۱
آغازی بر یک پایان؛| 235192

گزارشی از تحصن بیمارستان امام‌ رضا(ع) در آذر و دی1357

  • ۷بازدید
  • ۱ رای
  • ۰ دیدگاه
سیاست داخلی

پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنه ای گزارشی از نقش رهبر معظم انقلاب اسلامی در تحصن بیمارستان امام رضا (ع) در مشهد در آذر و دی ماه سال 1357 منتشر کرده، که جالب و خواندنی است.

پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنه ای گزارشی از نقش رهبر معظم انقلاب اسلامی در تحصن بیمارستان امام رضا (ع) در مشهد در آذر و دی ماه سال 1357 منتشر کرده، که جالب و خواندنی است.

روزهای تابستان داغ ایرانشهر رو به پایان بود و آیت الله خامنه ای پس از اتمام دوران تبعید باروبنه را جمع کردند تا دوباره به شهر مادری مشهد برگردند.

ماه محرم هرسال برای نهضت اسلامی فرصت مناسبی برای نشر تبیین و ترویج ابعاد ظلم ستیزانه قیام امام حسین علیه السلام بود. دوماه تا شروع ماه محرم باقی مانده بود و این فرصت مغتنمی بود تا ایشان دوباره به جمع دوستان و یارانش در مشهد بپیوندد و با هم برای استفاده از فرصت ماه محرم و پرشورتر شدن مبارزه با رژیم برنامه ریزی کنند. این در حالی بود که با شهادت حاج آقا مصطفی خمینی در 1 آبان 56 سرعت و شدت مبارزات مردم و نهضت مبارزه با رژیم شاه تندتر شده بود و خبر از محرمی متفاوت و پرشورتر می داد.

اولین روز مهرماه، آخرین روز تبعید آیت الله خامنه ای در ایرانشهر بود و ایشان پس از توقفی کوتاه در یزد و تهران راهی مشهد شدند. با استقرار آقای خامنه ای در مشهد، مسجد کرامت هم که پایگاه چندین ساله او و یارانش از جمله حجج اسلام سیدعبدالکریم هاشمی نژاد و عباس واعظ طبسی بود مجدداً رونق گرفت و به کانون هماهنگی مردم و علما در جریان مبارزه تبدیل شد.

پیام امام خمینی و فراگیرشدن مبارزه

محرم در پیش بود و مردم و علما در تدارک برنامه ریزی برای پیش بردن مبارزات در این ماه بودند که امام خمینی رحمه الله پیام معروف «پیروزی خون بر شمشیر» را صادر و بر فراگیرشدن مبارزه ی مردم تأکید می کنند: «اکنون که ماه محرم چون شمشیر الهی در دست سربازان اسلام و روحانیون معظم و خطبای محترم و شیعیان عالی مقام سیدالشهداء - علیه الصلوة والسلام - است، باید حد اعلای استفاده از آن را بنمایند، و با اتکا به قدرت الهی، ریشه های باقیمانده این درخت ستمکاری و خیانت را قطع نمایند؛ که ماه محرم، ماه شکست قدرتهای یزیدی و حیله های شیطانی است. مجالس بزرگداشت سید مظلومان و سرور آزادگان که مجالس غلبه سپاه عقل بر جهل و عدل بر ظلم و امانت بر خیانت و حکومت اسلامی بر حکومت طاغوت است، هر چه باشکوهتر و فشرده تر برپا شود، و بیرقهای خونین عاشورا به علامت حلول روز انتقام مظلوم از ظالم، هر چه بیشتر افراشته شود. خطبای محترم و گویندگان عزیز، بیش از پیش به تکلیف الهی خود که افشاگری جرایم رژیم است عمل فرمایند، و خود را در پیشگاه خداوند تعالی و ولی عصر -عجل الله تعالی فرجه الشریف - سرافراز و رو سفید نمایند.

پس از صدور پیام امام خمینی رحمه الله، آیت الله خامنه ای به همراه شهید هاشمی نژاد به بجنورد، شیروان و قوچان سفرکرده و هماهنگی های لازم با مبارزین و روحانیون مبارز این شهرها را انجام می دهند. با آغاز ماه محرم، آقایان خامنه ای، هاشمی نژاد و طبسی هرشب درمدرسه نواب منبر می رفتند. «راهپیمایی ها هر روز از اطراف مدرسه نواب و مسجد کرامت شروع می شد. در این مسجد هم مراسمی منعقد می شد. [در تظاهرات] هر پارچه نوشته ای را دو نفر در دست می گرفتند و پشت آن انبوهی از مردم... [حرکت می کرد.] در پایان راهپیمایی ها من، آقای طبسی و آقای هاشمی نژاد سخنرانی می کردیم؛ و گاهی یکی یا دو نفر از ما سه نفر. سخن هایی که بر زبانم جاری می شد، خودم را مبهوت می کرد. [انگار] هر چیزی از اراده ما خارج است.»

