• ۷بازدید

نگاهی به طرح استانی شدن انتخابات

انتخابات مجلس دهم

مجلسی که باید عصاره فضایل ملت و در رأس امورکشور باشد از این رهگذر می‌تواند به آن منصه ظهور برسد.

در جلسه علنی روز یکشنبه، نهمین روز از نهمین ماه سال گذشته هجری شمسی مجلس شورای اسلامی، بررسی یک فوریت طرح استانی شدن حوزه‌های انتخابیه انتخابات مجلس شورای اسلامی با امضای 169 نفر از نمایندگان در دستور کار مجلس قرار گرفت و با 133 رأی موافق، 64 رأی مخالف، 11 رأی ممتنع از مجموع 220 نماینده حاضر در مجلس به تصویب رسید. چندروز پیش نیز با تصویب این طرح درکمیسیون مربوطه مجلس شورای اسلامی قرار است بزودی در صحن عمومی مجلس مورد بررسی نهایی و در معرض رأی نمایندگان گذاشته شود. به همین دلیل در درون و برون مجلس از سوی نمایندگان، دولتمردان، شخصیتها، گروهها و برخی احزاب سیاسی نظرات مخالف وموافقی نسبت به طرح مذکور ارایه می‌گردد.

در صورت تصویب نهایی این طرح، در انتخابات مجلس شورای اسلامی، محدوده جغرافیایی هر استان به عنوان حوزه انتخابیه اصلی و حوزه‌های انتخابیه موجود تابعه استان، حوزه انتخابیه فرعی محسوب می‌شوند و هر یک از رأی‌دهندگان می‌توانند برای کلیه کرسی‌های استانی، نماینده انتخاب کنند.فردی که در این انتخابات شرکت می‌کند باید از شهرستان خود نامزد شود و رأی مقبولی هم در آن شهر(حداقل15%) داشته باشد، زیرا اگر غیر از این باشد، قابل قبول نخواهد بود. تعدا آراء در شهرستانها برای انتخاب شدن دارای سقف مشخص خواهد بود و تعداد آرای کاندیداها در شهر خودشان باید از میزان سقف تعیین شده (پانزده درصد) بیشتر باشد، تا آرای آنها در استان نیز مورد شمارش قرار گیرد. در نهایت نامزدی که بیشترین رأی را در سطح استان داشته باشد، وارد مجلس خواهدشد.
بر اساس این طرح، از تعداد نمایندگان استان کاسته نخواهد شد و طبق روال گذشته همان تعداد نماینده (پس از پیروزی در رقابتها) راهی مجلس خواهند شد.

موافقان این طرح معتقدند با تصویب نهایی این طرح:
-نمایندگان به بررسی امور ملی خواهند پرداخت و وقت آنها صرف امور جزیی و محلی نخواهد شد. این دسته از وکلای مجلس میگویند در واقع با اجرای مدل انتخاباتی فعلی، نمایندگان آنگونه که باید، فرصت فکر کردن به امور ملی را ندارند زیرا مردم منطقه مطالبات دیگری از آنها دارند.
-سطح کیفی و کارایی مجلس با انتخاب داوطلبان شاخص‌تر و با صلاحیت برتر، افزایش خواهدیافت.

-موجب توسعه متوازن در استانهای کشور خواهد شد. حامیان استانی شدن انتخابات مجلس معتقدند براساس مدل کنونی انتخابات، نماینده هایی که قوی عمل می کنند، پروژه های بزرگ را برای حوزه انتخابیه خود می گیرند و نماینده های ضعیف تر کاری از پیش نمی برند و در نتیجه مردم این مناطق دچار آسیب می شوند و همین موضوع مانع از تحقق اصل 48 قانون اساسی است که بر توسعه متوازن استانها تاکید دارد؛ از این رو استانی شدن انتخابات این مشکل را مرتفع خواهد ساخت.
-موجب تحرک بیشتر درفعالیت احزاب سیاسی خواهد شد و به نهادینه شدن سیستم حزبی در کشور کمک خواهدکرد.
-هزینه های انتخابات را کاهش خواهد داد و از دخالت شبکه های اقتصادی که از طریق کمک مالی به نامزدها در فرستادن نمایندگانی که به منافع آنها کمک کنند تا حدود زیادی جلوگیری خواهدشد و از خرید رای مردم نیز ممانعت بعمل خواهدآمد.

