در كشورهای صنعتی فراخوان خودرو به منزله اهتمام خودروساز به رعایت حقوق مصرف‌كنندگان تعبیر می‌شود، اما واكنش مصرف‌كنندگان خودرو در كشورمان نسبت به فراخوان ایران‌خودرو كه برای اولین بار به دلیل آتش‌سوزی‌های مداوم پژو۴۰۵ صورت گرفت، با مصرف‌كننده كشورهای صنعتی بسیار متفاوت بود.

در كشورهای غربی فراخوان محصولات معیوب به منزله ناتوانی خودروساز نیست، بلكه از اعتماد و احترام به حقوق مشتری نشات می‌گیرد، اما در ایران پس از فراخوان ایران‌خودرو، واكنش‌های منفی چه از سوی مسوولان و چه مصرف‌كنندگان داخلی بروز كرد كه تا حدودی منجر به تضعیف موقعیت این خودروساز بزرگ خاورمیانه شد.

بازتاب فراخوان ایران‌خودرو حتی به دادستانی كل كشور، سازمان بازرسی، مجلس شورای اسلامی و دیگر ارگان‌های نظارتی كشور نیز رسید و حتی برخی از مسوولان قضایی پیشنهاد مواخذه مدیران مقصر در این زمینه را دادند.

هر چند گروه صنعتی ایران‌خودرو نیز به دلیل عدم شفافیت و اطلاع‌رسانی صحیح در آتش‌سوزی خودروهای پژو۴۰۵ تا حدودی مقصر شناخته شد اما متاسفانه به دلیل پایین بودن كیفیت خودروهای داخلی، فراخوان شركت ایران‌خودرو، عیب واقعی و بزرگی از نظر مشتری و مسوولان نمود كرد كه قابل اغماض نبود.

حال وضعیت فراخوان در خودروسازهای بزرگ دنیا را در گزارشی به تصویر كشیدیم كه در ذیل می‌آید:

۳۰میلیون خودروی فراخوان شده در آمریكا

شركت خودروسازی فورد موتور آمریكا كه این روزها درگیر مشكلات زیادی است، اندكی قبل در فراخوانی بی‌سابقه ۶/۳میلیون دستگاه از محصولاتش را به دلیل نقص سیستم كنترل كروز به نمایندگی‌های مجاز خود فراخواند.

با احتساب ۷میلیون دستگاه خودروی دیگری كه فورد از سال ۱۹۹۹ تاكنون به دلیل نقص مشابه فراخوان كرده است، تعداد محصولات فراخوان شده فورد از آن زمان تاكنون به رقم بی‌سابقه ۱۰میلیون دستگاه رسید. با این‌حال نباید این‌طور تصور كرد كه فورد تنها خودروسازی است كه با مشكل افول كیفیت تولیدات در سال‌های اخیر روبه‌رو است.

تعداد خودروهای فراخوان شده در ایالات متحده طی سال ۲۰۰۴ میلادی به‌ رقم بی‌سابقه ۸/۳۰میلیون دستگاه رسید كه در سال ۲۰۰۶ میلادی با تلاش خودروسازها به ۲/۱۱میلیون دستگاه كاهش یافت.

براساس اعلام سازمان مدیریت ایمنی ترافیك بزرگراه‌های (NHTSA) ایالات متحده كه مسوولیت نظارت بر كیفیت محصولات وارداتی و چگونگی فراخوان خودروها را برعهده دارد به‌رغم این كاهش فراخوان‌ها در سال گذشته، مشكل افول كیفیت تولیدات غول‌های خودروساز جهان ازجمله تولیدكنندگانی چون تویوتا و فولكس‌واگن كه نامشان همیشه به كیفیت گره خورده بود، كماكان به قوت خود

باقی است.

