۰
از نگاه یک تحلیلگر روس؛

روابط ایران و روسیه در چشم انداز رخدادهای گذشته و حال

  • ۱۷بازدید
  • ۰ رای
  • ۰ دیدگاه
گذشته و چشم انداز,مناسبات دوجانبه

مسکو - ایرنا- استانیسلاو پریتچین پژوهشگر مرکز مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز انستیتوی شرق شناسی روسیه روز شنبه در تحلیلی به گذشته و چشم انداز روابط مسکو و تهران و ریشه های آن در مناسبات تاریخی دو کشور همسایه پرداخت.

به گزارش ایرنا، پریتچین دراین نوشتار که در روزنامه اینترنتی فورین پالیسی رو منتشر شد، می نویسد: روابط ایران و روسیه اهمیت خاصی دارد. مسکو و تهران در مورد مدیریت امور جهانی و دستور کار روز در خاورمیانه، دریای خزر و آسیای مرکزی منافع یکسان بسیاری دارند.

تحلیلگر روس معتقد است که ایران و روسیه به عنوان دو اقتصاد کلان اورآسیا ظرفیت های بزرگی برای همکاری اقتصادی دارند ولی تحقق بخشیدن به آن نه در دوران شوروی سابق و نه پس از آن میسر نشده است.

وی بر این باور است که برخی رخدادهای تاریخی ریشه دار در ذهنیت اجتماعی مردم یکی از دلایل محسوس این روند بوده است که در نهایت بر آمادگی رهبری سیاسی دو کشور برای بررسی اوضاع یکدیگر به عنوان شریک و متحد مطمئن اثر می گذارد.

در مطلب تحلیلی پریتچین آمده است: مؤلف این سطور امکان آشنایی با دیدگاه کارشناسان ایرانی و متخصصان آینده امور روسیه در این کشور را در جریان سفر علمی به تهران در ماه می 2014 به دست آوردم. در چارچوب این سفر دوره آموزشی خاصی در مورد سیاست خارجی روسیه برای دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد گروه روسی دانشکده تحقیقات جهانی دانشگاه تهران تدریس و فرصت شرکت در میزگردهای ترتیب داده شده توسط چند مرکز معتبر پژوهشی فراهم شد.

در گزارش اضافه شده است: در این سفر در مرکز تحقیقات راهبردی و انستیتوی مطالعه ایران و اورآسیا (ایراس) مسائل و چشم اندازهای همکاری مسکو و تهران در دریای خزر بطور مفصل بررسی شد. البته کارشناسان و دانش پژوهان ایرانی در وهله اول در جریان دوره آموزشی به بحران اوکراین و موضع روسیه توجه داشتند.

تحلیلگر روس می نویسد: برداشت کارشناسان ایرانی در مورد سیاست خارجی روسیه که در جریان بحث و بررسی مطرح شد جالب و خارج از محدوده تصورات عادی بود. حین توصیف برداشت یک ایرانی از روسیه، یکی از همکاران به قرارداد ترکمنچای - این موافقتنامه در خاتمه جنگ روسیه و پرشیا در سالهای 1826-1828 امضا شد. طبق این قرارداد اراضی ایران در قفقاز شمالی و جنوبی تحت کنترل امپراتوری روسیه قرار گرفت - اشاره کرد و این بدان معنا بود که حافظه تاریخی یک ایرانی، روسیه کشور رقیب ایران است.

پریتچین اذعان می کند که این تصور در نتیجه مداخله نیروهای شوروی سابق و انگلیس در ایران در جنگ دوم جهانی تقویت شد، لکن کارشناسان ایرانی در این مورد توافق نظر دارند که حوادث دیرینه تاریخی نباید بر روابط کنونی همسایگان اثر گذارند.

تحلیلگر روس در تبیین ریشه های بی اعتمادی ایرانیان به سیاست خارجی روسیه معتقد است: اما اوضاع روابط دو کشور در ارتباط با ایرادهای معاصر بغرنج تر می باشد. در این ارتباط می توان به عواقب موافقتنامه روسیه و آمریکا موسوم به «چرنومردین – گور» ( در دهه ۱۹۹۰ میلادی) اشاره کرد که بر اساس آن همکاری ایران و روسیه در حوزه نظامی، فنی قطع شد.

وی از حمایت روسیه از قطعنامه های ضد ایران در شورای امنیت سازمان ملل به عنوان یکی دیگر از دلایل بی اعتمادی ایرانیان به روسیه نام می برد و اضافه می کند: هر کارشناس کمابیش مطلع ایرانی می تواند سرانگشتی این قطعنامه ها و تاریخ تصویب آنها را برشمارد.

وی یادآور می شود: اما تصمیم دیمیتری مدودیف رییس جمهوری پیشین روسیه مبنی بر مسدود کردن مسیر تحویل سامانه دفاع موشکی «اس 300» به ایران در سال 2010 در لحظه اوج «بازسازی روابط» آمریکا و روسیه که دیگر هیج جای حرف و حدیث ندارد.