مخالفان این طرح معتقدند با استانی شدن انتخابات مجلس:
-حلقه ارتباط حاکمیت با مردم منطقه محروم و شهرها، قطع خواهد شد و این فرصت از نظام برای حل مشکلات مردم گرفته می‌شود.
-هزینه‌های انتخابات چند برابر شده و افرادی رأی خواهند آورد که به لابی‌های قدرت و ثروت متصل باشند.

-امکان تبلیغات انتخاباتی برای نامزدها در سطح استان به دلیل گستردگی حوزه انتخابیه کمتر خواهد شد.
در اینکه استدلال موافقان استانی شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی منطقی و معطوف به هدف است، تردیدی نیست و چه بسا که این مدل انتخابات مزایایی بیشتر از آنچه که گفته شده در بر داشته باشد، اما در صورت تصویب این طرح باید زمینه های هر چه بهتر برگزار شدن انتخابات درقالب استانی فراهم شود.

از آنجا که هنوز در ایران سیستم تحزب نهادینه نشده و رأی دهندگان احزاب سیاسی و افراد حزبی را آنگونه که باید بویژه در شهرها نمی شناسند و احزاب نیز کارآمد نیستند و به دلایلی- که از حوصله این سطور خارج است- نتوانسته اند، کاربرد تخصصی داشته باشند و نقش کابینه سایه را در کشور ایفاکنند، مجلسیان باید در راستای تحقق شایسته سالاری، زمینه های شناخته شدن نامزدهای کارآمد، تحصلیکرده، مدیر و مدبر از سوی مردم استان را از طریق ایجاد فرصتهای تبلیغاتی برای آنها بویژه استفاده از صداوسیما در جریان تبلیغات انتخاباتی را در قانون پیش بینی نموده و مزید بر آن زمان تبلیغات را بیشتر از مدتی که در قانون فعلی انتخابات در نظرگرفته شده، افزایش دهند.

از مزیتهای دیگری که می‌توان برای استانی شدن انتخابات مجلس در نظر گرفت این است که در این مدل انتخاباتی میتوان به افزایش ضریب سلامت انتخابات و کاهش تاثیر افراد ذی نفوذ بر هیئتهای اجرایی و نظارت نیز اشاره کرد.
اما در مورد تعیین سقف برای آراء نامزدها در شهر خود به نظرمیرسد این موضوع با ماهیت استانی شدن انتخابات منافات داشته باشد چرا که این احتمال وجود دارد نامزدهایی در شهر خود از آراء حد نصاب برخوردار نشوند، اما آراء آنها در دیگر شهرهای استان بیشتر از آراء نامزدهایی باشد که در شهر اصلی خود به سقف تعیین شده رأی رسیده باشند. ازسوی دیگر این امر میتواند موجب ایجاد این شایبه برای نامزدها گردد دستهایی میتوانند با اغتنام از فرصتی که این بند از قانون محتمل‌التصویب فراهم نماید حقوق برخی نامزدهایی که احتمال پیروزی آنها بیشتر است به طرقی تضییع نموده و افراد مدنظر خود را که حدنصاب آراء را کسب نکرده اند راهی بهارستان کنند.

در بررسی این دیدگاه مخالفان استانی شدن انتخابات مجلس که معتقدند با استانی شدن انتخابات حلقه ارتباط حاکمیت با مردم منطقه محروم و شهرها، قطع خواهد شد و این فرصت از نظام برای حل مشکلات مردم گرفته می‌شود، باید گفت که اولاً تنها نمایندگان مجلس نیستند که نقش حلقه حاکمیت با مردم را ایفا میکنند. حاکمیت دارای حلقه های زیادی از قبیل استانداران، نمایندگان رهبری، فرمانداران، بخشداران، روسای سازمانها و کل ادارات و نمایندگان شوراهای شهر و... است.

از سویی نمایندگانی که از طریق استانی به مجلس راه یافته اند این امکان را خواهند داشت که با مردم منطقه خود ارتباط داشته باشند و خواهند توانست با تقسیم حوزه های انتخابیه و چرخشی کردن بازدید از مناطق و دیدار با مردم بهترین فرصت را برای در جریان قرار گرفتن امور مردم به دست آورند. مزید بر آن مردم مناطق مختلف نیز این امکان را پیدا خواهند کرد که به جای یک نماینده با چند نماینده از استان خود در تماس باشند و مسایل و نظرات خود را به آنها منتقل نمایند.
از سوی دیگر در دنیای تمدن الکترونیک و باپیشرفت تکنولوژی ارتباطات نمایندگان به طرق مختلف میتوانند در فضای مجازی با رأی دهندگان و مردم حوزه انتخابیه تبادل نظر کنند.

