راننده های آژانس های اتومبیل كرایه، مانند هر صنف دیگری مشكلات خاص خود را دارند. بعضی از آنها سال هاست كه در این حرفه مشغول به كارند، ولی از هیچ امنیت شغلی برخوردار نیستند، یعنی مدیریت آژانس هر لحظه اراده كند، می تواند آنها را از كار بیكار كند، زیرا به راننده های آژانس هیچ حق بیمه ای از سوی مدیریت تعلق نمی گیرد. از طرف دیگر نبود همین حق و حقوق باعث می شود مدیریت آژانس، بی حساب و كتاب راننده به خدمت بگیرد و زیاد بودن راننده ها همیشه باعث می شود آنها ساعت های زیادی را بیكار بنشینند و آنقدر منتظر بمانند تا نوبتشان شود و به هر حال هیچ حق اعتراضی هم ندارند.

پس از آنكه در ماه جاری گزارشی با عنوان یك بام و دو هوا درباره نحوه فعالیت آژانس های اتومبیل كرایه به چاپ رسید، یكی از راننده ها به نشانه اعتراض به دفتر روزنامه آمد؛ اعتراض به اینكه در گزارش ما، هیچ حرفی از حقوق تضییع شده راننده های آژانس نبود.عبدالله پارسایی راد، مشكلات خود و همكارانش را به طورمكتوب ارائه كرد.او نوشته بود كه ۲۰ سال متوالی در این حرفه مشغول بوده و به همه مشكلات و معضلات آن واقف است، اما به مقاله ما در مورد مسائل آژانس ها و نوع محاسبه نرخ معترض بود وهمچنین به گفته های نایب رئیس اتحادیه صنف اتومبیل كرایه كه یك طرفه به قاضی رفته و صنف خود را خدمتگزار به مردم معرفی كرده بود.عبدالله پارسایی راد نوشته كه خدمتگزارواقعی به مردم، راننده های اتومبیل كرایه هستند، نه صاحبان موسسات و چنانچه ناهماهنگی در نرخ آژانس ها وجود دارد، خود صاحبان آژانس هستند كه هیچ اقدام قانونی جهت تثبیت نرخ های كارشناسی شده نمی كنند و بر این باور هستند كه هر صاحب آژانسی، می بایست نرخ دلخواه خود را جهت جذب مشتری به راننده ها تحمیل كند و این راننده است كه ضرر می كند نه صاحب آژانس. چرا؟ چون صاحب آژانس هیچ مسئولیتی در مورد كار راننده و حوادثی كه او را موقع كار تهدید می كند، ندارد و هدفش تنها كسب درآمد است و چون معتقدند بیكاری جریان دارد و متقاضی كار فراوان است، پس چه بهتر كه راننده فدا شود. گواه ادعای بنده، چهره های جدیدی ست كه هر چند روز یك بار در آژانس ها به كار گرفته می شوند و راننده ضرر دیده، بی سر و صدا كار را ترك كرده و راننده جدید ادامه دهنده راه او می شود و در نهایت، كار آژانس راه می افتد و منافع آژانس تامین می شود. اگر گفته های مسئول محترم اتحادیه صحت داشته باشد كه مجمع امور صنفی نرخ نمی دهد، چرا اتحادیه نرخ مصوب سال ۷۷ را پایه قرار نمی دهد و با احتساب تورمی كه سالانه از سوی بانك مركزی اعلام می شود آن را به نرخ پایه اضافه نكرده و به آژانس ها ابلاغ نمی كند تا یك شهر و هزار نرخ وجود نداشته باشد صاحبان آژانس نیز به اندازه نیازشان، راننده استخدام كنند، نه سه برابر نیاز آژانس.