کشتار در بیمارستان

دهه ی اول محرم در سراسر کشور و مشهد با مراسم ها و تظاهرات پرشور مردم همراه بود که باعث خشم رژیم شاه شده بود. دانشجویان دانشگاه پزشکی مشهد نیز که کادر بیمارستان های شهر بودند با انقلابیون هماهنگ شده بودند و این هماهنگی باعث پیشرفت مبارزات مردم شده بود.

صبح روز پنج شنبه 23 آذر- دوازدهم محرم- عده ای با در دست داشتن تصاویر شاه و سنگ و اسلحه وارد بیمارستان امام رضا علیه السلام -که کنار دانشگاه قرار داشت- شده و به بخش های مختلف آن حمله کرده و حاضرین را به رگبار می بندند. پزشکان و پرستاران و دانشجویان حاضر در برابر آنها مقاومت کرده و آنها از بیمارستان خارج می شوند. پس از خروج آنها، سربازها با اسلحه های کالیبر50 از اطراف به بیمارستان تیراندازی می کنند. روز قبل نیز حمله مشابهی به بیمارستان «شش بهمن» صورت گرفته بود، بیمارستانی که مدتی قبل نامش توسط مردم به «هفده شهریور» تغییر کرده بود.

«با یک وانت نیسان به طرف بیمارستان امام رضا علیه السلام آمده بودند؛ یک عده چماقدار که شهربانی مشهد استخدام شان کرده بود؛ به شان پول داده بود تا حدود ساعت 8:30 از شهربانی راه بیافتند و به بیمارستان امام رضا علیه السلام حمله کنند. بیمارستان امام رضا علیه السلام هم آن وقت ها خیلی فعال بود؛ هم دانشجوهایش، هم دکترهایش. اعلامیه پخش می کردند و درگیر مسائل مبارزه بودند... چماقدارها از خیابان «بهار» وارد بیمارستان امام رضا علیه السلام شدند. ریختند توی بخش کودکان بیمارستان که نزدیک خیابان بهار است و جنایت های عجیبی کردند. سِرم ها را از دست بچه ها کشیدند؛ بچه ای را پرت کردند و کشتند و... این جریان ها مربوط به حدود ساعت 9 تا 10 بود.»

آیت الله خامنه ای که همراه با سایر روحانیون ومبارزین در جلسه روضه منزل یکی از علماء حضور داشت تلفنی از ماجرا مطلع شده و ضمن مشورت با سایر علما، تصمیم می گیرند برای متوقف کردن حملات به بیمارستان بروند. «ما در مجلس روضه بودیم و من را پای تلفن خواستند، من رفتم تلفن را جواب دادم و من دیدم از بیمارستان است و چند نفر از دوست و آشنا و غیر آشنا از آن طرف خط دارند با کمال دستپاچگی و سراسیمگی می گویند حمله کردند، زدند، کشتند و به داد برسید... بچه های شیرخوار را زده بودند. من آمدم آقای طبسی را صدا زدم آمدیم این اطاق، عده ای از علما در آن اطاق جمع بودند، یک چند نفر از معاریف[4] مشهد هم بودند و روضه هم در منزل یکی از معاریف علمای مشهد بود. من رو کردم به این آقایان گفتم که وضع در بیمارستان اینجوری است و رفتن ما به این صحنه احتمال زیاد دارد که مانع از ادامه ی تهاجم و حمله ی به بیماران و اطباء و پرستارها و اینها بشود و من قطعاً خواهم رفت و آقای طبسی هم قطعاً خواهند آمد. ما با ایشان قرار هم نگذاشته بودیم اما خب می دانستم که آقای طبسی پهلوی هم نشسته بودیم، گفتم ما قطعاً خواهیم رفت اگر آقایان هم بیایید خیلی بهتر خواهد شد و اگر هم نیایید ما به هرحال می رویم. لحن توأم با عزم و تصمیمی که ما داشتیم موجب شد که چند نفر از علمای معروف و محترم مشهد گفتند که ما هم می آییم از جمله آقای حاج میرزاجواد آقای تهرانی و آقای مروارید و بعضی دیگر، ما گفتیم پس حرکت کنیم. حرکت کردیم و راه افتادیم به طرف بیمارستان و گفتیم هم پیاده می رویم.»

