سفر ولیعهد عربستان به فرانسه

ریاض- پاریس؛ تنگناها و علایق مشترک

فرانسه,عربستان

تهران- ایرنا- داعش، سلاح و لبنان؛ این سه محور این روزها عربستان و فرانسه را بیش از همیشه به هم نزدیک کرده است.

«سلمان بن عبدالعزیز» ولیعهد عربستان، دهم شهریورماه برای سفری سه روزه به پاریس رفت تا به دعوت رسمی «فرانسوا اولاند» رییس جمهوری فرانسه، پاسخ دهد و با مقام های این کشور درباره روابط دوجانبه و موضوع های منطقه ای و بین المللی رایزنی کند.

فرانسه که پیشینه حضور استعماری آن در کشورهای دیگر به ویژه خاورمیانه کارنامه آن را سیاه کرده است، همچنان به دنبال راهی برای افزایش و تثبیت نفوذ خود در منطقه می گردد.

عربستان سعودی نیز طی سه سال گذشته به ویژه پس از آغاز خیزش های مردمی برخی کشورهای عرب خاورمیانه که خود را در برابر ساختار رو به فروپاشی و تغییر جریان قدرت در منطقه دید، با مشکل بزرگی در عرصه سیاست های بین المللی روبرو شد که آن، افزایش شکاف میان ریاض و واشنگتن بود.

تجربه تلخ کاخ سفید از مداخله های نظامی در خاورمیانه (افغانستان و عراق) و خودداری دولت های جایگزین در این کشورها از امتیازدهی امنیتی به واشنگتن، احتیاط بیشتر در عرصه راهبردهای منطقه ای را به آمریکا دیکته کرد که نمونه آن را در پا پس کشیدن این کشور در ماجرای دخالت نظامی در لیبی دیدیم.

در این میان، ریاض به منظور تقویت جایگاه خود در منطقه نسبت به دیگر بازیگران قدرتمند خاورمیانه و واشنگتن به سبب راهبرد «آتش افکندن و دور ماندن از شعله» که یکی از مهمترین دلایل قد کشیدن آمریکا در عرصه بین المللی از میان ویرانه های برجای مانده جنگ جهانی دوم در اروپا و آسیا بود، جان تازه ای به پیکر جنگ های نیابتی خاورمیانه دمیدند.

گرچه در تونس، مصر و لیبی، جای پای این دیدگاه عربی- آمریکایی دیده می شد اما ناآرامی های سوریه فرصتی شد برای تقویت مالی، تسلیحاتی، اطلاعاتی و لجستیکی گروه های مخالف دولت که بسیاری از آنها گرایش های تندروانه و تکفیری- تروریستی داشتند.

پس از سه سال مقاومت سوریه در برابر شبه نظامیان تروریستی که به پشتیبانی های همه جانبه محور عربی- غربی- عبری دلگرم بودند، ناکامی در دستیابی به اهداف (سرنگونی نظام حاکم)، زیر سوال رفتن غرب به سبب واکنش منفی افکار عمومی به جنایات این گروه ها، حضور برخی شهروندان غربی میان تندروها و... سبب شد آمریکا کم کم از عربستان فاصله بگیرد.

همچنین صدور بیانیه ها و قطعنامه های بین المللی مانند قطعنامه 2170 شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره لزوم قطع همکاری و تجهیز گروه های تروریستی داعش، جبهه النصره و دیگر گروه های وابسته به القاعده در سوریه نیز به همراه بالا گرفتن نگرانی ها از سرریز خشونت ها به لبنان و عراق عرصه را بر همپیمانان دیروز تنگ تر کرد.

افشاگری مقام های آمریکایی مانند «هیلاری کلینتون» وزیر امورخارجه پیشین این کشور، درباره نقش کاخ سفید در پیدایش داعش نیز دوباره چهره ای دوگانه و غیرقابل اعتماد از واشنگتن در زمینه شکلدهی به گروه های تندرو و سپس خالی کردن پشت آنها به بهانه مبارزه با تروریسم به نمایش گذاشت.

در این میان، همکاری سوریه با نهادهای بین المللی در موضوع از میان برداشتن سلاح های شیمیایی و برگزاری انتخابات ریاست جمهوری مشروعیت درونی و جایگاه بیرونی آن را تقویت کرد.

با اینکه رهبران آمریکا بارها کوشیدند با سفر به عربستان و لحاظ کردن خواسته های آل سعود در معادلات منطقه ای، خود را به ویژه در موضوع سوریه هم شانه سعودی ها نشان دهند، اما اعلام رسمی راهبرد «آسیامحور» واشنگتن گویای نکته های پنهان زیادی بود که ریاض را به سوی چندجانبه گرایی در هم پیمانان غربی سوق داد.

در چنین شرایطی، فرانسه گزینه مناسبی برای عربستان بود تا روابط با این کشور اروپایی را در کنار آمریکا ارتقا ببخشد و قدرت مانور خود میان هم پیمانان غربی را افزایش دهد.

** پاریس و ریاض؛ از مشکلات بین المللی و منطقه ای تا مسائل نظامی

در حالی که جنایات داعش در عراق با خطرآفرینی روزافزون برای منافع کشورهای منطقه از عربستان گرفته تا اردن و مصر و تهدیدهای امنیتی اروپا و آمریکا همراه شده، ائتلافی برای مبارزه با این گروه میان برخی کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای در حال شکلگیری است.