چون صاحبان آژانس طبق زنگ خور، كمیسیون آن را دریافت می كنند. حال، مسافر را هر كسی ببرد، ببرد؛ فرقی نمی كند. به خاطر همین، راننده ها ساعت ها منتظر نوبت می مانند و نمی توانند دخل وخرج كنند و باز اگر پارتی بازی نشود و صاحب موسسه دوستان و آشنایان خود را بدون نوبت به سرویس نفرستد، جای شكرش باقی ست و نایب رئیس محترم اتحادیه نفرموده اند كه ۲۰درصد كمیسیون دریافتی كه یك پنجم كل كار اتومبیل و راننده است، آیا حق قانونی آنهاست یا آنها این درصد را به راننده تحمیل می كنند؟آیا صاحبان آژانس برای تعویض اتومبیل ها و تعمیر و نگهداری و سایر خدمات به راننده، تا حال اقدامی انجام داده اند؟آیا هزینه های جانبی مانند وجه آرم طرح ترافیك، مالیات مشاغل و سهم تاكسیرانی به عهده راننده هاست كه از آنها دریافت می شود یا به عهده صاحبان آژانس ها؟آیا استخدام و اخراج قانونی ست یا سلیقه ای؟ پس تنها قربانی این صنف راننده ها هستند كه به خاطر نیاز مالی و نبود اتحادیه ای كه حامی راننده باشد، دائم قربانی می شوند.حرف های این راننده باعث شد ما بازهم به سراغ مسئولان اتحادیه اتومبیل های كرایه برویم و از مشكلات آنها بگوییم و اینكه چرا اتحادیه طبق گفته راننده ها به مسائل آنها رسیدگی نمی كند، اما مجتبی حلوایی نایب رئیس اتحادیه بازهم از بی توجهی خود راننده ها گله كرد؛ اینكه آنها می توانند مشكلات خود را با اتحادیه مطرح كنند، اما از ترس بیكار شدن، این كار رانمی كنند.حلوایی می گوید: ما هم می دانیم كه بعضی مدیران آژانس، با سلیقه شخصی آژانس را اداره می كنند و خودشان بعضا سه یا چهار ماشین شخصی دارند و سرویس هایی كه به لحاظ مالی خوب است و كرایه بالایی دارد، خود و اطرافیانشان انجام می دهند. ما از راننده ها می خواهیم نظیر چنین مواردی را در شكایتی مكتوب به دست اتحادیه برسانند، اما آنها از ترس اخراج، این كار را نمی كنند. اگر شكایت كنند مدیر را احضار كرده و طبق ضوابط، قانون را تفهیم می كنیم.گاهی اوقات راننده ها با احتساب سود و ضرر، تصمیم می گیرند شكایت نكنند؛ به عنوان مثال راننده ای كه در آژانسی با زنگ خور بالا كار می كند، ترجیح می دهد بعضی پارتی بازی ها و ضایع شدن حق خود را نادیده بگیرد تا بتواند در آنجا به كار ادامه بدهد. به هر حال ما واحد رسیدگی به شكایات داریم كه برای همین منظور راه اندازی شده كه شكایت های مسافران و راننده ها را پیگیری كند . نایب رئیس اتحادیه می گوید ما می دانیم راننده ها مشكل دارند،ولی وقتی چیزی نمی گویند نمی توانیم كاسه داغ تر از آش بشویم. بی قانونی در مورد تعداد افراد شاغل در آژانس، مشكل دیگر راننده هاست كه البته اتحادیه برای این سئوال هم پاسخی دارد: وقتی یك آژانس روزانه ۲۰۰ تا۳۰۰ زنگ دارد براساس نیاز، راننده می گیرد. مطمئنا مدیر آژانس نمی خواهد هیچ كدام از زنگ ها را كنسل كند، چون به ضررش است. به هر حال مكان آژانس، هزینه و استهلاك دارد. اتفاقا بسیاری از مدیران آژانس ها، بیش از نیازشان راننده نمی گیرند، زیرا در آن صورت مدیریت و كنترل مجموعه سخت می شود. وقتی مدیر آژانس ۳۰۰ یا ۴۰۰ میلیون سرمایه را تبدیل به آژانس اتومبیل كرایه كرده مسلم است كه باید درآمد بیشتری از راننده داشته باشد. ۲۰ درصد