حمله تروریستی کویت و میزان آسیب‌پذیری اعراب حوزه خلیج فارس در مقابل داعش

سیاسی

داعش با فرستادن یک عامل انتحاری به کویت و عضوگیری از طبقات محروم این کشور برای کمک در مساله حمله به مسجد شیعیان امام صادق(ع)، نشان داد که پای این گروه به کشورهای عرب حوزه خلیج فارس نیز باز شده است؛ کشورهایی که به دلیل نبود آزادی‌های سیاسی و اجتماعی می‌توانند عرصه مناسبی برای فعالیت‌های افراط‌گرایانه باشند.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، خبرگزاری رویترز در گزارشی به تحلیل علت نفوذ داعش درکویت و وقوع حمله تروریستی روز جمعه پرداخته است:

«روابط بین شیعیان 30 درصدی و سنی‌های 70 درصدی کویت 4 / 1 میلیون نفره از دیرباز آرام بوده اما رقابت منطقه‌ای حکومت‌های سنی و شیعه برخی شکاف‌ها را نیز در این جامعه ایجاد کرده است.

کویت به عنوان بازترین جامعه عرب در منطقه این روزها اما شکاف‌های دیگری بین فقرا و ثروتمندان، اسلام‌گرا و لیبرال و شهروندان و قبایل تجربه می‌کند.

دهه‌هاست که خاندان حاکم الصباح به گفته منتقدان گروه‌های مختلف اجتماعی، مذهبی و سیاسی را به جان هم انداخته و در کنار این بسیاری از بی‌عدالتی‌ها را علیه بیش از 130 هزار شهروند بدون شناسنامه و جایگاه‌های اجتماعی که به "بدون‌ها" شهره هستند، روا داشته است.

این در حالی است که داعش در سوء استفاده از نقاط آسیب پذیر کشورها به وسیله پیام افراط‌گرای خود و وعده ایجاد آرمان شهر مسلمانان تبحر دارد؛ تاکتیکی که این گروه می‌تواند از آن در سایر کشورهای عرب حوزه خلیج فارس نیز استفاده کند. کشورهایی که با وجود ثروت انبوه رنج نابرابری هنوز در آن‌ها وجود دارد.

اما در حالی که اکنون بسیاری از کویتی‌ها امیدوارند دولت چالش جدید این کشور را با انجام اصلاحات و افزایش آزادی‌ها پاسخ دهد، عده‌ای دیگر هراس دارند که دولت در مسیری برعکس و در جهت تبدیل شدن به عربستانی دیگر گام بردارد.

محمد الدلال، یکی از اعضای سابق پارلمان کویت از حزب جنبش قانون اساسی اسلامی از زیر مجموعه‌های اخوان المسلمین در این باره می‌گوید: اکنون این ترس وجود دارد که در پی حمله اخیر، دولت اقدامات امنیتی را افزایش دهد و حقوق مدنی را محدودتر کند.

حمله روز جمعه به مسجد شیعیان که طی آن 27 تن کشته و بیش از 200 تن زخمی شدند کویت را در خط مقدم مبارزه با افراط گرایی‌ای قرار داد که روز به روز در عراق قدرت می‌گیرد. کویت در بین سایر کشورهای عرب حوزه خلیج فارس مانند جزیره‌ای است که در آن نمایندگان مجلس از طریق انتخابات گزینش می‌شوند و می‌توانند دولت منتخب خاندان حاکم را به چالش بکشند و آزادی بیان به منتقدان اجازه می‌دهد تا به صورت علنی هم دولت و هم قدرتمندان منطقه را مورد سوال قرار دهند.

قبیله نشین‌ها و سلفی‌ها

تنوع موجود در جامعه کویت ارزشی سیاسی محسوب می‌شود و خاندان صباح هم به خوبی بر آن واقف است. آل صباح معمولا از این شکاف‌ها در جامعه برای اجرای بهتر حاکمیت خود بهره می‌برد و از قدرت سلطنت خود برای جلوگیری از قدرت گرفتن هر گروهی که بتواند سلطه آنها را زیر سوال ببرد استفاده می‌کند.

طی سال‌های اخیر در اقدامی که به نظر می‌رسد متحدان عربی از کویت خواسته‌اند، دولت این کشور با زندانی کردن شهروندان برای توئیت‌های انتقادی شکیبایی کمتری در مقابل دگراندیشان نشان داده و با تغییر قوانین انتخاباتی به گفته منتقدان پیروزی اپوزیسیون را دشواتر کرده است.

ترس دیگری که در حال حاضر وجود دارد پیوستن کویت به عنوان آخرین عضو به شورای همکاری خلیج فارس شامل عربستان سعودی، قطر، بحرین، امارات متحده عربی و عمان برای تصویب یک توافق امنیتی است که می‌تواند حقوق و آزادی‌ها را محدودتر کند.

