تنها صداست که می‌ماند | به مناسبت 16 آذر

16 آذر, شهدای دانشجو, مصدق, حکومت پهلوی, انگلستان, نیکسون, احمد قندچی, آذر مهدی شریعت‌رضوی, مصطفی بزرگ‌نیا, روز دانشجو

دانشگاه مکانی است برای کسب علم، برای حرفه ای شدن در یک رشته ی خاص، اما این تعریف از دانشگاه تمام آن چیزی نیست که دانشگاه را شامل میشود.

 آفتاب: دانشگاه مکانی است برای کسب علم، برای حرفه ای شدن در یک رشته ی خاص، اما این تعریف از دانشگاه تمام آن چیزی نیست که دانشگاه را شامل میشود. دانشگاه پر از جوانان پر شور است. جوانانی که با دلی پر ا زشوق و سری پر از سودا وارد محیطی به نام دانشگاه می شوند. با هم تعامل می‌گیرند اطلاعاتشان را به اشتراک می‌گذارند، دانشگاه علاوه بر یک محیط علمی محیطی اجتماعی است، فضایی که اینچنین پر از شوق وانرژی جوانی است فضایی پر قدرت است و تاثیر گذار، معمولا خبرهای سیاسی اجتماعی و فرهنگی از این محیط آغاز می‌شود. جنبش های دانشجویی و تحرک ها انقلابی، فراموش نکنیم یکی از ارکان اساسی انقلاب اسلامی از دانشگاه خیز برداشت. دانشگاه تهران همیشه سرچشمه حوادث تاریخی بوده و هست. از جمله حادثه تاریخی 16 آذر.


تا قبل از سال 1320 یعنی دوران حکومت رضا شاه فضای اجتماعی سیاسی به شدت خفقان آور بود علاوه بر آن دانشگاه تهران هنوز تازه تاسیس بود و بیشتر دانشجویان برای ادامه تحصیل به اروپا فرستاده می‌شدند. اما بعد از سقوط رضا شاه در سال 1320 و باز شدن فضای سیاسی احزاب مختلفی در ایران شروع به فعالیت کردند در این میان حزب توده از جمله حزب‌های پر طرفدار آن دوره بود.


تقی ارانی و بزرگ علوی از طرفدارن این حزب بودند و سال های سال را در زندان رضا شاه سپری کردند. پنجاه و سه نفر کتاب بزرگ علوی شرح حکایت اعضای این حزب در زندان بود. اما بعد از روی کار آمدن مصدق این حزب جبهه ملی بود که محبوبیت فراوانی کسب کرد. پس از وقوع کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، سازمانهای سیاسی تشکیل دهنده جبهه ملی، برای دوره کوتاهی در یک ائتلاف ضعیف، تحت نام نهضت مقاومت ملی به مقاومت سیاسی دست زدند و تظاهرات‌ و اعتصاب‌های پراکنده‌ای در پاییز همان سال در دانشگاه تهران و همچنین بازار، از جمله در تاریخ ۱۶ مهر و ۲۱ آبان، در اعتراض به محاکمه مصدق برگزار شد.  چند هفته پس از این وقایع، اعلام شد که روابط ایران و انگلستان که در زمان مصدق بر سر ملی شدن صنعت نفت گسسته شده بود دوباره از سر گرفته خواهد شد و ریچارد نیکسون نایب ریاست جمهوری وقت آمریکا برای دیدار رسمی به ایران خواهد آمد. این موضوع بهانه لازم برای اعتراضات را فراهم کرد و در ۱۶ آذر به سفارش نهضت مقاومت ملی، دانشجویان فعال به سخنرانی در کلاس‌ها پرداختند. ناآرامی تمامی محوطه دانشگاه تهران را فرا گرفت. دولت وقت برای پیشگیری ازهرگونه اقدام بعدی تصمیم به سرکوب اعتراضات گرفت.


سربازان و نیروهای ویژه ارتشی پس از هجوم به دانشگاه، به کلاسهای درس حمله کرده و صدها دانشجو بازداشت و زخمی شدند. نیروهای امنیتی در دانشکده فنی، اقدام به شلیک تیر کردند که موجب مرگ سه دانشجوی این دانشکده به نامهای احمد قندچی، آذر (مهدی) شریعت‌رضوی و مصطفی بزرگ‌نیا شد. فردای آن روز نیکسون به ایران آمد و دکترای افتخاری در رشته حقوق را در دانشگاه تهران که در اشغال مشهود نیروهای نظامی بود، دریافت کرد. وقایع 16 آذر ماه سال 1332 و عکس العمل حکوت وقت دوره پهلوی به این ماجرا سبب ثبت این روز به نام روز دانشجو شد. روزی که هر سال تمام دانشجویان و آزادی خواهان آن را گرامی می دارند و به بزرگداشت شهدای آن می پردازند. روز دانشجو روز به خاک و خون کشیدن دانشگاه تهران به زیر لگدهای دیکتاتوری محض است. روزی که شور ملی، و صدای آزادی خواهی دانشجویان جوان به زیر چکمه های نظامیان وقت خرد شد اما این صدا هرگز خاموش نخواهد شد. این آتشی است که در آتشدان روشن گردیده و خاموش نخواهد شد. شعله ای که از نسلی به نسلی دیگر منتقل خواهد گشت. این تنها صداست که می ماند. صدای رسای دانشجو در رسای آزادی.


کد N2025711