حرکت جمعیتی که پیشاپیش آن چهره های شناخته شده و مبارز مشهد قرار داشتند سایر مردم را نیز از ماجرا باخبر کرده و بر تعداد جمعیت اضافه می کند. جمعیت پس از یک ساعت حرکت پیاده و بدون هیچ شعار و سر و صدایی به بیمارستان می رسند. سربازان اسلحه بدست بیمارستان را محاصره کرده و تصمیم داشتند مانع ورود جمعیت به بیمارستان شوند. روحانیون جلوی جمعیت و به دنبال آن مردم بدون سستی و تزلزل، راه را به سمت صف سربازان ادامه داده و بدون مقاومت قابل توجهی وارد بیمارستان شدند. «از دور دیدیم که سربازها راه را سد کردند. یعنی یک صف کامل و تفنگها هم دستشان ایستادند و ممکن نیست از اینها عبور کنیم. من دیدم که جمعیت یک مقداری احساس اضطراب کردند وآهسته به برادرهای اهل علمی که بودند گفتم که ما باید در همین صف مقدم با متانت و بدون هیچگونه تغییری در وضعمان پیش برویم تا مردم پشت سرمان بیایند و همین کار را کردیم. سرها را انداختیم پایین، بدون این که به رو بیاوریم که اصلاً سربازی و مسلحی کسی وجود دارد در مقابل ما، رفتیم نزدیک. به مجرد این که به مثلاً یک متری این سربازها رسیدیم من ناگهان دیدم که مثل این که بی اختیار این سربازها از جلو پس رفتند و یک راهی به قدر عبور سه چهار نفر باز شد و ما رفتیم. فکر آنها این بود که ما برویم بعد راه را ببندند اما نتوانستند این کار را بکنند. به مجرد این که ما از این خط عبور کردیم جمعیت ریختند و اینها نتوانستند کنترل بکنند، شاید در حدود مثلاً چند صد نفر آدم با ما تا دم در بیمارستان آمدند. بعد هم گفتیم که در را باز کنند، دیدیم بله طفلکها بچه های دانشجو و پرستار و طبیب و اینها که توی بیمارستان بودند با دیدن ما جان گرفتند، گفتیم در بیمارستان را باز کردند و وارد شدیم.»

پیشنهاد تحصن

پس از ورود جمعیت به بیمارستان، جمعی از مهاجمین که در بیمارستان باقی مانده بودند شعار «جاویدشاه» سر داده و جمعیت حاضر هم با شعارهای انقلابی جواب آنها را می دادند. گلوله باران و تیراندازی به بیمارستان پس از ورود آنها ادامه یافت. جلسه ای با حضور چندتن از افراد بیمارستان و سران جمعیت واردشده به بیماستان برقرار شد تا درباره ادامه روند تصمیم گیری کنند. پیشنهاد تحصن در بیمارستان که توسط آیت الله خامنه ای مطرح می شود مورد قبول قرار می گیرد و اولین اعلامیه تحصن توسط خود ایشان نوشته و به امضای سایرین می رسد. «من آن جا پیشنهاد کردم که ما این جا متحصن بشویم؛ یعنی اعلام کنیم که همین جا خواهیم ماند تا خواسته هایی برآورده بشود و خواسته ها را مشخص کنیم. توی جلسه 8، 9 نفر یا شاید 10 نفر از اهل علم مشهد حضور داشتند. من برای این که مطلب هیچ گونه تزلزلی، خدشه ای پیدا نکند، بلافاصله یک کاغذ آوردم و نوشتم که ما مثلاً جمع امضاءکنندگان زیر اعلان می کنیم که در این جا خواهیم بود تا این کارها انجام بگیرد.»

برکناری فرماندار نظامی مشهد- میرهادی- و محاکمه عوامل حمله به بیمارستان از اصلی ترین خواسته های متحصنین بود. در بخشی از این اعلامیه آمده بود «مزدوران درب ورودی بیمارستان را شکستند و به اتومبیل های داخل بیمارستان خسارت وارد آوردند و در آن هنگام ابتدا با پرتاب سنگ، سپس با شلیک گلوله ها و رگبار به داخل بیمارستان و حتی داخل بخش های اطفال و داخلی حمله کردند. یک کودک از بیمارستان، چهار نفر از پزشکان و عابران مجروح گردیدند که هم اکنون در بخش جراحی بستری می باشند.»

