«ام اس چيست؟»

ام اس هنگامى در بدن آغاز مى شود كه گلبول هاى سفيد كه نقش دفاعى در بدن دارند به ميلين كه حفاظتى براى رشته هاى عصبى است و كمك مى كند كه پيام هاى الكتريكى با سرعتى چندين برابر منتقل شوند، بجاى يك عامل بيگانه حمله مى كنند و هر بار كه اين گلبول ها به رشته هاى اعصاب مربوط به يكى از اندام هاى بدن حمله كنند، آن اندام دچار مشكل مى شود.

«انواع ام اس»

شايد بتوان گفت دو بيمار ام اس را نمى توان يافت كه چگونگى شروع و ادامه بيماريشان شبيه هم باشد ولى در كل بيمارى ام اس را مى توان به چهار دسته اصلى تقسيم كرد.

۱ ام اس خوش خيم (Benign MS) كه در اين نوع فقط تعداد كمى حمله رخ مى دهد كه اين حملات نيز معمولا با بهبودى كامل همراه است. اين نوع ام اس در طى زمان بدتر نمى شود و معمولا موجب هيچ ناتوانى ماندگارى نخواهد شد.

۲ نوع عود كننده و فردكش يابنده (Relapsihg Remitting MS ) كه اكثر مبتلايان بيماريشان را با همين نوع آغاز مى كنند و به اين صورت است كه در آنها هر حمله بيماري، يك دوره آرام در پى دارد كه بيماران در اين مدت مشكلى ندارند، حمله ها نيز معمولا غير قابل پيش بينى اند.

۳ نوع پيشرونده ثانويه (Secondary Progressive MS ) ، اين دسته مى توان ادامه نوع قبلى دانست يعنى پس از چندين سال حمله و آرامش بيمار به حدى مى رسد كه بدون وجود دوره هاى واضحى از حمله با گذشت زمان ضعيف تر مى شود.

۴ نوع پيشرونده اوليه (Primary Progressive) در اين نوع بيمارى هرگز حالت هاى عود يا فروكش را ندارند و از همان حالت ممكن است هر زمانى متوقف شود يا همچنان بدتر شود.

«علائم و مشكلات شايع در ام اس»

تظاهرات و سير بيمارى ام اس از شخصى به شخص ديگر متفاوت است. چشم ها نيز معمولا اولين و شايع ترين عضو درگير هستند، قدرت بينايى نيز معمولا در اشخاصى كه درگيرى چشمى داشته اند تا حدى كاهش مى يابد. اندام هاى دست و پا نيز ممكن است دچار مشكلات حسى و حركتى شوند مثل احساس كرختي، به خواب رفتگى يا سوزن سوزن شدن، اشكال در راه رفتن و حركات ادارى ديگر را مى توان نام برد.گوش ها گاهى دچار مشكلاتى نظير وزوز يا كاهش شنوايى مى شوند.احساس نياز مكرر به دفع ادرار، بند آمدن و احتباس ادرار، بى اختيارى در دفع ادرار و بالاخره كاهش ميل و توانايى جنسى از مشكلاتى هستند كه در دستگاه ادرارى تناسلى بيماران به وجود مى آيند.از دست دادن تعادل هنگام راه رفتن خصوصا در تاريكى ممكن است به خاطر درگيرى مخچه باشد به جزء اين موارد مى توان به مشكلاتى نظير تمركز حواس و گاهى بى حواسي، اضطراب، افسردگي، احساس درد در ماهيچه ها، اشكال در سخن گفتن، اشكال در اجابت مزاج اشاره كرد.گروهى از عوامل مى توانند زمينه ساز ايجاد مشكلات جديد باشند كه از آنها مى توان به گرما و رطوبت، وزرش هايى كه حرارت بدن را بالا مى برند، تب و مهمتر از همه اينها فشار روحى و عصبى كه استرس روانى مى گويند.

«ام اس و فيزيوتراپي»

يكى از مشكلات اصلى ما، ضعف و محدوديت در حركت است كه از طرفى به علت درگيرى قسمت هاى حركتى در مغز و نخاع و از طرف ديگر به علت كم حركت شدن خود بيماران كه به يكى از اين عوامل مربوط مى شود؛ افسردگى و بى حوصلگي، ترس از افتادن و كم بودن تحرك داراى عوارضى مانند كوتاه و ضعيف تر شدن عضلات ، زخم بستر، يبوست و ...

تفاوت بيماران ام اس با افرادى كه بعد از شكستگى و باز كردن گچ نيازمند به فيزيوتراپى هستند، در اين است كه فيزيوتراپى بيماران ام اس ، براى مدت نامحدودى صورت مى گيرد.منظور ما از انجام حركات فيزيوتراپى رسيدن به وضعيت بهتر جسمى و روحى است.

