشکلات قابل توجهی دارد که باید با درایت و دقت نظر حل شود.»

● پیگیری فساد مالی

ابراهیم بازیانی زمانی که توسط اعضای شورا به عنوان شهردار برگزیده شد در سخنرانی خود به فساد مالی موجود در شهرداری ارومیه و برخورد جدی با آن اشاره کرد. در خصوص وجود فساد مالی، نوع و نحوه برخورد با فساد مالی با بسیاری از مطلعین گفت وگو کردیم، ولی غالباً از بیان اطلاعات دقیق و تشریح موضوع طفره رفتند. بازیانی با بیان این مطلب که هر جا پول هست یا فعالیت ها به طور مستقیم یا غیرمستقیم به پول منتهی می شود، فساد وجود دارد، گفت؛ «بحث فساد محدود به شهرداری ارومیه نبوده و دامنگیر بسیاری از شهرداری های کشور است که ناشی از ناهنجاری های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی است.»

وی با اشاره به اینکه با تحکم و فشار نمی توان با فساد مبارزه کرد، بیان داشت؛ «باید نسبت به اصلاح ساختار اقدام کرد و زمینه این گونه فسادها را با کنترل رفتارها، ایجاد ساختار مطلوب و ایجاد باور و اعتماد بین مردم و مسوولان کمرنگ کرد.»

اما خلیلی در این خصوص نظر دیگری دارد و به وجود فساد در یکی از مناطق چهارگانه شهرداری که در مراجع قضایی طرح و منجر به صدور حکم محکومیت شده است، اشاره می کند. رئیس شورای ارومیه با اشاره به کمبود وجود پلیس های محله تحصیلکرده گفت؛ «متاسفانه تخلفاتی توسط پلیس های محله در سطح مناطق صورت می گیرد که با جذب افراد تحصیلکرده و برخورد قضایی باید با آن مقابله شود.» وی به هماهنگی به عمل آمده با قوه قضائیه و نیروی انتظامی و اختصاص شعبه یی در دادگستری به شهرداری اشاره کرد و تصریح داشت؛ «شهرداری بدون مشکل غیرممکن است، ولی ما با اقدامات قانونی سعی در کوچک کردن مشکلات داریم.» اما فتاحی نظرات جالب توجهی درخصوص مفاسد مالی دارد. وی معتقد است که باید اول ابزارها، وسایل و ملزومات را تهیه کرد، بعد از کارمندان عملکرد خوب خواست. عضو اصلاح طلب شورا با بیان این مطلب که مهمتر از برخورد با یک یا چند نفر، اصلاح ساختار است، گفت؛ اعلام و برآورد دقیق هزینه پروژه ها و طرح ها و انجام بیشتر فعالیت ها از طریق پیمانکاری از جمله اقدامات پیش گیرنده است. چرا که سابق بر این برای طرح ها بدون ذکر جزئیات رقم های نجومی اعلام می شد و تخلفات قابل توجهی صورت می گرفت.» وی افزود؛«به جهت جلوگیری از تخلف در خرید و فروش املاک مصوب کردیم که دو نفر از اعضا در کمیسیون توافقات و معاملات شهرداری حضور داشته باشند که تاثیر مطلوبی داشته است.» وی با بیان این مطلب که در حال حاضر یک کارمند می تواند با خارج کردن یک برگه تعهدنامه ۵۰۰ میلیونی خسارت قابل توجهی به شهرداری بزند و مبلغ هنگفتی از متعهد علیه بگیرد، گفت؛ «با اجرای طرح اتوماسیون اداری دیگر همه چیز در سیستم های کامپیوتری ثبت شده و قدرت این گونه تخلفات از پرسنل گرفته می شود.» وی نیز معتقد است تخلفات مالی کلان به شکل اختلاس و اخذ رشوه های هنگفت وجود نداشته و مفاسد مالی کوچک بوده که حتی منجر به محکومیت قضایی یا اخراج افراد نشده است.

حسن یوسفی