اندیشکده آمریکایی:

تنش ها در روابط آمریکا و عربستان در آینده ادامه دارد

عربستان,ایران

تهران - ایرنا- استاد علوم سیاسی دانشگاه ورمونت و پژوهشگر مرکز دوحه اندیشکده بروکینگز معتقد است آمریکا و عربستان با وجود منافع مشترک، اختلافاتی مهم در زمینه دیدگاه های کلی راهبردی شان درباره منطقه دارند که موجب ادامه تنش ها در روابط آنها در آینده خواهد شد.

ˈگرگوری گاسˈ از سفر مارس ˈباراک اوباماˈ رئیس جمهوری آمریکا به عربستان سعودی به عنوان عاملی در کاهش شدت بحران در روابط دو کشور یاد کرد و نوشت: روابط ریاض و واشنگتن تا کنون دوره های متشنج تری را مانند تحریم نفتی 1973 تا 1974 و پس از حملات یازده سپتامبر پشت سر گذاشت. منافع دو کشور، از عملیات مبارزه با تروریسم تا تلاش برای محدود کردن نفوذ منطقه ای ایران، همچنان موجب اتحاد آمریکا و عربستان است. علاوه بر این، صرفنظر از میزان نارضایتی دو کشور از یکدیگر و داشتن شریک جایگزین بهتر، این حس (ادامه اتحاد) در دو طرف وجود دارد.

به گفته گاس، احساسات مقطعی عربستان مبنی بر وجود بحران در رابطه ریاض و واشنگتن، تصادفی نیست بلکه ساختاری است. این احساسات بخش لاینفک ماهیت ائتلاف نامتقارن بین یک قدرت قوی تر و یک قدرت ضعیف تر است. ˈگلن سیندرˈ پژوهشگر فقید روابط بین الملل در توضیح این مساله می گوید که قدرت ضعیف تر در این ائتلاف همیشه درگیر نگرانی های ˈدر معرض خطر بودن و قطع حمایتˈ است.

در گذشته که آمریکا موضعی تهاجمی تر در قبال ایران داشت، سعودی ها نگران این بودند که این آنها هستند که تاوان مقابله به مثل ایران را در قبال حمله آمریکا خواهند پرداخت. اکنون که آمریکا و ایران در حال مذاکره هستند، نخبگان حاکم بر عربستان نگران نادیده گرفته شدن منافع شان از سوی متحدشان آمریکا هستند. رئیس کمیته امور خارجی شورای مشورتی عربستان گفت: ترسم از مخفی کاری است... توافق آمریکا و ایران ممکن است به بهای قربانی شدن جهان عرب و کشورهای حوزه خلیج فارس، به ویژه عربستان سعودی تمام شود.ˈ

پژوهشگر اندیشکده آمریکایی افزود: هدف سفر اوباما به ریاض آرام کردن نگرانی های شدید عربستان درباره نیات آمریکا و مسیر رابطه جدید ایران و آمریکا بود اما، با توجه به بزرگنمایی های موجود درباره ˈمعامله بزرگˈ تهران و واشنگتن در آینده ای نزدیک، تحقق این هدف کاری دشوار بود. این سفر توفیق چندانی در رفع اختلافات آمریکا و عربستان بر سر دو مساله مهم، یعنی سوریه و مصر، نداشت.

نویسنده در رابطه با اختلافات آمریکا و عربستان بر سر سوریه نوشت: پویش دمنده این اختلاف، ایران است. آمریکا و عربستان هر دو خواستار برکناری ˈبشار اسدˈ هستند و اختلاف آنها بر سر اولویت هاست. کاهش نفوذ ایران در سوریه، هدف اصلی عربستان و شاید مهم ترین هدف کنونی در سیاست خارجی این کشور است. این مساله برای عربستان به همان اندازه مساله هسته ای ایران مهم و حتی فوریت آن بیشتر است. سوریه نه تنها مشمول بخش عمده ای از سیاست های بین المللی منطقه ای شده بلکه به مساله افکار عمومی احساسی اکثریت سنی عربستان تبدیل شده است. دولت اوباما نیز خواستار کاهش نفوذ منطقه ای ایران است اما، تصمیم ندارد چنانچه شرایط توافقی قابل قبول با ایران فراهم باشد، این مساله مانعی بر سر راه این توافق باشد.