«چه بخوريم؟»

معمولا زمانى كه فرد بيمار شد بعد از اين كه به دنبال دارو و درمان رفت به فكر مى افتد كه چه مواد غذايى استفاده كند و از چه غذاهايى پرهيز كند.تاكنون هيچ رابطه مشخص بين مواد غذايى و ام اس پيدا نشده است، حالا كه مى دانيم بوسيله رژيم غذايى نمى توان ام اس را درمان كرد ولى با يك برنامه ريزى خوب غذايى مى توانيم از يكسرى عوارض بيمارى جلوگيرى كنيم. به عنوان مثال استفاده كافى از ميوه ها و سبزيجات علاوه بر تامين درصد بالايى از ويتامين هاى ضرورى مى تواند به بهتر كار كردن دستگاه گوارش و جلوگيرى از يبوست كمك بسزايى كند.ما مى توانيم آزادانه غذاهاى متنوعى مصرف كنيم و يا از هر برنامه غذايى كه مى پسنديم پيروى كنيم به شرطى كه حاوى مواد اصلى و ضرورى بدن باشد.اين مواد شامل پروتيئن ها، هيدرات هاى كربن (نشاسته و قند)، چربى ها، ويتامين ها و املاح مى باشد.طبق جدول پيشنهادى انجمن ام اس آمريكا براى يك رژيم غذايى متعادل، بهتر است بخش اصلى غذا از هيدراتهاى كربن و سپس ميوه ها و سبزيجات، گوشت و سرانجام كمترين سهم آن از چربى ها باشد.

«درمان ام اس»

داروهاى موجود براى درمان ام اس از نظر كاربرد به سه گروه اصلى تقسيم بندى مى شوند،

۱ براى حملات بيماري، در اين دوره زمانى معمولا به صورت تزريقى وريدى و يا خوراكى تجويز مى شوند و معمولا طول هر دوره بين چهار تا هفت روز طول مى كشد.از اين مواد، متيل پردنيزولون (سولومدرول يا دپومدرول) بيشتر به كار مى رود و به جز آن از دگزامتازون، پروفيرون، بتامتازون هم استفاده مى شود.

۲ براى كنترل علائم بيماري: بيش از ۳۰ داروى مختلف به اين منظور به كار مى روند، مثلا از آمانتادين براى كم كردن اختلالات حركتى و از باكلوفن براى مقابله با سفتى عضلانى (اسپاسم) استفاده مى شود.

۳ براى كنترل دوره بيماري: براى اين منظور سه دارو وجود دارد كه دو عدد از آن ها از دسته اينترفرون ها هستند، اينترفرون ها مواد پروتئينى هستند كه به طور طبيعى در بدن براى مقابله با بعضى عفونت ها توليد مى شوند. اين سه دارو عبارتند از:

۱ اينترفرون بتا، يكA (آوونكس)

۲ اينتروفرون بتا، يك B (بتاسرون)،

۳ گلاتيرامراستات (كوپاكسون)

از روش هاى درمانى ديگر مى توان به تاثير خوب بعضى از اين روش ها دقيقا اثبات شده است مانند كاردرماني، فيزيوتراپي، گفتاردرمانى و ماساژ . اما روش هايى ديگرى هم هست كه بيماران نتايج خوبى از آن گرفته اند، مثل مديتيشن ، يوگا، هوميوپاتي، انرژى درمانى و ....

«چه كسانى ام اس مى گيرند؟»

هنوز چگونگى شروع ام اس دقيقا مشخص نشده است ولى امروزه دريافته اند كه مثلا شيوع اين بيمارى در مناطق مختلف دنيا با هم متفاوت است.به عنوان مثال در كشورهاى شمال اروپا و آمريكا و افرادى نيز كه پوست، مو و چشم روشن دارند شيوع آن بيشتر ديده مى شود ولى در سياه پوستان و ژاپنى ها كمياب است.همچنين ام اس در خانم ها بيشتر از آقايان ديده مى شود و شروع آن معمولا در سنين ۲۰ تا ۴۰ سالگى است.در مورد اثر مهاجرت به ابتلاء به ام اس ديده شده در افرادى كه قبل از ۱۵ سالگى به سرزمين ديگرى مهاجرت كرده اند ميزان شيوع بيمارى مانند ميزان شيوع آن در مردم سرزمين جديد است.اين بيمارى بيشتر در كسانى بروز مى كند كه شخصيت خاصى دارند چنين افرادى معمولا مسئوليت پذير ولى حساس هستند كه هنگام بروز ناملايمات خيلى خودخورى مى كنند.