۰
هم اندیشی بین المللی تحول مفاهیم حقوق بشر/

گسترش اندیشه مدارا برای صلح جهانی ضروری است

  • ۳بازدید
  • ۰ رای
  • ۰ دیدگاه

عضو شورای علمی کمیسیون حقوق بشر اسلامی گفت: بزرگترین رسالت متفکران و مصلحان گسترش اندیشه مدارا برای تامین صلح جهانی است.

به گزارش خبرنگار مهر، همایش«هم اندیشی بین المللی تحول مفاهیم حقوق بشر» به مناسبت روزهای جهانی حقوق بشر و همبستگی بشر که مقارن با میلاد رسول اکرم(ص) و روز اخلاق و مهرورزی شد، به همت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و گروه حقوق بشر دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی و فصلنامه مطالعات بین المللی (ISJ) و مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد (UNIC) در محل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

در این برنامه یک روزه مباحث مربوط به تحول مفاهیم حقوق بشری، جایگاه سازمان ملل متحد در نوآوری واژگان حقوق بشری، کنوانسیون­های بین ­المللی حقوق بشر، گونه نوین جهان شمولی­های حقوق بشری، نظام­های ملی حقوقی و حقوق بشر جهانی و محاکم حقوق بشری مورد بررسی علمی – پژوهشی قرار گرفت.

حجت الاسلام بهمن اکبری عضو شورای علمی کمیسیون حقوق بشر اسلامی در این همایش گفت: انسان در واقعیت عینی خود دارای جنبه های عقلانی شناختی (بینشی)، عاطفی اخلاقی (گرایشی) و رفتاری عملی (کنشی) است که هر کدام از این ابعاد می توانند منشاء اصل یا اصول زندگی در ساحت جمعی یا فردی باشند. هر اصل باید و نبایدی است که حداقل از یک خصوصیت طبیعی آدمی سرچشمه می گیرد.

وی افزود: در باب چیستی تعامل مدارا محور، بایسته است بدانیم تعامل همزاد بشر است و ما چون انسانیم، به تعامل نیاز داریم. لذا برای ارزیابی رشد یک جامعه باید به مقدار گفت و شنود آن جامعه با جوامع دیگر نگاه کنیم؛ به میزان رشد منحنی گفت و شنود میزان رشد و بلوغ جوامع انسانی شناخته می شود و در باب چگونگی تعامل بدانیم که برای تعامل سه مرحله وجود دارد، نخست: تعارف (شناخت)، دوم: تفاهم (فهم مشترک) و در نهایت: وصول به تعامل سازنده با فرهنگ دیگر جوامع و ملل.

وی تصریح کرد: فهم و تفسیر جهان معاصر نیز در طراحی الزامات تعامل میان فرهنگی بسیار موثر است؛ در نگاهی افراطی می توان جهان معاصر را جهان جنگ و ستیز دید؛ در این تفسیر از جهان، تعامل یعنی ایجاد موازنه قدرت و یا جنگی نامتقارن و نابرابر. از سوی دیگر؛ در رویکرد الهیاتی مدارا محور، جهان را می توان جهانی سراسر از رقابت و یا مسابقه تصور کرد در این نگاه، فرهنگ ها نه در تعارض که در مسابقه (تنافس) با یکدیگرند. قدرت برتر، قدرت و جاذبه مفهومی و عقلانی است. در ادبیات الهی و اسلامی تنافس در خوبی و نیکی امری شایسته و عموم بشری است. در حالیکه تنافس در بدی و شر امری ناشایسته است: «فلا تنافسوا فی عز الدنیا و فخرها» برای عزتها و جاه و جلال ظاهری و نام و نشان گذرا با یکدیگر تنافس نکنید، حسادت نورزید رقابت نکنید. در آیات پایانی سوره مطففین بعد از ذکر اوصاف شراب طهور بهشتی، می خوایم: «و در این (نعمتهای بهشتی) راغبان باید بر یکدیگر پیشی گیرند».