به شهر کویت بر می‌گردیم؛ جایی که اگر اتوبان را به سمت غرب بروید و از شهر خارج شوید پس از گذشتن از شهرک‌های بدریخت و شکل و مناطق وسیع پوشیده شده از درختان نیمه خشکیده و دکل‌های برق به اولین محل زندگی "بدون‌ها" به نام صیلیبه و جهراء می‌رسید.

خانه‌های این منطقه کوچک‌تر و فرسوده‌تر از خانه‌هایی است که در شهرکویت دیده‌اید؛ خانه‌هایی که در آن تاجران ثروتمند شیعه و سنی و طبقه‌های بالاتر اجتماعی در آن زندگی می‌کنند.

بسیاری از بدون‌ها از نسل قبال بیابانگرد کویتی هستند که در زمان تعیین مرزهای این کشور در سال 1965 نتوانستند نام خود را در دفاتر دولتی ثبت کنند. برخی دیگر نیز که اخیرا به آنها پیوسته‌اند مهاجران بی‌اسناد و مدارکی هستند که از عراق و به منظور دستیابی به کار و ثروت به این مناطق آمده‌اند.

دست کم دو تن از کسانی که در پی حمله روز جمعه در کویت بازداشت شدند از همین طبقه محروم هستند مانند پدر عراقی "محمد اموازی" که در غرب به عنوان جلاد گروگان‌ها و "جان جهادی" شناخته می‌شود.

دلال در ادامه اظهاراتش با اشاره به "بمب ساعتی" جامعه کویت می‌گوید: داعش افراد خشمگینی را پیدا می‌کند که از مسائل اجتماعی ناراحتند و به اعتقاد من بدون‌ها اولین گزینه‌ برای داعشی‌ها هستند.

در رده بعد قبایل گرداگرد کویت هستند که وضعیتی به مراتب بهتر از بدون‌ها دارند؛ قبایلی که معمولا شهری‌ها از آن‌ها به عنوان افرادی بسیار ابتدایی یاد می‌کنند و آنها هم در مقابل شهری‌ها را لامذهب‌ می‌دانند. از طریق همین قبایل است که نوع بسیار افراطی مذهب سنی که در اصل ریشه در عربستان دارد در کویت رشد می‌گند. افراط‌گری‌ که با حفظ سنت‌های قبیله‌ای، هواخواهی کسانی که مانند آنها می‌اندیشند و عدم پذیرش تشیع معنی می‌یابد.

فؤاد الحومیلان، رهبر یکی از احزاب سلفی صحراگرد کویت، بمب‌گذاری روز جمعه را محکوم کرد اما پس از آن از این اتفاق به عنوان حادثه‌ای تروریستی یاد کرد که غرب و ایران به عنوان مهم‌ترین تهدید علیه کویت عامل آن بوده‌اند.

وحدت ملی

در دهه 1980 میلادی دولت کویت به منظور متعادل کردن قدرت اخوان المسلمین به سلفی‌ها کمک کرد. در پی آن این جنبش بیش از هر زمانی رشد کرد و به یکی از نیروهایی تبدیل شد که کرسی‌های بسیاری را در آخرین پارلمان کویت کسب و جوانان را در خیابان‌ها بسیج کرد.

با وجود اینکه اخوان المسلمین تامین‌کننده منابع مالی شورشیان در سوریه بوده است این سلفی‌ها هستند که روابط‌شان با گروه‌های افراط‌گرا، لیبرال‌های کویتی و شیعیان این کشور را نگران می‌کند.

علی البقلی، وزیر نفت سابق و لیبرال کویت در این باره می‌گوید: افراط‌گرایان سلفی مدت‌های مدیدی است که درکویت وجود دارند اما حکومت به حرف ما گوش نمی‌دهد و اگر این تراژدی رخ نمی‌داد اکنون هم همچنان گوش نمی‌داد.

همزمان با خاکسپاری قربانیان شیعه در روز شنبه، پرچم کویت در مقابل کاخ امیر این کشور برافراشته و در مسجد جامع سنی‌ها بابت این فاجعه به مردم این کشور تسلیت گفته شد. شیعیان نیز در مراسم عزاداری خود بازدید حاکم خود شیخ الاحمدالصباح، از محل حادثه یک ساعت پس از وقوع آن را مورد ستایش قرار دادند. اما با این حال با وجود احساسات ملی برای داشتن وحدت همچنان تعداد اندکی از مردم خواستار تغییر در شیوه‌ حکومت‌رانی الصباح در کویت هستند.

انتهای پیام

کد N876084