اسنودن و جنجال‌های یکساله؛ خائن یا قهرمان

ادوارد اسنودن

در یک سالگی پناهندگی ادوارد اسنودن پیمانکار سابق آژانس امنیت ملی آمریکا به روسیه و احتمال تمدید اقامت وی در خاک این کشور، باردیگر موضوع اسنودن در رسانه‌های بین‌المللی مطرح گردید.

محمود فاضلی

در یک سالگی پناهندگی ادوارد اسنودن پیمانکار سابق آژانس امنیت ملی آمریکا به روسیه و احتمال تمدید اقامت وی در خاک این کشور، باردیگر موضوع اسنودن در رسانه‌های بین‌المللی مطرح گردید. دوره‌ پناهندگی اسنودن در روسیه روز ۳۱ ژوییه به پایان خواهد رسید. وی پس از آنکه افشا کرد دولت آمریکا با کنترل تماس‌های تلفنی و اینترنتی شهروندان و دولت‌های مختلف جهان در حال جاسوسی از آنها بوده است، تحت پیگرد واشنگتن قرار گرفت و پس از فرار از آمریکا و سفر به هنگ کنگ، سرانجام وارد فرودگاه بین‌المللی مسکو شد. بی‌شک پناهندگی وی بزرگترین ضربه اطلاعاتی به آمریکا در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. وی در ماه سپتامبر سال گذشته از روسیه پناهندگی سیاسی موقت گرفت. افشاگری‌های وی که از طریق برخی رسانه‌های غربی از جمله روزنامه انگلیسی گاردین صورت گرفت، پرده از جاسوسی‌های گسترده آمریکا در سطح جهانی کنار زده و مسایل و مشکلات زیادی را در روابط واشنگتن با کشورهای مختلف از جمله متحدان نزدیکی همچون آلمان به وجود آورد.

وی اعلام داشته است زمانی که مدت پناهندگی یک ساله من به اتمام رسید، از سازمان مهاجرت روسیه تقاضای تمدید آن برای یک سال دیگر می‌کنم.اما اگر قرار باشد جای دیگری بروم، ترجیح می‌دهم این مکان خانه‌ام در آمریکا باشد.سرنوشت خود را در اولویت نمی‌دانم، بلکه مهم‌تر از آن تغییر برنامه استراق سمع سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا است تا از این طریق به خانواده خود که در آمریکا بسر می‌برد، کمکی کرده باشم. خود را میهن دوست و نه خائن می‌دانم.میهن دوستی به آن معنی است که از کشور خود و مردم آن دفاع کنی.سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا به اقدامات غیرقانونی متوسل می‌شوند که در آن کوچکترین احترام به مردم و جامعه وجود ندارد و این نقض آشکار قانون اساسی آمریکا است.

اسنودن اعتقاد دارد برای آنکه یک پناهگاه امن به دست آورد، به هیچ کشوری پیشنهاد تحویل اسناد نداده است زیرا بر این باور است که پناهندگی باید به دلایل بشردوستانه داده شود. در حالی که وی مدعی است از چندین کشور از جمله برزیل درخواست پناهندگی کرده‌ است، اما وزارت خارجه برزیل اعلام کرده است که هنوز هیچ درخواست رسمی از سوی اسنودن برای پناهندگی دریافت نکرده‌ است. وی مدعی است اسناد بیشتری در خصوص جاسوسی‌های آمریکا از کشورهایی چون انگلیس و برزیل در اختیار دارد. طبق اسنادی که اسنودن سال گذشته منتشر کرد، سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا از برزیل جاسوسی کرده بودند و «دیلما روسف» رئیس‌جمهور این کشور نیز در اقدامی اعتراضی، سفر رسمی خود به آمریکا را لغو کرد.

