• ۷۱بازدید

گره ای پیچیده و خطرناک بر منطقه خاورمیانه/همه آنچه سعودی ها به دنبال آنند

انصارالله یمن

باید خوشحال باشیم این بشکه بارورت در منطقه بسیار حساس خلیج فارس منفجر نشد .اما در پاسخ به این سوال که تاثیر تحولات یمن بر آینده منطقه خلیج فارس چه خواهد بود؟نگران کننده، فعلا پاسخی وجود ندارد.البته این به آن معنا نیست که عربستان در اقدامات کنونی خود در یمن الزاما موفق خواهند شد .اما زمانی که خشونت قابل تحمل دیپلماسی جای خود را به خنده غیر قابل تحمل نظامی میدهد،حق داریم نگران باشیم.

پاره ایی دیپلمات های مقیم سازمان ملل گفته اند از شنیدن خبر حمله هوایی ارتش عربستان به یمن چندان حیرت زده نشده اند. یک دیپلمات اروپایی مقیم نیویورک که میگوید کشورش اندکی قبل از آغاز حمله 5 شنبه عربستان به یمن ازآن مطلع شده، اما مایل به افشای نام خود نبود می گوید"از مدتها پیش بحث حمله ارتش عربستان به یمن در محافل دیپلماتیک مطرح بود واو توانسته نقطه نظراتش در این زمینه را به اطلاع دولت متبوعش برساند" .به گفته این دیپلمات " او خبر دار شده در سفراوایل ماه مارس جاری دیوید کامرون به ریاض شاه سلمان، نخست وزیر بریتانیا را در جریان تصمیم خود قرار داده بود". این دیپلمات می گوید"با توجه به روند تحولات یمن، تنها زمان آغاز حمله سعودی ها مطرح بود ،نه اصل آن.احتمالا فکر کرده اند در گرما گرم اخبار مذاکرات اتمی ایران که در مرحله نهایی و حساسی ست، بهترین زمان همین امروز است ".اینکه عملیات ارتش عربستان دقیقا با چه هدفی صورت گرفته ، موضوع چندان پیچیده ایی نیست و پاسخ آنرا در سیر تحولات 5 ماهه گذشته یمن می توان یافت. اما اگر نخواهیم به گذشته برگردیم، اعلام مواضع تند و آشکاری که مقامات سعودی و متحدان آنها مانند مصر ،ترکیه ، پاکستان و اعضای شورای همکاری خلیج فارس به جز عمان طی 48 ساعته گذشته علیه ایران بر زبان آورده اند به خوبی لایه پنهان اهداف جنگ آغاز شده را آشکار می کند. لایه ایی که محافل خبری و دیپلماتیکی از آن به عنوان "نبردپنهان و غیر رسمی تهران و ریاض برای سیادت بر منطقه عربی و خلیج فارس" یاد کرده اند.البته مقامات همسایه شرقی و مهم ایران یعنی پاکستان مستقیما نامی از ایران به زبان نیاورده اند اما اظهارات تعجب بر انگیز نواز شریف مبنی براینکه "هرگونه تهدید ی که عربستان را به خطر بیاندازد با واکنش شدید و قوی اسلام آباد همراه خواهد شد" به وضوح نشان میدهد خطر برای ایران بیش از آنچیزی ست که ابتدا تصور میشد و مقامات سعودی رایزنی های دیپلماتیکی وسیعی را از قبل تدارک دیده اند. معلوم نیست این گزارش ها تا چه میزان صحت داشته اما گفته شده ژنرال راحیل شریف رییس ستاد مشترک ارتش پاکستان که از نزدیکترین دوستان قدیمی ،وفادار واز مشاوران نظامی شاه سلمان تلقی می شود در جریان کامل تحولات کنونی قرار داشته است. با توجه به مواضع نواز شریف مشکل بتوان این گونه گزارش ها را باور نکرد. در یک مورد حیرت آوردیگرکه تایید رسمی نشده،ظاهرا 2 فروند کشتی جنگی نیروی دریایی مصر در منطقه دریایی باب المندب به یک ناو جنگی ایرانی اخطار داده اند منطقه را ترک کند.با توجه به اینکه حضور یک ناو جنگی در آبهای بین المللی امر معمولی تلقی میشود،به اعتقاد کارشناسان نظامی اعلام چنین خبری نه تنها حاوی یک پیام سیاسی به تهران از سوی عربستان و متحدان اوست و معرف ماهیت زیر لایه ایی تحولات کنونی، بلکه به وضوح آشکار می کند ریاض در اتخاذ تصمیمات آتی(نه صرفا آنچه هم اکنون در جریان است) برای منطقه فوق استراتژیک دریای سرخ واتمسفر سیاسی منطقه برنامه های متفاوتی با حمایت کشور های متحد خود تدارک دیده و عملا امکان هرگونه عقب نشینی را از خود سلب کرده است.