ابتدای شب بود که یکی از روحانیون هوادار رژیم در مشهد وارد بیمارستان شد و مردم دوره اش کردند. با وساطت و اصرار آیت الله خامنه ای او را بدون اینکه آسیبی ببیند از بیمارستان بیرون می برند. « آقا گفتند: «فلانی! بدو که اگر این سید یک طوری اش بشود، بعد دیگر نمی شود جمعش کرد.» دست همدیگر را گرفتیم و به سرعت به طرف در بیمارستان دویدیم. من یک بلندگو دستم بود. آقا گفتند: «فلانی! بلندگو را بده.» من بلندگو را به دست ایشان دادم و دست آقا را با فشار گرفتم. آقا روی کاپوت ماشین رفتند و روی سقف نشستند. ماشین پیکان بود. جمعیت فراوانی هم پشت این ماشین و دور و برش بودند. آقا با این تعبیر گفتند: «من می دانم که شما مرا دوست دارید و می دانید که من هم شما را خیلی دوست دارم. من می خواهم خواهش کنم که بگذارید این آقابرود! بالأخره ما ایشان را از توی بیمارستان رد کردیم و از درِ خیابان بهار بیرون بردیم؛ جمعیت هم پشت ما می آمدند اما وقتی دیدند که ما با ماشین هستیم، دیگر نیامدند. سید را از در بیرون بردیم و ماجرا تمام شد.»

حمایت امام رحمه الله از تحصن

خبر تحصن در بیمارستان به سرعت در مشهد و کل کشور پخش می شود و افراد و گروه های مختلف با متحصنین اعلام همبستگی و حمایت می کنند. سخنرانی ها و تجمعات مستمر، ملاقات و مصاحبه با خبرنگاران داخلی و خارجی و برگزاری نمازجماعت از برنامه های ثابت و روزانه متحصنین بیمارستان است. تیراندازی به مردم با اسلحه های کالیبر50 یکی از سوژه های خبری بود. «خبرنگارهای خارجی که آمده بودند، من این پوکه ها را نشان می دادم؛ می گفتم که این یادگاری های ماست؛ ببرید به دنیا نشان بدهید که با ما چگونه رفتار می کنند.»[10]

دو روز بعد امام خمینی رحمه الله که در نوفل لوشاتو ساکن بودند، در سخنان خود با تأکید بر حمایت از اعتصابات و تحصن های شکل گرفته در سراسر کشور طی چندماه اخیر، به تحصن بیمارستان مشهد نیز اشاره و از آن حمایت می کنند. «اگر الآن که در مشهد و در سایر جاها اعتصاب کردند و در مریضخانه رفتند و آنها هم آنقدر شرارت کردند، و علما هم رفتند در مریضخانه، در یکی از بیمارستانها تحصن کردند و از قراری که گفتند حدود صدهزار نفر مردم هم رفتند اطراف آنجا تحصن کردند برای این شرارتهایی که اینها کردند، اگر اینها فریاد می زنند که چرا می زنی ما را، چرا می کشی اولاد ما را، چرا در خانه های ما حمله می کنید، چرا بازارها را غارت می کنید- قوای «انتظامیه» بازار غارت می کند؟! قوای «امنیه» مردم می کشد؟! خوب این قوای شماست که اسمش را «انتظامی» گذاشتید و اسمش را «امنی» گذاشتید! همین «امنیه» و همین «انتظامی» دارد مردم را می کشد، دارد مردم را همه جهاتش را به باد می دهد، بازارها را دارد... اگر آقایان مشهد یا سایر جاها اعتصاب کردند و رفتند آنجا نشستند و گفتند تا این بساط از بین نرود ما از اینجا پا نمی شویم، این حرف غیرمنطقی است؟! شما می گویید که نخیر، شما بروید همه سر جای خودتان بنشینید و تماشا کنید و چماق به دستان بیایند و بزنند و بکشند و چه، و شما هیچ حرف نزنید!»

یک روز پس از این سخنرانی و حمایت امام از تحصن، محاصره بیمارستان شدیدتر شده و در نتیجه ارتباط متحصنین با بیرون تقریبا قطع می شود.