مقامات وزارت امور خارجه برزیل دریافت هرگونه درخواست را از سوی اسنودن جهت پناهندگی به این کشور رد کردند. اسنودن در گفتگو با شبکه تلویزیون محلی «گلوبو» با اشاره به اینکه پناهندگی موقت وی در پایان ماه ؤوئیه در روسیه پایان می‌یابد، تاکید کرد موافقت مقامات دولت برزیل با پناهندگی وی به این کشور موجب خوشحالی است. این در حالی است که «لوییز آلبرتو فیگویردو» وزیر امور خارجه برزیل مدعی است مقامات مسئول این کشور تاکنون هیچگونه درخواست پناهندگی از سوی اسنودن دریافت نکرده‌اند. موضوع پناهندگی اسنودن در صورت دریافت درخواست رسمی وی بررسی خواهد شد، اگرچه هنوز چنین درخواستی دریافت نشده است.
یک سال پس از انتشار نخستین مدارک افشاگرانه اسنودن در باره ‌برنامه‌های تجسسی آژانس امنیت ملی آمریکا، احزاب دولت ائتلافی آلمان هنوز با انجام «بازپرسی رسمی» از وی در مورد شنود تلفن همراه صدراعظم این کشور مخالفند. ولفگانگ کالک، وکیل آلمانی اسنودن از اعضای کمیسیون «بررسی فعالیت‌های تجسسی آژانس امنیت ملی آمریکا» در پارلمان آلمان خواست، هر چه زودتر تقاضای سفر وی به آلمان را برای پاسخ دادن به پرسش‌های آنان در این زمینه ارائه دهند. کمیسیون پارلمان آلمان حدود یک سال پیش برای بررسی فعالیت‌های جاسوسی آژانس امینت ملی آمریکا در آلمان تشکیل شده است. یکی از وظایف این کمیسیون، بررسی اطلاعاتی است که آژانس امنیت ملی آلمان از سال ۲۰۰۱ در باره‌ی فعالیت‌های شنودی آژانس امنیت ملی آمریکا در آلمان، در اختیار داشته است.

به گفته‌ کالک، با حضور اسنودن در برلین برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های نمایندگان «موانع عملی و حقوقی»‌ اقامت وی در این کشور از میان برداشته می‌شود. وکیل اسنودن نیز از تصمیم دادستان کل آلمان مبنی بر آغاز تحقیقات قضایی درباره‌ دلایل و چگونگی شنود تلفن همراه آنگلا مرکل، صدراعظم این کشور نیز استقبال و مدعی است بازپرسی از اسنودن به روشن شدن نکات مهمی در این زمینه کمک می‌کند. هارالد رانگه، دادستان کل آلمان اعلام کرد که بررسی فعالیت‌های جاسوسی آژانس، از اولین اتهاماتی است که دادستانی کل به آن خواهد پرداخت. اسنودن می‌تواند در این زمینه اطلاعات مهمی در اختیار بازرسان قرار دهد. شنود مکالمات تلفنی صدراعظم آلمان از سال ۲۰۰۲ آغاز شده بود. دولت آمریکا از تصمیم دادستان کل آلمان برای انجام این تحقیقات انتقاد کرد.

نمایندگان احزاب چپ و سبزها در کمیسیون «بوندس‌تاگ» خواستار سفر اسنودن به آلمان برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های اعضای کمیسیون هستند. با این حال نمایندگان دولت ائتلافی در این کمیسیون در نظر دارند تنها به انجام «گفت‌وگویی غیررسمی» با اسنودن در مسکو بسنده کنند. کریستیان فلیسک، یکی از اعضای کمیسیون از حزب سوسیال دموکرات اعتقاد دارد«گفت‌وگو با اسنودن نباید به عنوان بازپرسی رسمی، بلکه به عنوان یک صحبت عادی تلقی شود». از نظر نمایندگان دولت ائتلافی در کمیسیون، این «صحبت عادی» باید پیش از دو ژوئیه که کمیسیون «بوندس‌تاگ» تشکیل جلسه می‌دهد و بدون حضور نمایندگان احزاب چپ و سبزها صورت گیرد.