بی شک این سیاست تنها محدود ومربوط به تسلط حوثی ها بر یمن نیست و صرف نظر از اینکه این حمله چه عواقبی برای یمن و حوثی های مسلط برآن به همراه داشته باشد،ژئوپولتیک منطقه عربی را در آستانه تغییرو تحولی بی سابقه قرار خواهد داد .نه صرفا به این دلیل که عربستان به لحاظ تاریخی همواره یمن را حیات خلوت سیاسی خود تلقی کرده، بلکه بیشتر به این علت که ماهیت تحولات سیاسی و نظامی یمن و حوزه دریای سرخ از دید سعودی دارای 2 پیامد فوق استراتژیک خواهد بود.نخست تاثیرآنی و بلا درنگ آن بر خلیج فارس. دوم تعیین تکلیف سیادت و اعمال قدرت معناداراین مهم که چه کسی وارث قدرت برتردر منطقه خاورمیانه عربی خواهد بود.ریاض یا تهران؟
شکی نیست ریاض بازی بسیار مخاطره آمیزی را شروع کرده است.هر چند باید خوشحال باشیم این بشکه باروت در منطقه بسیار حساس و شکننده خلیج فارس منفجر نشد ،اما با توجه به اینکه اساس و محور اقدامات کنونی سعودی ها در منطقه دریای سرخ بر اساس دکترین نظامی و نه دیپلماسی مناقشه بر انگیز طراحی شده ،در پاسخ به این سوال که تاثیر آن بر آینده منطقه خلیج فارس چه خواهد بود؟نگران کننده، اما شخصا تمایلی به پاسخ دادن به این سوال ندارم.البته این به آن معنا نیست که عربستان در اقدامات کنونی خود در یمن الزاما موفق خواهند شد.آنان یک بار شکست در سال 2009 علیه حوثی ها را تجربه کرده اند .اما زمانی که خشونت قابل تحمل دیپلماسی جای خود را به خنده غیر قابل تحمل نظامی میدهد،حق داریم نگران باشیم.
در سویی دیگر تا آنجا که به کاخ سفید مربوط می شود آقای رئیس جمهور رسیدگی به اوضاع یمن را متاسفانه علی رغم کارنامه نه چندان مثبت عربستان و متحدان منطقه ایی در مبارزه با افراط گرایی مذهبی و تروریسم به آنها سپرده است.سوال این است آیا صرف گسترده بودن حجم عملیات نظامی دلیلی بر موفقیت آمیز بودن آن است؟هیچ تحلیل گر نظامی آشنا به منطقه و شرایط یمن به این سوال پاسخ مثبتی نداده است.طبیعی ترین خروجی عملیات کنونی حتی اگر منجر به سقوط صنعا و حوثی ها شود در بدترین حالت وقوع جنگ داخلی و تولد یمنی چون سوریه و در بهترین حالت شکل گیری عراقی دیگرخواهدبود.با این تفاوت که یمن به نسبت 2 کشور دیگر زمینه سنتی و مستعد تری برای شکل گیری گروه هایی چون داعش ،النصرو القاعده (از قبل آنجا لانه کرده بودند) دارد. فکر میکنم پرنس طلال به خوبی این گروه ها را می شناسد.آیا گزارش های سازمان های اطلاعاتی و صدای نزدیکان آقای رئیس جمهورکه اعراب و متحدان منطقه ایی را عامل اصلی شکل گیری تروریسم معرفی کردند فراموش شد؟ . اقدامات عربستان برای ایالات متحده چه ثمره ایی خواهد داشت زمانی که از خود بپرسیم " سعودی ها ی سرخورده ازسیاست های ایالات متحده خصوصا در قبال ایران ،در پس تحولات یمن(به فرض محال موفقیت) آیا با همان زبان و سیاست شناخته شده قبلی با واشنگتن برخورد خواهند کرد؟ قطعا اینگونه نخواهد بود.آنان مدتهاست به سوی کاخ سفید سنگ پرانی را شروع کرده اند. سعودی ها دستکم تا زمانی که پرزیدنت اوباما در کاخ سفید حضور دارد نفرین به او را ترک نخواهند کرد. ولی آقای رئیس جمهور اگر فکر می کند با کوتاه آمدن قادر است سیاست خارجی خود را از عواقب سیاسی و امنیتی چنین اقداماتی در امان نگه دارد سخت در اشتباه است. matinmos@gmail.com

وبگردی