پریتچین سپس به تاخیر فنی در راه اندازی نیروگاه اتمی بوشهر در سواحل غربی ایران اشاره می کند و ادامه می دهد: البته بدیهی است که هر کشوری حین ارزیابی از وقایع مختلف جهانی در وهله اول به منافع ملی خود توجه می کند و بر این اساس می تواند دلایل بسیاری برای توضیح برداشت ایرانی ها از سیاست خارجی روسیه ارایه دهد.

وی بر این باور است که ایرانی ها در عین نگاه انتقادی نسبت به موضع شریک خود می توانند با تفاهم با آن برخورد کنند و سیاست ایران نسبت به چین، یکی از بزرگترین شرکای اقتصادی ایران، نمونه ای از این دست می باشد. تهران موضع سیاسی منفعل چین در حمایت از ایران در رویارویی با غرب را با رویکرد واقع بینانه دیپلماسی چین و وابستگی اقتصادی متقابل جدی این کشور و کشورهای غربی توضیح می دهد ضمن اینکه قطع همکاری با چین در پاسخ به حمایت ضعیف آن ضروری تلقی نمی شود.

تحلیلگر روس در تشریح چشم انداز روابط ایران و روسیه می نویسد: بدیهی است که در مورد روابط با روسیه هم واقع بینی دست بالا را دارد به این معنا که ایران طی سال گذشته تلاش گسترده ای را برای ایجاد نقطه عطفی در روابط دوجانبه با مسکو در پیش گرفته است.

از دیدگاه وی، پیروزی دکتر حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری نقطه مبدا این تحولات بود و طی مدت کوتاه ریاست جمهوری روحانی طرح مربوط به معامله نفتی با ایران تهیه شد و شکل گرفت که عملیاتی شدن آن می تواند به لوکوموتیو همکاری اقتصادی دوجانبه مسکو و تهران در میان مدت تبدیل شود.

وی اضافه می کند: از سوی دیگر مهدی سنایی سفیر جدید ایران، متخصص سرشناس مسایل روسیه، بنیانگذار مرکز فرهنگی ایران در روسیه(رایزن فرهنگی) و نماینده پارلمان کشور در اواخر سال 2013 به عنوان سفیر جدید ایران وارد مسکو شد.

وی تشریح می کند: تسلط سنایی به زبان روسی و ارتباطات گسترده اش با محافل سیاسی و کارشناسی روسیه به او امکان داد در کوتاه مدت به یکی از فعال ترین و شناخته شده ترین سفرای خارجی مقیم مسکو تبدیل شود. با توجه به اینکه سنایی مدت طولانی ریاست گروه مطالعات روسیه دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران را بر عهده داشته است اکنون هر کاری می کند تا کارشناسان آینده امور روسیه در ایران امکان دریافت اطلاعات دست اول در مورد کشور مورد مطالعه خود را داشته باشند.

پریتچین می نویسد: بحران اوکراین اطمینان محافل سیاسی و کارشناسی ایران به ضرورت تقویت همکاری با روسیه را بیش از پیش تقویت کرد. نگاه تهران به گام های قطعی رهبری روسیه در دفاع از منافع خود در اوکراین و در وهله اول در کریمه مثبت است.

وی از یک ایرانی آشنا به مسایل سیاسی نقل می کند که بحران اوکراین نشان داد روسیه در روابط با غرب بازی نمی کند بلکه در دفاع از منافع خود تا آخر راه می رود.

وی افزود: در شرایط معامله گازی کلان روسیه و چین و در وضعیتی که مسکو سیاست «گردش به سوی شرق» را در پیش گرفته تهران در انتظار فعال شدن همکاری های اقتصادی و سیاسی با مسکو است.

تحلیلگر روس ادامه می دهد: روسیه روابط خود با ایران را بتدریج بازبینی می کند و در انتظار ملایم تر شدن تحریم های ضدایرانی در نتیجه مذاکرات ژنو در مورد برنامه اتمی می باشد. فعلاً قدم های مجزایی در راستای فعال سازی همکاری های تجاری میان دو کشور برداشته می شود.

وی توضیح می دهد: اغلب این قدمها نه از راه رسمی بلکه به ابتکار اشخاص حقیقی تحقق می یابد. امکان دارد زمینه ورود شرکت های بزرگ روسی (چون «روس نفت» یا «لوک اویل») به بازار ایران فراهم شود. همکاران ایرانی در جریان صحبت های چهره به چهره فعالانه در مورد نفوذ بزرگان (تجارت) روسیه بر رهبران کشور سئوال می کردند. بنظر آنها، وارد شدن حتی یک شرکت بزرگ روسی (به ایران) می تواند زمینه ساز نزدیکی هر چه بیشتر روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور باشد.

وی معتقده است که نتیجه مثبت مذاکره در مورد معامله نفتی ایران و روسیه اجازه می دهد ماهیت روابط روسیه و ایران بطور کیفی بهبود داده شود.

اروپام/۵۱۸** 1337

نظر شما چیست؟

اولین نفری باشید که نظر خود را در مورد این مطلب بیان می کند.