دلـفـیـن هـا؛ عاطفی ترین موجودات دریایی كه به صورت خانوادگی زندگی می كنند و در اثر مرگ یكی از هم نوعان خود به خودكشی دسته جمعی اقدام می كنند یعنی به ساحل می آیند (Mass stranding). این پستاندار دریایی كه با شش تنفس می كند و معمولا تا ۱۵ دقیقه اكسیژن را در بدن خود نگه می دارد جالب است كه با آمدن به ساحل می میرند؟!

علت این امر این است كه زیر پوست بدنشان یك لایه پی به ضخامت چند سانتیمتر است و سیستم گردش خون محیطی این موجود كم است و خون گرم را در اطراف اعضای داخلی بدن خود نگه می دارد و وقتی به ساحل می آیند به سرعت و به شدت حرارت سطح بدن آن ها بالا رفته و آب بدنشان از سطح پوست تبخیر می شود. دو راه برای نجات آن ها در زمان آمدن به ساحل وجود دارد، یا باید به سرعت به نقاط عمیق دریا رها سازی شوند كه اختلال به وجود آمده در سیستم سامانه هدایت آن ها كم كم برطرف شود یا با مرطوب نگه داشتن سطح پوست و قرار دادن قطعات یخ حرارت بدن آن ها را كاهش داد تا زنده بمانند.

از آنجاكه این پستانداران دریایی چشمان ضعیفی دارند از طریق سیستم سامانه هدایت كه در پیشانی اشان قرار دارد امواجی ساطع می كنند كه عمق آب، موانع موجود در راه و شكار خود را می سنجند و از طریق گوش داخلی خود شناسایی می كنند.

اگر به هر دلیلی این سیستم هدایت دچار اختلال شود دلفین ها به ساحل می آیند. همچنین احتمال وقوع این اتفاق در سواحل ماسه ای بیشتر است چراكه در سواحل ماسه ای عمق زیاد آب سریعتر به عمق كم می رسد و سواحل جاسك از سواحل ماسه ای است كه طی روز های اخیر ۷۳ دلفین در این منطقه به ساحل آمدند.

بیماری های ویروسی از جمله ویروس های خانواده( marbibi virus )از دیگر علل به ساحل آمدن دلفین هاست.

همچنین از آنجاكه برخی كشتی های صنعتی برای به دام انداختن بعضی ماهی ها از یكسری نویز های آكوستیك استفاده می كنند اگر این نویز ها اشتباه باشد بسته به این كه دلفین ها چقدر به نویز ایجاد شده نزدیك باشند آسیب خواهند دید و سیستم هدایت آن ها مختل می شود.

دكتر محمد عزیززاده ـ مدیركل دفتر بهداشت و مبارزه با بیماری های آبزیان دامپزشكی امروز (سه شنبه) به منظور ارائه اطلاعات و آزمایشات انجام شده برای مرگ دسته جمعی دلفین ها طی روز های اخیر در منطقه جاسك در جمع خبرنگاران گفت: یك فرصت حداكثر دو ماهه از سازمان محیط زیست درخواست شده كه بتوان علت علمی این اتفاق را با بررسی های كامل و مطالعات اپیدمیولوژیك اعلام كرد. البته پیش بینی می شود كمتر از این زمان آزمایشات و نتایج آن مشخص شود.

وی با اشاره به اینكه روز گذشته یكی از این دلفین های كه ماده، نابالغ و از نوع (Striped) بوده در سازمان محیط زیست معاینه بالینی و كالبد گشایی شده است، افزود: متخصصان دامپزشكی نمونه برداری های مختلف از جمله نمونه برداری از بافت چشم، بافت مغز و گوش داخلی و نمونه برداری های دیگری برای كار های پاتولوژیك انجام شده است و در عین حال اندازه گیری نویز پایه سواحل جاسك نیز پیگیری می شود.

گفتنی است بالغ یا نابالغ بودن دلفین ها از روی دندان هایشان مشخص می شود به طوری كه اگر در فك بالا و پایین خود ۷۸ دندان داشته باشند نابالغ و اگر در فك بالا ۱۰۶ دندان و در فك پایین ۱۱۰ دندان داشته باشند بالغ هستند.

عزیززاده با اشاره به اینكه مجموعه صدا های تلاطم دریا، صدای شنای آبزیان، صدای برخورد باد با آب دریا، صدای برخورد باران با آب دریا، صدای حركت كشتی ها صدا های آكوستیك در آب ایجاد می كند، اظهار كرد: امواج آكوستیك اگر كمتر از یك كیلو هرتس باشد نویز آن پایین و اگر بین یك تا پنج كیلو هرتس باشد نویز متوسط و بالای شش كیلو هرتس باشد نویز بالا ایجاد خواهد كرد كه نویز ناگهانی و بالاتر از نویز متوسط اگر اتفاق بیفتد بسته به دوری و نزدیكی دلفین ها از این منبع صوتی در سیستم هدایتی آن ها اختلال ایجاد می شود. به همین دلیل نویز پایه سواحل جاسك مورد بررسی قرار می گیرد كه بتوان با مشخص شدن نتایج بررسی های مختلف و جمع بندی آن ها علت دقیق و كارشناسی مرگ و میر را اعلام كرد.

مدیركل دفتر بهداشت و مبارزه با بیماری های آبزیان دامپزشكی اظهار كرد: در یك نمونه دلفین بررسی شده دیروز آثاری از ادوات صید و بریدگی تور های صیادی نبوده است. چراكه تور های صیادی از جنس پلاستیك است كه بدن حیوان به دلیل تلاطم برای رها سازی از آن مورد جراحت قرار می گیرد كه در نمونه دیروز چنین آثاری مشاهده نشده است.

وی همچنین تصریح كرد: معده و روده های دلفین بررسی شده روز گذشته خالی بوده كه می تواند احتمال آسیب دیدگی سیستم هدایت باشد، چراكه اگر سیستم هدایت این موجود آسیب ببیند قدرت شكار ندارد.

دكتر عزیززاده در پایان نیز خاطرنشان كرد: دانش فنی و امكانات لازم برای تشخیص علت مرگ دلفین ها در كشور وجود دارد و به ارسال آن ها به آزمایشگاه های خارجی برای تشخیص علت مرگ نیازی نیست.