بی توجهی به فرهنگ ایرانی- اسلامی در بهسازی و نوسازی فضاهای شهری در سال های اخیر باعث احداث ساختمان ها و بناهایی بی هویت و ناسازگار با شرایط بومی شده است.

دكتر علی شماعی، استاد دانشگاه در گفت وگو با همشهری افزود: اقداماتی كه در زمینه بهسازی ونوسازی فضاهای شهری صورت گرفته منوط به بدنه سازی، كف سازی و ایجاد فضاهای سبز شهری بوده و در این فرایند تنها نوسازی كالبدی و فیزیكی مورد نظر بوده است در حالی كه این شهرسازی بهینه ومطلوب نیست چرا كه در بهسازی و نوسازی شهری باید ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی هم مورد توجه قرار بگیرد و بی توجهی به هریك از مؤلفه های یادشده، پیامدهای ناگواری برای شهر دارد. برای این منظور ضروری است بهسازی و نوسازی تنها به مصالح و ساختار فیزیكی آن هم بدون توجه به ویژگی های فرهنگی و معماری و بومی شهر محدود نشود و همزمان نوسازی ساختارهای اقتصادی و اجتماعی نیز كاربری بهینه اراضی شهر متناسب با نوسازی كالبدی مورد توجه قرار گیرد.به گفته این پژوهشگر فرهنگی، متأسفانه در سال های اخیر نوسازی بافت های مسكونی در تهران متناسب با استانداردهای جهانی صورت نگرفته و از یك سیاست نارسا پیروی كرده است كه نتیجه آن تبدیل خانه های تك واحدی به ساختمان های چند مرتبه بدون در نظر گرفتن ظرفیت كاربری حمل و نقل، كاربری آموزشی، بهداشتی، فرهنگی و سایر كاربری های مورد نیاز صورت گرفته است و هر چند بخش هایی از محلات شهر نوسازی شده اما مشكلات زیست محیطی متعددی از جمله بروز گره های كور ترافیكی، آلودگی بصری، شنیداری و آلودگی هوا را در پی داشته است.

وی می افزاید: بهسازی با مرمت قرابت زیادی دارد كه متأسفانه در تهران به این مسأله مهم كمتر توجه شده و در نتیجه آثار فرهنگی و تاریخی این شهر در معرض نابودی قرار گرفته؛ همچنان كه نوسازی با بازسازی بسیار به هم نزدیك است با این تفاوت كه بازسازی، نوسازی تحمیلی است كه بر اثر حوادث طبیعی و یا فعالیت های مخرب انسانی مثل جنگ، فضاهای شهری دچار تخریب می شود و ما آن را به سبك گذشته ، حال و یا تلفیقی از این دو می توانیم بازسازی كنیم. اما آنچه روی داده این است كه نوسازی و بازسازی شهری در سال های اخیر در تهران به صورت كلیشه ای، بی هویت و ناسازگار با محیط طبیعی و ویژگی های فرهنگی انجام گرفته است. به همین دلیل ما ساختمان هایی می بینیم كه نه مطابق با استانداردهای غربی و نه منطبق با معماری بومی و اسلامی است.

این استاد دانشگاه می گوید: تمام این مشكلات ناشی از تمركزگرایی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی،سیاسی در تهران است كه پیامد آن رشد فزاینده در این كلان شهر بوده و این روند همچنان ادامه دارد و روز به روز بر معضلات متعدد این شهر از جمله مشكلات زیست محیطی دامن می زند. افزون براین، مشكلات اقتصادی و اجتماعی فراوانی را برای شهروندان سبب می شود كه از آن جمله بروزمشكل در خدمات رسانی است.

به اعتقاد شماعی، ساماندهی فضاهای شهری تهران نیازمند بودجه ای كلان است تا از این طریق بتوان با تملك بافت های مسكونی، نخست شبكه های حمل و نقل و ترافیك شهری را كه بدون رعایت سلسله مراتب خاص در تهران شكل گرفته و متناسب با تراكم جمعیت نیست بهینه سازی و نوسازی كرد و سپس فضاهای مورد نیاز دیگر را متناسب با تراكم جمعیت ایجاد نمود.

به اعتقاد وی رشد بی رویه جمعیت سبب شده حتی كاربری های نظامی، امنیتی و انتظامی در سطح شهر به طور متوازن توزیع نشود و در نتیجه شاهد بحران های امنیتی و اجتماعی در سطح شهر باشیم. براین اساس روابط اجتماعی در شهر بسیار ضعیف و سبب گسست اجتماعی شده به طوری كه حتی در مجتمع های آپارتمانی شهروندان از همسایه های خود بی خبرند و نتیجه این روند از خود بیگانگی و كم شدن امنیت اجتماعی است.

از این رو ضروری است مسئولان و برنامه ریزان شهری همزمان با بهسازی و نوسازی كالبدی فضاهای شهر برای بهینه كردن ساختارهای كاربری اراضی شهری و توسعه محله ای و ساختارهای اجتماعی واقتصادی شهر نیز چاره ای بیندیشند.رشد بی رویه جمعیت سبب شده حتی كاربری های نظامی، امنیتی وانتظامی در سطح شهر به طور متوازن توزیع نشود و در نتیجه شاهد بحران های امنیتی و اجتماعی در سطح شهر باشیم