در این میان، گرچه برخی کشورهای غربی مانند آمریکا برای بهره گیری از تجربه سوریه در موضوع مبارزه با داعش چراغ سبز همکاری با دمشق را نشان داده اند، اولاند هفته گذشته بر مخالفت خود با این رویکرد تاکید کرد.

به گزارش ششم شهریورماه شبکه انگلیسی «اسکای نیوز»، اولاند با تاکید بر آمادگی برای برگزاری یک نشست بین المللی برای رویارویی با تهدید داعش گفت «به منظور مبارزه با این گروه تکفیری باید شبه نظامیان مخالف سوریه را تسلیح کرد»؛ امری که با واکنش منفی دمشق همراه بود.

به نوشته نهم شهریور خبرگزاری فرانسه، وزارت امورخارجه سوریه در بیانیه ای با تاکید بر نقش کلیدی پشتیبانی های منطقه ای و بین المللی از تروریست های تکفیری در تداوم تنش ها و گسترش آن، افزود: پافشاری رییس جمهوری فرانسه بر ادامه دروغگویی از هنگام آغاز ناآرامی های سوریه، پاریس را به یکی از مسوولان کلیدی ادامه خونریزی در سوریه تبدیل کرده است.

اولاند همچنین اعلام کرد فرانسه با همکاری عربستان، برای مبارزه به گروه های تروریستی به لبنان تجهیزات نظامی می دهد؛ می بینیم که به گزارش دهم شهریور تارنمای عربستانی «ایلاف»، اولاند و سلمان در صدد «اصلاحات نهایی» قرارداد سه میلیارد دلاری برای تسلیح ارتش لبنان به سلاح های فرانسوی هستند.

بجز اوضاع لبنان که عرصه مورد علاقه ریاض و پاریس برای نقش آفرینی است، فعالیت گروه های تندرو در منطقه بهانه خوبی به 2 طرف می دهد که پس از انتقادهای شدید افکار عمومی جهانی و منطقه ای از کم توجهی آنها به جنگ 51 روزه غزه و جنایات رژیم صهیونیستی، نگاه ها را دوباره به سوی داعش برگردانند و خود را قهرمان و پیشرو مبارزه با این گروه بنمایانند.

از سوی دیگر ولیعهد عربستان که معاون نخست وزیر و وزیر دفاع این کشور نیز است، در سفر به پاریس به دنبال منافع نظامی و امنیتی داخلی هم می گردد.

به نوشته یازدهم شهریورماه تارنمای فرانسوی «لادپش»، قرار است پاریس و ریاض قراردادهای تسلیحاتی به ارزش 19 میلیارد یورو را بررسی و به امضا برسانند که 15 میلیارد یورو به خرید 6 ناو محافظ از نوع «فرم» (FREMM) و بقیه به خرید یک سامانه دفاع موشکی از نوع «مارک3» اختصاص دارد.

همچنین فرانسه پیشنهاد کرده است با عربستان برای آموزش نیروهای دریایی و نیز نوسازی زیرساخت های دریای سرخ به منظور پذیرش و حفظ این ناوچه های بسیار پیشرفته، همکاری کند.

به نوشته یازدهم شهریورماه تارنمای رادیو فرانسه، کاخ الیزه اعلام کرده مبادلات تجاری 2 کشور طی پنج سال گذشته 2 برابر شده است و عربستان اکنون دومین شریک تجاری فرانسه در خاورمیانه به شمار می رود.

همچنین در سال گذشته میلادی قراردادهای اقتصادی فرانسه و عربستان به سه میلیارد و 700 میلیون یورو رسید.

با این همه به نظر می رسد سفر ولیعهد عربستان به فرانسه فراتر از منافع نظامی و تجاری دوجانبه، با هدف هماهنگی و نزدیک سازی مواضع و سیاست ها برای برخورد با رخدادهای منطقه ای و بین المللی صورت گرفته باشد.

ریاض در شرایط کنونی پاریس را در همسنجی با واشنگتن، هم پیمان عملگراتری در مورد مسائل منطقه ای می بیند که بر مواضع سرسختانه خود درباره مخالفت با نظام سوریه و اعطای کمک به مخالفان آن ایستاده است.

فرانسه نیز در فضای ایجاد شده به دلیل مصلحت اندیشی های آمریکا درباره خاورمیانه، با اتخاذ مواضع رادیکال تر، خود را هر چه بیشتر در دل مقام های عربستانی جا کرده است تا جایگاه مناسب تری در خلیج فارس برای خود دست و پا کرده باشد.

افزون بر این، پاریس و ریاض با در نظر گرفتن نگرانی ها و علایق مشترک خود می کوشند از گرفتاری های ناشی از مواضع انتقادبرانگیزی مانند پشتیبانی مستقیم و غیرمستقیم از رژیم صهیونیستی بگریزند و برای همگرایی ساختارمند خود برنامه های راهبردی درازمدتی بچینند.

از مریم مسعود- گروه تحقیق و تفسیر خبر

پژوهشم**1961**1358
کد N483019