كمیسیون، حق قانونی مدیر آژانس است. به هر حال راننده هم با یك سرمایه ۵ یا نهایت ۱۰ میلیونی روزی ۳۰هزارتومان می برد . اما درنهایت حلوایی بازهم می گوید كه ما برای احقاق حقوق راننده ها، در خدمت آنها هستیم. اگر اجحاف می شود و حقی از بین می رود، خدمتگزاران آنها در اتحادیه، شكایات و مشكلاتشان را پیگیری می كنند. مشكلات راننده ها و حرف های نایب رئیس اتحادیه را كه شنیدیم، گفتیم حالا خودمان قضاوتی كنیم. مسئول اتحادیه می گوید آژانس، صرفه اقتصادی چندانی برای صاحب آن ندارد و مدیر آژانس اگر سرمایه خود را در بانك بگذارد، سود بهتری عایدش می شود. باور این مسئله سخت است، چون می بینیم كه متقاضی برای دریافت مجوز تاسیس آژانس بسیار است و شرایط دریافت این مجوز بسیار سخت. براستی اگر مدیریت آژانس كار پرسودی نیست، این همه متقاضی برای چیست؟ درست است كه مدیر آژانس سرمایه زیادی برای این كار گذاشته، اما مسئله استهلاك و فرسودگی ماشین ها خیلی بیشتر و زودتر از استهلاك یك مكان آژانس عارض می شود.پس بازهم در اینكه آیا ۲۰ درصدی كه مدیریت به عنوان كمیسیون از راننده ها دریافت می كند منصفانه است یا خیرجای سئوال است.اگر برفرض مثال، هر راننده روزی ۲۰ هزارتومان از كار عایدش شود می توان محاسبه كرد كه مدیر آژانس با ۲۰ راننده روزی ۱۰۰ هزارتومان سود می برد،تازه استهلاك و فرسودگی هم دركار نیست، ولی راننده ها مجبورند هرچند وقت یك بار برای سالم نگهداشتن و تعمیر ماشین خود هزینه كنند. حال بگذریم از اینكه بسیاری از مدیران، غیر از ۲۰درصدی كه به عنوان حق كمیسیون دریافت می كنند، مبالغی را هم به طور غیرقانونی به عنوان مالیات، پول چای و ... از راننده می گیرند و راننده ها هم از سر ناآگاهی یا ترس از دست دادن كار، زیر بار می روند. بهتر است اتحادیه در قوانین و مقررات خود تجدید نظر كند و كمی هم جانب راننده را بگیرد. حداقل كار، ایجاد شرایط راحت تر برای دریافت شكایت راننده هاست تا آنها با خیال راحت و نه با ترس از دست دادن كار، آن را مطرح كنند.

بالای شهر، پایین شهر

در كلانشهر تهران، جمعیت آنقدر زیاد است كه انگار حتی اگر روز به روز هم بر حجم خدمات ارائه شده به شهروندان افزوده شود، باز پاسخگو نیست. آژانس های اتومبیل كرایه شهر تهران نیز از همان دسته موسسات خدماتی هستند كه روز به روز بر تعدادشان افزوده می شود. اگر صفحه نیازمندی های روزنامه ها را ورق بزنید، آگهی های زیادی در مورد استخدام راننده در آژانس ها به چشمتان می خورد؛ از بالای شهر تا پایین شهر. البته اگر راننده ای موفق شود در آژانس های بالای شهر مشغول به كار شود، حتما كسب و كار بهتری خواهد داشت، چون هر چه بیشتر به پایین شهر نزدیك می شویم، كاسبی این صنف از رونق می افتد. داشتن یك ماشین سواری، تنها شرط ورود شما به دسته رانندگان هر آژانس است، اما به همین راحتی كه مشغول به كار می شوید می توانید از كار بیكار شوید؛ مدیریت آژانس می تواند براحتی عذر شما را بخواهد. در آژانس ها هم سیستم رئیس و مرئوسی برقرار است و شما ملزم به تبعیت هستید. اما به این سئوال كه چه چیز باعث شده در آژانس های اتومبیل كرایه بخش زیادی از حقوق رانندگان نادیده گرفته شود، هنوز پاسخ روشنی داده نشده است.