اين ذرات در روده رشد و سم آزاد مى کنند. تمام اشکال بوتوليسم کشنده است و به عنوان اورژانس هاى پزشکى در نظر گرفته مى شود. کلستريديوم بوتولينوم ارگانيسم ميله اى شکلى است که در وضعيت کم اکسيژن (بى هوازى ) بهتر رشد مى کند.

باکترى در حالت غيرفعال زنده مى ماند تا اين که در شرايط مناسب براى رشد قرار بگيرد. 7 نوع سم بوتوليسم شناخته شده اند که با حروف Aتا Gنشانى داده مى شوند. تنها انواع A، B، E، Fدر انسان سبب بيمارى مى شوند.

شيوع

در امريکا سالانه به طور متوسط 110مورد بوتوليسم گزارش مى شود که از اين تعداد 25درصد غذايى ، 72درصد نوزادى و بقيه بوتوليسم زخم است.

بوتوليسم غذايى اغلب با خوردن غذاهاى آلوده کنسروى ايجاد مى شود. تعداد مسموميت هاى بوتوليسم غذايى و نوزادى در سالهاى اخير کمى کاهش يافته است ، ولى بوتوليسم زخم بخصوص در کاليفرنيا افزايش داشته است.

علايم

بوتوليسم با علايم دو بينى ، ديد بلورى ، افتادگى پلکها، صحبتهاى درهم و نامشخص ، اشکال در بلع ، خشکى دهان ، و ضعف عضلانى همراه است.

در نوزادان دچار بوتوليسم خواب آلودگى ، گريه ضعيف ، يبوست و تن عضلانى بسيار ضعيف ديده مى شود. در صورت عدم درمان اوليه ، فلج دستها، پاها و حلق و عضلات تنفسى پيش خواهد آمد.

در حالت مسموميت غذايى نشانه هاى بيمارى عموما 18تا 36ساعت پس از خوردن غذاى آلوده ايجاد مى شود، ولى از 6ساعت تا 10روز بعد هم احتمال بروز علايم هست.

راههاى تشخيص

از آنجا که علايم اين بيمارى با بعضى بيمارى هاى عصبى عضلانى مثل سندرم گيلن باره و بيمارى هياستينى گراو تشابه دارد نياز به بعضى معاينات و تسمتهاى تخصصى تر براى تشخيص قطعى وجود دارد. از جمله اين تسمتها اسکن مغز، آزمايش مايع نخاعى ، و الکتروميوگرام EMGاست. قطعى ترين راه تشخيص بوتوليسم تزريق سرم خون يا مدفوع بيمار به بدن موش و بررسى علايم در آن است.

درمان

به دليل نارسايى تنفسى و فلج ناشى از بوتوليسم شديد، نياز به استفاده از دستگاه تنفس مصنوعى براى چند هفته وجود دارد. علاوه بر اين مراقبت هاى ويژه پزشکى و پرستارى لازم است.

پس از چند هفته بتدريج علايم فلج کاهش مى يابد. در صورت تشخيص در مراحل اوليه بوتوليسم غذايى و بوتوليسم زخم مى توان با استفاده از يک آنتى توکسين (ضدسم) که فعاليت سم را در جريان خون متوقف مى کند درمان را شروع کرد؛ البته در اين حالت هم نياز به بسترى و تحت نظر بودن بيمار هست.

گاهى براى خارج کردن غذاى آلوده از معده ، بيمار را وادار به استفراغ يا از تنقيه درمانى استفاده مى کنند.

عوارض

نارسايى تنفسى ناشى از بوتوليسم مى تواند منجر به مرگ شود؛ البته در 50سال اخير ميزان مرگ و مير در مبتلايان به بوتوليسم از 50درصد به 8درصد کاهش پيدا کرده ، اما عوارضى همچون خستگى زودرس و تنفس کوتاه تا مدتها باقى مى ماند که نياز به درمان درازمدت را مسجل مى کند.

پيشگيرى

بوتوليسم قابل پيشگيرى است. همان طور که مى دانيد بوتوليسم غذايى ناشى از کنسروهايى با محتوياتى است که اسيديته پايين دارند، مثل کنسرو لوبيا، ذرت ، ماهى و...

البته شيوع بوتوليسم از منابع غيرمعمول مثل سير، فلفل و گوجه فرنگى سرخ شده در روغن که خوب نگهدارى نشده اند و سيب زمينى پخته اى که داخل فويل آلومينيوم نگهدارى مى شود و ديگر غذاهايى که به طور بهداشتى ذخيره نشده اند نيز ديده شده است.

سيب زمينى و ديگر غذاهاى پخته تا زمان مصرف بايد گرم بمانند يا اين که در ظروف بهداشتى داخل يخچال نگهدارى شوند.

از آنجا که سم بوتوليسم در حرارت بالا از ميان مى رود کنسروها پيش از مصرف بايد در حدود 10تا 20دقيقه جوشانده شوند. عسل يکى از خوراکى هايى است که احتمال آلودگى با باکترى کلستريديوم بوتولينوم را دارد، بنابراين بهتر است براى تغذيه نوزادان کمتر از 12ماهه مصرف نشود.

عسل براى افراد بالاى يک سال آلودگى ايجاد نمى کند. درباره زخمها، با مراقبت دقيق و رعايت بهداشت تحت نظر متخصص و عدم کاربرد داروهاى موضعى بدون تجويز پزشک مى توان از آلودگى پيشگيرى کرد. اطلاعات مهم مورد نياز درخصوص چگونگى مصرف غذاهاى کنسرو شده ، معمولا روى قوطى هاى کنسرو و در دسترس مصرف کننده ها هست. گفتنى است که بالابردن سطح آگاهى جامعه درباره راههاى نگهدارى و مصرف صحيح غذاهاى آماده ، مهمترين و بهترين راه پيشگيرى از اين بيمارى است.