عضو شورای علمی کمیسیون حقوق بشر اسلامی در ادامه یادآور شد: از این رو، با نظرداشت نظام فلسفی- کلامی، تربیتی- اخلاقی و فقهی – حقوقی اسلام نخستین پرسش این است که گستره مفهومی و مصداقی «تسامح و مدارا» چیست؟ تسامح و مدارا در عرصه نظر با آزاداندیشی در عرصه عمل با تحمل دیگری و در مقام داوری با عدالت و انصاف و برخورد کریمانه ظهور می کند.

اکبری در ادامه تأکید کرد: عنوان فراگیری که پیامبر اسلام (ص) برای دین خود به کار برده، طریقت فطری سهل گیر و مسامحت گزار است. این نامگذاری حاکی از آن است که چنین روحی در سرتاسر کالبد دین اسلام حضور دارد. تسامح را می توان در مقررات فقهی و حقوقی اسلام نیز به صراحت دید.

رایزن سابق فرهنگی ایران در تانزانیا در ادامه تصریح کرد: تسامح را می توان به حرکتی جهت دار و در عین حال ملایم در برخورد با جهت های مغایر تعریف کرد. مهمترین مبنای هستی شناختی این شیوه آن است که «رحمت» در هستی اصالت دارد و خداوند آدمیان را برای «رحمت» آفریده است. در مبنای ارزش شناختی، این نکته قابل ذکر است که شیوه مدارا و تسامح، از زیبایی و شکوه ویژه ای برخوردار است و از زشتی ها و نفرت برانگیزی های تصلب سخت گیرانه و نیز بی مبالاتی سهل انگارانه به دور است. از این رو، پیامبر در رویارویی با مخالفان، به زیبایی به چالش بر می خواست و به هنگامی که سخن با آنان به جایی نمی رسید، به زیبایی از آنان فاصله می گرفت و به هنگام تنهایی و در قلب خویش، با خیال آنان نیز تسامح می ورزید و از آنان به زیبایی در می گذشت.

این پژوهشگر در ادامه افزود: در موضوع «الزامات تعامل بینا فرهنگی» باید فضای شناخت و تعارف را برای تعامل به وجود آوریم و اگر احساس کنیم که می خواهند بر ما مسلط شوند، نمی توانیم طرف مقابل را درک کنیم. تسامح و مدارای حکمت بنیان راه برون شد از فضای سرد جهان فرهنگی است. تسامح در سه ساحت؛ تسامح در رفتار، تسامح در عواطف و تسامح در اندیشه متصور است  ما تنها تسامح در ساحت اندیشه را نفی می کنیم.

وی یادآور شد: در مطالعه ای با «رویکرد آینده پژوهانه به تعامل بینا فرهنگی» در جهان فرهنگی معاصر درمی یابیم که انزوا و کنج عزلت گزیدن فرهنگی، انحطاط فرهنگی و خارج شدن از عرصه حیات جمعی جهانی را در پی خواهد داشت. بنابراین، نقش آفرینی دیدگاههای معرفتی الهیاتی از اهمیت برخوردار است. دیدگاههایی که بتواند توسعه روابط بینا فرهنگی را در عرصه بین الملل بر مبنای دوستی و مدارا همزمان با منع تخاصم و تهاجم نهادینه سازد.

اکبری در پایان تأکید کرد: در این زمینه آینده جهان مسئله مهمی است. همچنان که «جوزف نای» در کتاب «آینده قدرت» می گوید: آینده با دو رویکرد انتقال قدرت از غرب به شرق و انتقال از دولت ها به سمت سازمان های مردم نهاد توضیح می یابد. بر این اساس، در آینده نه چندان دور شاهد کاهش قدرت حکومت ها و افزایش نقش مردم و انتقال قدرت به شرق هستیم. در چنین فضایی بزرگترین رسالت متفکران و مصلحان گسترش اندیشه مدارا برای تامین صلح جهانی است.

نظر شما چیست؟

اولین نفری باشید که نظر خود را در مورد این مطلب بیان می کند.