از همه اینها گذشته صداوسیما جمهوری اسلامی ایران باید مزید بر ایجاد فرصت برای نامزدها برای معرفی خودشان همین فرصت را برای نمایندگان مجلس نیز فراهم نماید تا بتوانند ضمن ارایه گزارش عملکرد به مردم نظرات آنها را نیز دریافت کنند. لذا این ایراد مخالفان طرح استانی شدن انتخابات وارد نیست.

دلیل دیگری که مخالفان استانی شدن انتخابات مجلس مطرح میکنند این است که با استانی شدن انتخابات، هزینه‌های انتخابات چند برابر شده و افرادی رأی خواهند آورد که به لابی‌های قدرت و ثروت متصل باشند. درصورتیکه به نظر میرسد این نقیصه عارضه قانون فعلی انتخابات است که همواره شاهد آن بوده ایم.

بسیاری ازکاندیداها بویژه در شهرستانها با صرف هزینه های کلان درصدد رأی آوری بوده اند و از فرصتهای قرابت با مراکز و افراد ذی نفوذ اقتصادی و سیاسی در راستای کسب رأی بهره برده اند. به نظر میرسد با استانی شدن انتخابات مجلس، این نقیصه نیز تاحدود زیادی برطرف گردد؛ زیرا هیچ نامزدی نخواهد توانست در همه شهرهای یک استان هزینه های نجومی کند و از افراد ذی نفوذ سیاسی و اقتصادی به نفع خود استقاده کند. مزید براین نکته آنچه که برای تحقق شایسته سالاری در موضوع انتخابات مجلس ضروریست همانگونه که پیشتر نیز بدان اشارت رفت قانونی نمودن استفاده نامزدهای انتخابات مجلس از سیمای جمهوری اسلامی و افزایش زمان تبلیغات برای آنهاست تا از این طریق رأی دهندگان بتوانند شناخت بیشتری نسبت به نامزدها داشته باشند و بتوانند انتخاب اصلح نمایند در غیر اینصورت هیچ وقت نخواهیم توانست شاهد مجلسی که عصاره فضایل ملت آنگونه که امام خمینی (ره) تاکید داشتند، باشیم.

در خاتمه یادآورمی‌شوم که در کشور همسایه و مسلمان، ترکیه که در 7 ژوئن سال جاری میلادی انتخابات پارلمانی برگزار خواهد شد، احزاب سیاسی و نامزدهای انتخابات از دو ماه پیش به شکل گسترده و با استفاده از همه ابزارهای رسانه های اعم از رادیو، تلویزیون، اینترنت، روزنامه و برگزاری میتینگ‌ها و مراسم سخنرانی سرگرم تبلیغات و رقابتهای انتخاباتی هستند وتا یکروز قبل از روز برگزاری انتخابات ادامه خواهد داشت، این درحالیست که در کشورمان براساس قانون انتخابات فعلی نامزدها فقط یک هفته فرصت تبلیغات آنهم تنها از طریق سخنرانی درمساجد، دانشگاهها یاسالنهای اجاره و دایر نمودن ستادهای تبلیغاتی در چندنقطه شهردارند و هیچ فرصتی برای تبلیغ ازطریق صداوسیما ندارند.

کلام آخراینکه

استانی شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی مشروط به آنکه زمان تبلیغات نامزدها حداقل به دوماه افزایش یابد و به نامزدها فرصت استفاده از سیمای جمهوری اسلامی ایران داده شود معطوف به هدف خواهد بود و زمینه حضور انسانهای شایسته، دلسوز، مدیرو مدبر را در بهارستان فراهم خواهد نمود. اهمیت این دو عامل تا بدانجاست که حتی اگر طرح استانی شدن انتخابات به قانون مبدل نشود قانون فعلی انتخابات از این دوجهت نیازمند اصلاح و تکمیل است تا با همین قانون نیز نامزدها از یک سو از زمان بیشتری برای تبلیغات برخوردارشوند و ازسوی دیگر فرصت استفاده از رسانه تصویری ملی برای معرفی خود و دیدگاههایشان به منتخبین‌شان را داشته باشند، درغیر اینصورت آش همان آش وکاسه همان کاسه است. مجلسی که باید عصاره فضایل ملت و در رأس امورکشور باید باشد از این رهگذر میتواند به آن منصه ظهور برسد.

 

وبگردی