تجارت خارجی و افزایش صادرات بدون تردید تاثیر مستقیمی بر درآمد های ارزی كشورها دارد و امكان سرمایه گذاری برای قرار گرفتن در مسیر رشد و توسعه را فراهم می كند. در آخرین گزارش های رسمی آمده است كه صادرات غیرنفتی ایران در شش ماه نخست سال ۸۶ به هفت میلیارد دلار و واردات ایران به بیش از ۲۱میلیارد دلار رسیده است. این آمار در حالی ارائه می شود كه در هفته گذشته قیمت نفت اوپك با ثبت ركوردی تاریخی،به ۸۱ /۵ دلار نیز رسید و این افزایش قیمت نفت زنگ خطری است برای دولت مبنی بر اینكه مبادا فقط با توجه به افزایش قیمت نفت اتكا به درآمد های نفتی را چند باره سرلوحه خود قرار دهد و به صادرات غیر نفتی توجهی نداشته باشد.

در شش ماه نخست سال هفت میلیارد دلاركالا به خارج صادر شده است كه نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود هشت درصد افزایش نشان می دهد.در حالیكه در شش ماه نخست سال گذشته شش میلیارد و ۴۹۰ میلیون دلار كالا به خارج صادر شده بود. از مجموع صادرات غیر نفتی در شش ماه نخست سال، دو میلیارد و ۹۴۳ میلیون دلار میعانات گازی بوده است و پسته، فرش، انواع فلزات نظیر مس نیز از مهمترین كالاهای صادراتی ایران در این دوره بوده است. در این دوره امارات متحده عربی با حدود یك میلیارد دلار و عراق با ۷۹۴ میلیون دلاربزرگترین بازار كالاهای صادراتی ایران بوده اند.بعد از این دو كشور به ترتیب چین با ۵۶۱ میلیون دلار، ژاپن با ۴۲۴ میلیون دلار، هند با ۳۴۰ میلیون دلار قرار دارند. حدود ۴۴ درصد از صادرات ایران در شش ماه نخست سال به این پنج كشور صادر شده است.

● میزان واردات كالا

واردات كالا به ایران در پنج سال اخیر تقریبا دو برابر شده و به بیشتر از ۴۱ میلیار دلار رسیده است. در شش ماه نخست سال۲۱ میلیارد و ۳۵۰ میلیون دلار كالا وارد ایران شده كه نسبت به سال گذشته كه بیشتر از ۶ درصد افزایش نشان می دهد. در نیمه نخست سال گذشته ۲۰ میلیارد و ۱۳۰ میلیون دلار كالا وارد ایران شده بود. آهن و فولاد، دانه های روغنی، قطعات خودرو مهمترین اقلام وارداتی بوده كه در نیمه نخست سال وارد كشور شده است.امارات متحده عربی بزرگترین صادركننده كالا به ایران بوده و بیشتر از ۲۳ درصد از كل كالاهای وارداتی از این كشور وارد شده است. كشورهای آلمان، چین، سوئیس و كره جنوبی به ترتیب در رده بعدی مهمترین صادركنندگان كالا به ایران قرار دارند و حدود ۵۴ درصد كالاهای وارداتی از این پنج كشور وارد شده است. بر اساس گزارش گمرك در شش ماه نخست سال واردات خودرو افزایش یافته و به ۱۷ هزار و ۳۰۸ دستگاه رسیده است كه نسبت به سال گذشته حدود هفت هزار و ۷۰۰ دستگاه افزایش نشان می هد. به گزارش خبرنگار ابرار اقتصادی :ایران در سال گذشته ۱۶ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار كالا صادر و ۴۱ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار كالا وارد كرده بود.در چند سال اخیربا افزایش درآمد نفتی ایران، واردات كالا به افزایش یافته است و از ۲۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار در سال ۱۳۸۱ به بیشتر از۴۱ میلیارد دلار در سال ۱۳۸۵ رسیده است.

● مصوبات جدید دولت برای توسعه صادرات غیر نفتی

یك مقام مسئول در سازمان توسعه تجارت ایران اخیراً اعلام كرده كه: تعدادی از مصوبات دولت در ارتباط با تجارت به مناسبت روز ملی صادرات «۲۹ مهر ماه» بزودی اعلام خواهد شد. معاون كمكهای تجاری سازمان توسعه تجارت ایران گفته:مصوبات هیئت دولت مربوط به محورهای پیشنهادی نشست فعالان بخش خصوصی و دولتی با رئیس جمهوری بوده است كه چندی پیش طی نشست صمیمی و مفصل مطرح شد و سازمان توسعه تجارت ایران در حال پیگیری آنهاست. كیومرث فتح اله كرمانشاهی،با اشاره به تاكید رهبر انقلاب، بر عدم وابستگی كشور به درآمدهای نفتی و توسعه صادرات غیر نفتی اظهار كرده: «توسعه صادرات غیر نفتی، از دغدغه های اصلی رئیس جمهور است». كرمانشاهی می گوید:برخی از محورهای پیشنهادی اجرایی شده مصوبات دولت را نیاز داشت كه در حال پیگیری آنها هستیم و این به آن دلیل است تعدادی از پیشنهادها از مربوط به دستگاه های فرابخشی و بین دستگاهی است و باید به تصویب هیأت وزیران می رسید.

● لزوم صادرات غیر نفتی

صادرات به عنوان موتور محركه اقتصاد و رمز بقای كشورها در بازارهای جهانی نقش مهمی را در عرصه اقتصاد جهانی ایفا می كند، زیرا تقویت ظرفیت های تولید و ایجاد ظرفیت های جدید ضمن هموار كردن راه توسعه صادرات نقش دولت را به عنوان تضمین كننده سرمایه گذاری های موجود و كاهش انحصار پررنگ تر می كند. از سوی دیگر صادرات امكان استفاده از بازارهای جهانی را برای رشد تولید داخلی مهیا كرده و بنگاه های تولیدی را قادر می كند تا از محدودیت های بازار داخلی رها شده و با توسعه صادرات بازارهای جهانی را هدف قرار دهند و از صرفه های اقتصادی حاصل در تولید بیشتر بهره برداری كنند.

توسعه اقتصادی ایران تاكنون بر اساس وابستگی به نفت و گاز بوده و عامل اصلی رشد آن درآمد حاصل از صادرات نفت بوده است، این در حالی است كه حجم صادرات غیر نفتی ایران در چند سال اخیر افزایش یافته و سهم كالاهای صنعتی در صادرات بالا رفته اما هنوز رقم صادرات كالا و خدمات ایران به حدود ۱۰ میلیارد دلار می رسد و بخش مهمی از آن را صادارت مواد پتروشیمی تشكیل می دهد.این در حالی است كه در طول چهار برنامه توسعه اقتصادی و اجتماعی كه پس از انقلاب اسلامی در كشور به اجرا درآمده است ، توسعه صادرات غیر نفتی و كاهش اتكا دولت به درآمدهای حاصل از نفت همواره مورد تاكید برنامه ریزان كشور قرار داشته اما متاسفانه طبق آمار موجود سهم صادرات غیر نفتی در كسب درآمد ارزی بسیار ناچیز بوده و همواره میان واقعیت تا پیش بینی های برنامه های مذكور شكاف عمیقی وجود داشته است.