ایران و جمهوری آذربایجان؛ درک متقابل ضرورت با هم بودن

سیاسی

ایران و آذربایجان به لحاظ برخورداری از مشترکات فرهنگی، دینی و اجتماعی فرصت های زیادی برای افزایش روابط دارند.

به گزارش خبرگزاری مهر، یکی از مهمترین مولفه ها برای کشورها در برقراری روابط با دیگر بازیگران رسمی در صحنه بین الملل، میزان ارتباط و پیوستگی دو کشور به همدیگر است. به همین دلیل امروزه تمامی کشورهای جهان در تلاش هستند تا روابط خود را ابتدا با کشورهای همسایه، سپس با همسایه همسایه (کشورهای منطقه) و در نهایت با نظام هایی است که کشورها برای برقراری روابط با آنها اولویت قائل هستند که این اولویت می تواند بر اساس اصول ارزشی یا منافع سیاسی و اقتصادی باشد.

جمهوری اسلامی نیز در چند دهه گذشته با الهام از همین الگو روابط خود را با کشورهای جهان از جمله همسایگان برقرار کرده است. در عین حال طی یکی دو سال گذشته ظاهرا تهران به رویکرد جدیدی نیز در اولویت بخشیدن به روابط خود با کشورهای همسایه روی آورده است و آن میزان ارتباط و پیوستگی فرهنگی- دینی و در عین حال تعاملات اقتصادی با همسایگان است.

جمهوری آذربایجان بعنوان یکی از همسایه هایی که پیوندهای مشترک دینی، فرهنگی و اقتصادی بسیاری با ایران دارد در این میان از جایگاهی ویژه برخودار شده است. این کشور همچنین یکی از مرزهای امن را با ایران دارد.

همین موارد می تواند مهمترین عوامل تغییر رویکرد و اولویت یک کشور در برخورد و توسعه روابط با همسایه باشد. آذربایجان همچنین به عنوان یک کشور شیعه به لحاظ فرهنگ عمومی و دینی در زیرمجموعه خرده فرهنگ ایرانی- شیعی قرار می گیرد و همین مسئله روابط و تعلقات دو کشور به هم را بیش از پیش نمودار می کند.

روابط تهران- باکو و مخالفان آن

روابط ایران و جمهوری آذربایجان گرچه از تاثیر زیادی از سوی مولفه های فرامنطقه نمی پذیرد زیرا که مطالبه عمومی در این رابطه در دو کشورحرف اول را می زند اما همین مولفه ها می توانند روابط بین دو کشور را کند کرده در مواقع  متشنج توقف این روند را سبب شود.

یکی از مولفه هایی که در این مسیر نقض بسزایی را ایفا  می کند روابط جمهوری آذربایجان با اسرائیل است.

در ایران و برخی محافل تحقیقاتی در دیگر کشورها این اعتقاد وجود دارد که جمهوری آذربایجان برای تقویت مواضع خود در قبال ارمنستان در مناقشه دو کشور بر سر قره باغ سعی دارد تا خود را به تل آویو نزدیک کند. فارغ از درست یا نادرست بودن  استدلال، باید توجه داشت که لابی اسرائیل در آمریکا تاکنون نتوانسته خواسته های دولمتردان باکو را برآورده کند و همچنان در برابر لابی ارامنه قادر به مانور درباره مناقشه قره باغ در کنگره آمریکا نیست. ضمن اینکه لابی یهود در واشنکتن اولویت برنامه های خود را بر حمایت از منافع مستقیم اسرائیل گذاشته تا حمایت از منافع متحدین اسرائیل.

این روند سبب نزدیکی هر چه بیشتر باکو به تهران در یکی دو سال گذشته شده تا بعد از روی کار آمدن دولت تدبیر و امید شاتل رفت و آمدهای دیپلماتیک و سیاسی و اقتصادی بین دو کشور بیشتر شود و این روند با سفر اخیر حسن روحانی رئیس جمهوری اسلام ایران به باکو به اوج خود رسید و در واقع برآیند آن می تواند به نقطه عطفی در روابط دو کشور تبدیل شود.

برگزاری نمایشگاه اختصاصی بازرگانی ایران در باکو، سفرهای مطبوعاتی بین دو کشور، سفر شیخ الاسلام الله شکور پاشازاده رییس اداره مسلمانان قفقاز برای شرکت در کنگره بین المللی مقابله با جریان های تکفیری به ایران، سفر محمد رضا نعمت زاده وزیر تجارت،صنعت و معدن کشورمان، برنامه ریزی برای اعزام هياتهاي تجاري اقتصادي از قم به جمهوري آذربايجان، برنامه سفر معاون نخست وزیر جمهوری آذربایجان به ایران و دیگر سفرهای بین دو کشور بیانگر توسعه هر چه بیشتر روابط بین دو کشور شیعه است.

"حميد مکارم " از اعضای ارشد کارگروه توسعه اقتصادی استان قم دوشنبه 26 آبان در جلسه کارگروه توسعه اقتصادی در تالار امام رضا (ع) استانداری قم اظهار داشت: جمهوري آذربايجان به عنوان یک کشور شیعه و به لحاظ فرهنگی نزدیک به ایران و استان قم بهترین گزینه برای برقراری این ارتباط محسوب می شود.

--------------

حسین امیری

وبگردی