معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست خسارات ناشی از آلودگی نفتی نیروگاه بندرعباس در آب های خلیج فارس را كه در اثر حادثه ۲۴ تیر امسال رخ داد، تشریح كرد.

در ۲۴ تیر امسال بر اثر سهل انگاری پیمانكار مورد قرارداد شركت توانیر در بندرعباس، لجن های نفتی باقی مانده در مخازن ذخیره نفت كوره در محوطه توانیر به دریا تخلیه و باعث آلودگی شدید در خلیج فارس شده است كه در پی این حادثه مسئولان محیط زیست در پی برآورد میزان آلودگی، میزان خسارت و نحوه از بین بردن آلودگی برآمدند كه در همین راستا آخرین برآوردهای سازمان محیط زیست در گفت وگو با معاون این سازمان اعلام شده است.

محمدباقر نبوی ابتدا توضیحی درباره وضعیت كلی نیروگاه بندرعباس داد و گفت: نیروگاه بندرعباس یكی از نیروگاه های بزرگ كشور است. نیروگاه نكا در شمالی ترین نقطه و نیروگاه بندرعباس، در جنوبی ترین نقطه شبكه سراسری برق، قرار دارند. این نیروگاه در تأمین برق ۴ استان جنوبی كشور، نقش مهمی به عهده دارد. در مجاورت این نیروگاه، صنایع و شركت های خدماتی كوچك و بزرگی از جمله پالایشگاه، آلومینیوم سازی، بندر شهید باهنر، شركت های خدماتی، شركت های حمل و نقل، پاركینگ خودروهای وارداتی و ... قرار دارند كه همگی به طور بالقوه منبع آلودگی سواحل منطقه، محسوب می شوند.

وی ادامه داد: علاوه بر آلودگی نفتی، سایر آلودگی ها از جمله آب گرم خروجی از صنایع، مقادیر زیادی فوم، آزبست، روغن های سوخته، لاستیك های فرسوده آهن آلات اسقاطی، زباله های شهری و ... در سواحل منطقه با مقادیر بسیاری، مشاهده می شوند كه باعث آلودگی شدید منطقه شده است. بخش هایی از سواحل نیز مناطق نظامی بوده كه امكان بازدید و دسترسی به آن ها در اوقات مأموریت وجود نداشت.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست تصریح كرد: سوخت نیروگاه توانیر بندرعباس مازوت بوده كه در مخازن نگهداری می شود. این مخازن بر اثر وقوع زلزله سال گذشته دچار آسیب دیدگی شده و شركت نفت تحویل سوخت به نیروگاه را منوط به تعمیر و پاكسازی مخازن كرده است. شركت توانیز طی قراردادی به مبلغ ۲۰۰ میلیون تومان با پیمانكار، درخواست انجام عملیات مذكور را كرده است. در تاریخ ۲۴/۴/۱۳۸۶ بر اثر سهل انگاری یكی از كارگران در باز كردن دریچه ای، مواد نفتی به دریا راه یافته و منطقه را آلوده كرده است و مقدار آن نیز در حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ لیتر (بنا به اظهارات مسئولان نیروگاه) است.

نبوی گفت: در اطراف مخازن سوخت، لوله های آب گرم وجود دارد كه با استفاده از حرارت ناشی از این لوله ها، مازون روان شده و قابل استفاده است اما بر اثر نشت، آب وارد مخازن شده و با سوخت مخلوط می شود. مخازن سوخت به وسیله كانال روبازی با مخزن سپتیك ارتباط دارد. آب مخلوط با مواد نفتی وارد این مخزن شده و با ماندگاری در آن تبدیل به دو فاز می شود. فاز آبی آن به وسیله لوله ای به قطر ۱۲ اینچ به ساحل ریخته می شود كه در موقع حادثه در اثر اشتباه در باز كردن دریچه بجای فاز آبی، مواد نفتی به ساحل ریخته شده است. طبق اظهارات پیمانكار این لوله به مدت ۴ ـ ۳ ساعت بازمانده است و مازوت را به ساخل ریخته است.

