۰

عراق در انتظار تعیین چهره های تازه سیاسی

  • ۳بازدید
  • ۰ رای
  • ۰ دیدگاه
کردها,شیعیان

تهران- ایرنا- چانه زنی میان جناح های گوناگون احزاب کرد و شیعه عراق برای تعیین نامزدهای ریاست جمهوری و نخست وزیری در صورت رسیدن به نتیجه، می تواند ثبات سیاسی را به این کشور بازگرداند.

عراق در برهه کنونی یکی از حساس ترین مراحل دوران حیات سیاسی خود از زمان شکل گیری کشور را پشت سر می گذارد.

با انتخاب «سلیم الجبوری» به عنوان رییس مجلس، یکی از مراحل کلیدی و حساس تشکیل دولت تازه پشت سر گذاشته شد و اینک انتظارها برای پایان یافتن بن بست سیاسی در عراق بالا رفته است.

بر همین پایه، زمزمه هایی درباره نخستین توافق های گروه های سیاسی کرد و شیعه برای انتخاب نامزدهای مورد نظر خود برای پست های ریاست جمهوری و نخست وزیری به گوش می رسد.

بر پایه قوانین، کردها 30 روز پس از تعیین رییس مجلس برای معرفی نامزد پست ریاست جمهوری مهلت دارند. 15 روز پس از آن نیز بزرگ ترین ائتلاف پیروز مجلس باید نخست وزیر را معرفی کند.

اما در جناح های درونی کردها و شیعه ها (که در انتخابات اکثریت را به دست آورده اند)، اختلاف هایی بر سر تعیین افراد مورد نظر به چشم می خورد.

** کردها و پست ریاست جمهوری

پست ریاست جمهوری هر چند بیشتر یک جایگاه تشریفاتی است اما از 2 جهت اهمیت بالایی در ساختار سیاسی عراق دارد؛ یکی از اینکه کردها از راه انتخاب رییس جمهوری، خود را در قدرت سهیم می دانند.

دیگر اینکه با وجود گروه بندی های گوناگون قومی-مذهبی در عراق، یک رییس جمهوری با نگاهی ملی عاملی وحدت بخش است که گروه های سیاسی مخالف را گرد محور منافع ملی کشور می آورد. این نقش را «جلال طالبانی» رییس جمهوری کنونی عراق، تاکنون به خوبی ایفا کرده است.

بر همین پایه است که انتخاب رییس جمهوری در عراق تا این اندازه از اهمیت برخوردار است.

درباره اهمیت این جایگاه باید این نکته را افزود که نخست وزیر پس از انتخاب رییس جمهوری انتخاب می شود و رییس جمهوری باید نامزد معرفی شده از سوی جناح های شیعی را به عنوان نخست وزیر عراق معرفی کند.

اما درون گروه های کرد اختلاف هایی وجود دارد که تاکنون از انتخاب گزینه نهایی برای این جایگاه جلوگیری کرده است.

پیش از این، حزب «اتحادیه میهنی کردستان»، 2 نامزد معرفی کرد. «برهم صالح» نخست وزیر پیشین و جانشین طالبانی در این حزب، شخص مورد تایید بیشتر اعضا است اما خانم «هیرو صالح» همسر طالبانی، از رقیب وی یعنی «نجم الدین کریم» استاندار کرکوک، پشتیبانی می کند. این امر تعیین نامزد ریاست جمهوری کردها را به تاخیر انداخته است.

«محمد صالح صدقیان» رییس مرکز عربی مطالعات ایران، معتقد است جلال طالبانی برای پایان دادن به اختلاف های درون جناح های گوناگون حزب اتحادیه میهنی کردستان به وطن بازگشته است.

به نظر صدقیان، خانم صالح در صدد تثبیت قدرت خود در حزب اتحادیه میهنی است و تلاش دارد در بلندمدت «قباد طالبانی» پسر خود را به ریاست جمهوری عراق برساند اما وی در شرایط کنونی بخت اندکی در رسیدن به خواسته های خود دارد.

با وجود اختلاف جناح ها، شواهد نشان می دهد اعضای حزب اتحادیه میهنی کردستان بر محور برهم صالح به توافق برسند و وی به عنوان نامزد ریاست جمهوری معرفی شود.

هر چند اختلاف های درونی کردها در تشدید شرایط کنونی عراق و تداوم بن بست سیاسی این کشور تاثیر زیادی دارد، اما باید گفت مخالفت گروه های سنی و کرد با نامزدی نوری مالکی برای سومین دوره پیاپی و اختلاف های درونی گروه های شیعی در «ائتلاف ملی» که شامل ائتلاف دولت قانون، جریان صدر و مجلس اعلای اسلامی است، یکی از عوامل مهم تداوم بن بست سیاسی در عراق است که خطر آن برای آینده سیاسی کشور از هر اختلاف دیگری بیشتر است.