گرچه ترس سعودی ها از این که واشنگتن در حال انجام معامله بزرگ ژئوپلیتیک با ایران است، اشتباه است اما، این تفکر آنها که آمریکا مانند عربستان در زمینه خلاصی از حکومت اسد و در نتیجه شروع کاهش نفوذ منطقه ای ایران فوریتی حس نمی کند، اشتباه نیست.

گاس در رابطه با اختلاف آمریکا و عربستان بر سر مصر خاطر نشان کرد: پویش دمنده در این زمینه، دمکراسی است. عربستان در عمل علیه اخوان المسلمین اعلام جنگ کرد. عربستان در مارس 2014 به طور رسمی از اخوان المسلمین به عنوان یک سازمان تروریستی یاد کرد. عربستان، امارات عربی متحده و بحرین در ماه مارس 2014 سفرای خود را با هدف واداشتن قطر به کاهش حمایت از اخوان المسلمین از این کشور فراخواندند. بهار عربی که اسلام گرایان منتخبی مانند اخوان المسلمین را به قدرت رساند، تهدیدی مستقیم برای منافع سیاست خارجی عربستان و تهدیدی بلند مدت تر برای ثبات داخلی این کشور به شمار می رفت.

دولت اوباما دیدگاهی کاملا متفاوت درباره موفقیت اخوان المسلمین در انتخابات مصر دارد. این دولت ممنوعیت رابطه مستقیم دیپلمات های آمریکایی را با اعضای اخوان المسلمین لغو و از انتخابات آزاد مصر که موجب کسب اکثریت کرسی های مجلس این کشور از سوی اخوان المسلمین شد ، استقبال کرد. دولت اوباما از تصمیم ارتش مصر برای برکناری ˈمحمد مرسیˈ رئیس جمهوری این کشور انتقاد کرد و تمایل اخوان المسلمین برای بازی دمکراتیک را اقدامی مهم و اساسی برای استقرار دمکراسی های پایدار محسوب می کند. درواقع، واشنگتن مایل است که بهار عرب موجب ایجاد دولت های باثبات و دمکراتیک در جهان عرب شود، دولت هایی که طبیعتا شامل احزاب اسلامی می شود. البته، عربستان سعودی خواستار چنین چیزی نیست.

گاس معتقد است، گرچه این اختلاف آمریکا و عربستان، مهم است اما، موجب بحران در رابطه آنها نمی شود. با وجود اختلاف دو کشور بر سر مسایل مختلف، آنها در زمینه همکاری در رابطه با مبارزه با تروریسم، جلوگیری از اغتشاش در یمن، حفظ ثبات در بازار جهانی نفت و ادامه همکاری نظامی اشتراک منافع دارند. حتی در رابطه با سوریه و مصر نیز شاهد کاهش شدت اختلافات دو کشور هستیم. به نظر می رسد دولت اوباما برای معامله با ˈعبدالفتاح السیسیˈ رئیس جمهوری مصر آماده است. عربستان ایفای نقشی بزرگتر را به ˈمحمد بن نایفˈ وزیر کشورش برای شکل دادن به سیاست ریاض در قبال سوریه واگذار کرد و این امر می تواند حاکی از آن باشد که ریاض درصدد سهیم شدن در نگرانی های واشنگتن درباره خطر گسترش جهادیون سنی از سوریه به سایر مناطق است. ˈبندر بن سلطانˈ که پیش از نایف مسوول سیاست عربستان در قبال سوریه بود، این سیاست را در جهت حمایت بیشتر از سلفی ها سوق می داد. مطمئنا، انتقاد اخیر عربستان از پیوستن اتباعش به جهادی های خارجی، نشانه ای روشن از نگرانی های روبه رشد درباره تبعات درگیری در سوریه است. با این حال، عربستان و آمریکا اختلافاتی مهم در زمینه دیدگاه های کلی راهبردی شان در منطقه دارند که موجب ادامه تنش ها در روابط آنها در آینده خواهد شد.



** هدف ایرنا از انتشار این نوع مقالات اندیشکده ها، اطلاع رسانی درباره نگرش این اتاق های فکر است و انتشار این مقاله ها الزاما به معنای تایید تمام محتوای آنها نیست.

مترجمام** 1088 **1575
کد N251857