دوم دی، باز هم کشتار مردم توسط رژیم شاه

همزمان با ادامه یافتن تحصن بیمارستان، راهپیمایی های مردم در سطح شهر ادامه پیدا می کند. آیت الله خامنه ای در طول 13 روز تحصن به جز یک بار از بیمارستان خارج نشد ولی شهید هاشمی نژاد به دلیل لزوم ساماندهی تجمعات و حرکتهای انقلابی به خارج از بیمارستان رفت و آمد داشت. 27 آذر همزمان با تشییع 140هزارنفری یکی از شهدای بیمارستان، هیات رسیدگی به ماجرای بیمارستان که از طرف مجلس شورای ملی وارد مشهد مشده بود توسط علمای شهر به حضور پذیرفته نمی شود.

دوم دی ماه جمعیت تظاهرکنندگان در صحن حرم مطهر تجمع کرده و شهید هاشمی نژاد برای آنها سخنرانی می کند و جمعیت پس از سخنرانی به سمت منزل آیت الله عبدالله شیرازی حرکت می کنند. عصر همان روز مجددا تجمعی جلوی بیت ایشان شکل می گیرد. همزمان تعدادی از تانک های ارتش به سمت منزل آیت الله شیرازی حرکت می کنند. مردم با تجمع در مسیر تانک ها مانع رسیدن تانک ها به بیت ایشان می شوند و این مسأله منجر به درگیری بین تانک ها و مردم می شود.

پس از این کشتار آیت الله شیرازی طی تلگرافی به نخست وزیر وقت -ارتشبد ازهاری- برای خروج فرماندار نظامی مشهد ضرب الاجل تعیین می کند. «اگر میرهادی را زنده می خواهید باید ظرف 48 ساعت مشهد را ترک کند وگرنه جنازه او را به تهران حمل خواهند کرد.»دو روز پس از این تلگراف، میرهادی مشهد را به مقصد تهران ترک می کند.

مردم نیز هر روز به خیابان ها آمده و راهپیمایی ها و تجمعات اعتراضی را ادامه می دهند.

تجربه موفق تحصن

با محقق شدن خواسته ی متحصنین مبنی بر برکناری فرماندار نظامی مشهد، سه شنبه 5 دی به عنوان روز پایان تحصن اعلام می شود. دلایل دیگری مثل «اختلال در خدمات مذهبی سطح شهر به دلیل اجتماع علماء در یک نقطه»، «اختلال در درمان بیماران به علت تداوم تحصن پزشکان» و «توصیه علماء برای پایان تحصن» نیز از دیگر دلایل اتمام تحصن بود. سه شنبه جمعیتی که خبرگزاری فرانسه تعداد آنها را 600 هزارنفر اعلام کرد، پس از طی کردن خیابان های «تهران» و «ضد» جلوی شهربانی تجمع کردند. سپس از چهارراه لشکر وارد خیابان بهار شده و به سمت بیمارستان حرکت کردند. آیت الله خامنه ای و شهید هاشمی نژاد برای مردم سخنرانی کردند. شهید هاشمی نژاد با قرائت قطعنامه پایان تحصن را اعلام کرد ولی یادآور شد تا سرنگونی رژیم شاه این همبستگی ادامه داشته باشد.

امام خمینی رحمه الله یک روز بعد در پیامی به مناسبت کشتار بیرحمانه ی قم و چهلمین روز کشتار مردم در صحن مطهر امام رضا علیه السلام و هفتمین روز کشتار در مشهد و دیگر شهرستان های ایران، روز «نهم دی» را عزای عمومی اعلام می کنند.

تحصن بیمارستان امام رضا علیه السلام یکی از چندین تحصن بزرگ و موفق مبارزین و انقلابیون در سراسر کشور بود. این تحصن هم به عنوان نقطه عطف و گام بزرگی در مبارزات انقلابی مشهد ثبت شد و هم تجربه موفقی بود که چندی بعد در تحصن روحانیون در مسجد دانشگاه تهران -در اعتراض به بسته شدن فرودگاه برای جلوگیری از ورود امام- به کمک هسته مرکزی انقلابیون در تهران می آید. «این تحصن آثار بزرگی داشت و مانند شمعی که می درخشد و به پایان می رسد تمام شد...اما از این تجربه در تحصنی که به پیشنهاد من در مسجد دانشگاه تهران به مناسبت بسته شدن فرودگاه و جلوگیری از ورود امام به کشور رخ داد استفاده شد.»

نظر شما چیست؟

اولین نفری باشید که نظر خود را در مورد این مطلب بیان می کند.