**شیعیان و بن بست معرفی نامزد نخست وزیری

صدقیان معتقد است چالش کلیدی در انتخاب نخست وزیر، به اختلاف های درونی گروه های شیعی بر می گردد.

بر پایه ساختار سیاسی در عراق، نخست وزیر برخلاف رییس مجلس و رییس جمهوری جایگاهی انتخابی نبوده بلکه یک پست تعیینی است. به این معنا که رییس جمهوری، نامزد مورد نظر بزرگ ترین ائتلاف مجلس را به عنوان نخست وزیر معرفی می کند.

پیروزی شیعیان در انتخابات دهم اردیبهشت ماه مجلس عراق، هم وزن بالای گروه های شیعی در ساختار سیاسی عراق را می رساند هم حساسیت انتخاب نامزد پست نخست وزیری را نشان می دهد.

رییس مرکز عربی مطالعات ایران بر این باور است که متاسفانه اکنون اختلاف های درون ائتلاف ملی بسیار بزرگ است.

به گفته وی، گروه های شیعی باید با احساس مسولیت بیشتری مسائل میان خود را حل کنند زیرا نخست وزیر باید پشتیبانی آنان را داشته باشد تا قدرت دفاع از منافع ملی عراق را بیابد.

با وجود اینکه 60 درصد کرسی های مجلس در دست شیعیان است، اما به گفته صدقیان، متاسفانه در چهار سال گذشته به دلیل اختلاف های گروه های شیعی، مجلس نمی توانست چندان به امور کشور رسیدگی کند.

از این رو، چنانچه در مجلس تازه گروه های شیعی بتوانند اتحاد داشته باشند عراق خواهد توانست از بحران های کنونی خارج شود.

آنچه می تواند به گروه های شیعی کمک کند تا اختلاف های موجود را کنار گذارند و نامزد مورد توافق همه جناح ها را انتخاب کنند، پشتیبانی ها و کمک های برخی شخصیت های مهم عراقی از جمله آیت الله «علی سیستانی» رهبر شیعیان عراق، و برخی دوستان این کشور مانند جمهوری اسلامی ایران است.

اما با وجود همه این اختلاف ها، زمزمه هایی مبنی بر توافق گروه های شیعی بر سر انتخاب برخی اشخاص به عنوان نامزد پست نخست وزیری به گوش می رسد.

برخی خبرها بر توافق درباره کناره گیری نوری مالکی از نامزدی برای نخست وزیری حکایت دارد. بر این پایه، بیست و هفتم تیرماه جلسه ای در خانه «ابراهیم جعفری» رییس ائتلاف ملی، برگزار شد و مالکی پذیرفت به شرط «مصونیت سیاسی» و «انتخاب نخست وزیر از میان اعضای ائتلاف دولت قانون»، از نامزدی پست نخست وزیری کنار بکشد.

با توجه به اینکه مساله کلیدی در تعیین نامزد نخست وزیری، مخالفت هایی است که جناح های مهم شیعی با شخص نوری مالکی دارند، در این صورت می توان امیدوار بود پس از موافقت مالکی با کناره گیری، گروه های شیعی بتوانند بر اختلاف ها چیره شوند و نامزد مورد توافق همه جریان ها را معرفی کنند.

هم اکنون نام برخی اشخاص، هم از سوی ائتلاف ملی و هم از سوی ائتلاف دولت قانون به عنوان نامزدهای پست نخست وزیری به گوش می رسد که از مهم ترین آنان می توان به «احمد چلبی» از ائتلاف ملی و «ابراهیم جعفری» و «طارق نجم» از ائتلاف دولت قانون، اشاره کرد.

در پایان باید گفت همانگونه که رییس مرکز عربی مطالعات ایران می گوید، بعید است عراق به این راحتی به مرحله پیش از حمله داعش به موصل برگردد و فعلا زمان می برد. مساله انتخاب نخست وزیر عامل موثری در آینده عراق است. اگر شخص مورد قبول همه گروه ها به عنوان نخست وزیر معرفی شود می توان تصور کرد که ثبات سیاسی به عراق باز گردد.

از مهدی جوکار- گروه تحقیق و تفسیر خبر

پژوهش**م.ج**1961**1358

نظر شما چیست؟

اولین نفری باشید که نظر خود را در مورد این مطلب بیان می کند.