هانس کریستین اشتروبله، نماینده‌ مجلس آلمان از حزب سبزها و عضو کمیسیون «بررسی فعالیت‌های تجسسی آژانس امنیت ملی آمریکا» در «بوندس‌تاگ» در اکتبر ۲۰۱۳ با ادوارد اسنودن در مسکو دیدار کرد. هدف این دیدار، بررسی شرایطی عنوان شد که تحت آن اسنودن بتواند به آلمان سفر کند و نظرات و اطلاعات خود را درباره‌ فعالیت‌های تجسسی NSA در اختیار مجلس و دادستانی آلمان قرار دهد. به گفته وی اسنودن در ازای افشای این برنامه‌ها، از دولت آلمان خواسته بود با تقاضای پناهندگی وی موافقت کند.
فرانسه نیز از جمله کشورهایی بوده است که پناهندگی اسنودن به آن مطرح بوده است، اما «مانوئل والس»، نخست‌وزیر فرانسه مخالفت خود را با ورود اسنودن اعلام کرد. به گفته نخست‌وزیر فرانسه «من موافق این قضیه نیستم اما اگر چنین موضوعی مطرح شود، مطمئنا مورد بررسی قرار خواهد گرفت.» در این میان 53 نفر از شخصیت‌های سیاسی، روشنفکری و هنری فرانسه طوماری را امضا کرده‌اند که در آن از رئیس جمهوری این کشور خواسته‌اند با پناهندگی سیاسی اسنودن نماید. در درخواست آنها آمده است:«در ژوئیه آینده ویزای اسنودن در روسیه به پایان می‌رسد. با توجه به شرایط ملتهب بین‌المللی کسی نمی‌داند که چه بر سر وی خواهد آمد. ما روشنفکران، فیلسوفان، پژوهشگران، خبرنگاران و حتی شهروندان عادی از رئیس جمهوری، نخست وزیر و وزیر امور خارجه می‌خواهیم که بدون فوت وقت وی در قالب پناهنده سیاسی در فرانسه پذیرفته شود.
دولت «باراک اوباما» اعلام کرده است که اسنودن می‌تواند به خانه بازگردد اما به دلیل افشای اطلاعات حساسی که به دشمنان آمریکا کمک کرده، باید محاکمه شود. مدیر آژانس امنیت ملی آمریکا نیز اخیرا اعلام کرده است ادوارد اسنودن به اندازه‌ای که ما در ابتدا بیم داشتیم مدارک قبل توجهی در اختیار ندارد. ما در حال جستجو هستیم اما فکر می‌کنیم او نتوانسته است بسیاری از مدارکی را که درباره آن سخن گفته است، دانلود کند. آژانس امنیت ملی آمریکا در تلاش است تا مطمئن شود اسنودن جدیدی از راه نمی‌رسد و موجبات رسوایی و آبروریزی سازمان مذکور را فراهم نمی‌کند. از جمله مهم‌ترین اقدامات به عمل آمده دشوارتر کردن شیوه دسترسی کاربران در آژانس امنیت ملی آمریکا به اطلاعات حساس است. اگر چه مسئولیت اصلی این آژانس حفظ امنیت شهروندان آمریکاست، اما در عمل به جاسوسی از آنها و نقض حریم شخصی مردم این کشور پرداخته است. آژانس مذکور دارای 35 هزار کارمند و 15 هزار کارمند پیمانکار است و با 10 هزار نفر دیگر نیز به طور سایبری و از راه دور همکاری می‌کند.

افشاگری‌های اسنودن البته موافقانی نیز در آمریکا دارد.الگور، معاون رئیس جمهور سابق آمریکا (جورج بوش) افشاگری‌های اسنودن در رابطه با اقدامات جاسوسی سازمان امنیت ملی این کشور را خدمتی بزرگ و مهم می‌داند.به گفته وی اگرچه برخی اسنودن را یک مجرم می‌دانند، اما به نظر من قانون‌شکنی‌ها و جرائمی که سازمان امنیت ملی مرتکب شده است، بسیار بیشتر و بزرگ‌تر از جرائمی است که به اسنودن نسبت می‌دهیم.درست است که اسنودن برخی قوانین را نادیده گرفته است، اما اطلاعات بسیار مهمی را در رابطه با اقدامات این سازمان در اختیار ما قرار داده است. این خدمت بسیار بزرگ و مهمی است.به نظر من او بیش از آنکه یک خائن باشد، یک قهرمان است.

4949

کد N336728