مالكان محصولات فورد همگی مشمول فراخوان اخیر نشده‌اند و این فراخوان‌ صرفا مشمول تعدادی از مدل‌های پیك آپ، SUV و وانت تولیدی حدفاصل سال‌های ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۲ میلادی می‌شود. به ظاهر نقص سوئیچ كنترل كروز كه می‌تواند منجر به آتش گرفتن خودرو شود، علت اصلی این فراخوان بوده و فورد نمی‌تواند تعداد دقیق خودروهای مشمول این فراخوان را برآورد كند.

● تویوتا، پیشرو در فراخوان‌ها

این فقط خودروهای مدل پایین نیستند كه فراخوان می‌شوند بلكه خودروسازها طی ماه‌های اخیر حتی جدیدترین تولیدات خود را برای رفع نقایص فراخوان كرده‌اند. در بسیاری موارد خودروسازها یا نهادهای نظارتی به فاصله اندكی پس از عرضه یك خودرو وجود نقص در آن را یافته و برای رفع آن اقدام به اعلام فراخوان می‌كنند.

اندكی قبل فهرست محصولات فراخوان شده طی دو سال اخیر منتشر شد و جالب آن‌كه محصولات سه شركت جنرال موتورز، فورد و كرایسلر در صدر این فهرست قرار داشتند.

تویوتا هم كه سعی دارد به هر قیمت ممكن با پشت‌سر گذاشتن جنرال‌موتورز عنوان بزرگترین خودروساز جهان را از آن خود كند هم با فاصله گرفتن از وجهه خود به عنوان تولیدكننده‌ای كیفی در سال گذشته میلادی ۵/۱میلیون دستگاه از محصولات خود را در سراسر جهان فراخوان كرد كه در این فراخوان تقریبا همه محصولات این شركت سهمی داشتند.

بمب خبری امسال در این حوزه متعلق به فولكس واگن آمریكا بود كه نزدیك به یك میلیون دستگاه فولكس قورباغه‌ای جدید را به علت نقص سوییچ چراغ ترمز و ۵هزار دستگاه پاسات را به دلیل عدم عملكرد سیستم كیسه هوا فراخواند.

فولكس‌واگن آمریكا تاكید دارد تنها ۳۰ تا ۳۵درصد محصولات فراخوان شده واقعا نقص دارند اما مالكان محصولات فراخوان شده درخواست كرده خودروی خود را به یكی از نمایندگی‌های مجاز ببرند.

● نیمه خالی فراخوان‌ها

فراخوان تا همین اواخر نمادی از اهتمام خودروسازها به رعایت حقوق مشتری و توجه به اصل مشتری‌مداری بود.

در كشورهای غربی فراخوان‌ محصولات معیوب نمادی از ناتوانی خودروساز نیست بلكه نشانی از توجه به رعایت حقوق مشتری تلقی می‌شود اما این قاعده فقط تا زمانی معتبر است كه تعداد فراخوان‌ها زیاد نشود.

افزایش موارد فراخوان نه تنها اعتبار خودروساز را زیرسوال می‌برد كه هزینه سنگینی روی دست شركت‌ها می‌گذارد.

اعلام موارد متعدد فراخوان از سوی فولكس‌واگن آمریكای شمالی طی سال گذشته میلادی و امسال موجب شد فروش این شركت در سال ۲۰۰۶ میلادی ۲۵درصد كاهش پیدا كرده و متحمل زیانی ۹۰۰هزار دلار می‌شود.

بخش اعظم این زیان ناشی از هزینه‌های مرتبط با فراخوان چون هزینه تعمیر قطعات تعویضی، نیروی انسانی و زیان‌های مستقیمی است كه از بابت كاهش فروش به خودروساز وارد می‌آید.

این واقعیتی است كه كیث پرایس، سخنگوی فولكس‌واگن آمریكای‌شمالی در یكی از برنامه‌های خبری به آن اذعان كرده بود.

كیث تاكید كرده بود بروز موارد متعدد نقص فنی در تولیدات این شركت ناشی از مخدوش شدن روابط فولكس‌واگن با تامین‌كنندگان قطعه و كاهش نظارت بر كیفیت محصولات تولیدی بوده است.