وی اظهار داشت: بازدید از منطقه نشان دهنده آلودگی با حجم و وسعت بالایی است. سواحل منطقه از نیروگاه تا بندر شهید باهنر، كلاً آلوده به مواد نفتی بوده و مقدار آلودگی نیز بسیار زیاد و حداقل ۱۰۰ تن (بنا به اظهارات كارشناس آلودگی سازمان بنادر و كشتیرانی)، برآورد می شود.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: پس از وقوع آلودگی، دو شركت مجاور نیروگاه (شركت پارس كشتی پولاد نیز، ضمن مكاتبه با اداره بندر، اقدام به برداشت مواد نفتی از سطح حوضچه ساحلی شركت خود كرده، اما به علت فقدان آموزش و اطلاع رسانی مناسب، به جای انباشت مواد نفتی در مخازن مناسب، این مواد را بر روی خاك زمین های مجاور حوضچه ریخته، و باعث آلودگی زمینهای اطراف ساحل شده است.)

نبوی دامه داد: كارشناسان اداره كل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان نیز، ضمن بازدید از منطقه آلوده و تهیه صورت جلسه، پرونده را به مراجع قضایی ارجاع داده اند. به دستور قاضی پرونده لوله تخلیه مسدود شده است (ضمن بازدید از منطقه، مشخص شد پس از مسدود شدن لوله، ماسه های آلوده شده به مواد نفتی در زیر لوله، برداشته شده و به اطراف ریخته شده است).

معاون سازمان حفاظت محیط زیست گفت: كارشناسان اداره كل حافظت محیط زیست استان هرمزگان ، با استفاده از فرمول كاستانزا (COSTANZA ۱۹۹۷) اقدام به برآورد میزان آلودگی ناشی از این واقعه كرده و خسارات ناشی از واقعه را محاسبه كرده اند. در این فرمول میزان آلودگی خط ساحلی به ازاء هر هكتار ۴۰۰۰ دلار برآورد می شود. با توجه به این مسئله كه طول خط ساحلی آلوده شده، ۸ كیلومتر و عرض نوار ساحلی آلوده ۱۰۰ متر تخمین زده شده است (در شرایط فعلی عرض نوار ساحلی ۸ كیلومتر كمتر از ۱۰۰ متر به نظر می رسد)، بنابراین وسعت آلودگی ۸۰۰ هزار متر مربع یا ۸۰ هكتار برآورد شده و میزان خسارت ۳۲۰ هزار دلار تخمین زده شده است.

نبوی ادامه داد: در این روش نوع خط ساحلی در تعیین میزان خسارت تأثیری نداشته و آسیب وارده در تمام خطوط ساحلی بدون توجه به نوع زیستگاه، ۴ هزار دلار برآورد می شود. با توجه به وسعت آلودگی در منطقه، بعید به نظر نمی رسد كه برای شستشوی مخازن از گازوئیل برای رقیق كردن مواد نفتی ته نشین شده در مخازن، استفاده شده باشد.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: برای محاسبه میزان خسارت زیست محیطی، هزینه خسارت به ازای هر گالون نفت (بر اساس حجم و نوع نفت) در حاصل جمع ضریب تأثیر پذیری آب شیرین و ضریب حساسیت زیستگاه ها در ۵/۰ ضرب شده و حاصل در میزان نفت رها شده ضرب می شود.

نبوی اظهار داشت: با توجه به صنایع و شركت های خدماتی مختلف در منطقه و آلودگی شدید سواحل پیشنهاد می شود ضمن حضور مستمر در منطقه، نسبت به آموزش، اطلاع رسانی و تذكر درباره پاكسازی سواحل اقدام جدی به عمل آید. به نظر می رسد، شركت های خصوصی منطقه در صورت آموزش لازم تمایل به پاكسازی ساحل خود خواهند داشت. در شرایط فعلی، شركت های موجود منبع آلودگی بالقوه محسوب می شوند كه در صورت بروز حادثه، ایجاد آلودگی شدیدی می كنند.

وی ادامه داد: آب گرم خروجی از نیروگاه نیز باعث افزایش درجه حرارت آب های ساحلی شده، به همراه سایر آلودگی ها شرایط زیست محیطی برای آبزیان را دشوار كرده است.