۰

کشتی شکسته بندر در ریاض

  • ۱۱بازدید
  • ۰ رای
  • ۰ دیدگاه
عربستان سعودی,سوریه

تهران- ایرنا- شکست سیاست های ریاض در مساله سوریه، دگرگونی معادلات منطقه ای قدرت در پی رویکرد تازه و اقدام های جمهوری اسلامی ایران و تشدید اختلاف های داخلی خاندان سعود از دلایل برکناری رییس سازمان اطلاعات عربستان است.

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) بیست و ششم فروردین ماه به نقل از خبرگزاری رسمی عربستان نوشت: «ملک عبدالله» پادشاه عربستان سعودی، به طور رسمی «بندر بن سلطان» را «بنا به درخواست خود او» از ریاست سازمان اطلاعات این کشور کنار گذاشت.

پادشاه سعودی همچنین سپهبد «یوسف بن علی الادریسی» را به ریاست سازمان اطلاعات کشور برگزید.

مدتی بود خبری از بندر بن سلطان در رسانه ها منتشر نمی شد. وی که در پی تشدید جنگ در سوریه به عنوان یکی از چهره های اصلی تاثیرگذار بر روند دگرگونی های تازه در خاورمیانه مطرح شده بود، با هدایت دستگاه اطلاعاتی عربستان توانسته بود دامنه ناامنی ها را از سوریه به عراق، لبنان، یمن و حتی آسیای مرکزی و قفقاز گسترش دهد.

اما به ناگاه پس از مشخص شدن ناکامی های عملی سیاست های منطقه ای عربستان در معادلات خاورمیانه، وی به بهانه بیماری و عمل جراحی به آمریکا رفت و دیگر خبر چندانی از او در رسانه ها منتشر نشد.

در مدت غیبت وی دگرگونی های بسیاری در معادلات منطقه ای شکل گرفت که از رویکرد متفاوت عربستان در سیاست های منطقه ای ناشی می شد.

انتخاب «محمد بن نایف» به عنوان مسوول پیگیری سیاست های عربستان در سوریه، گمانه زنی ها درباره برکناری بندر و تغییر سیاست های عربستان را به واقعیت تبدیل کرد.

با این همه، بازگشت دوباره وی به عربستان برخی گمانه ها را ایجاد کرد که بار دیگر هدایت دستگاه اطلاعاتی عربستان و پرونده سوریه در دست او قرار خواهد گرفت.

اینک اما به نظر می رسد بر پایه خواست بندر، ملک عبدالله او را به طور رسمی برکنار کرد و شخصی بیرون از خاندان سعودی را به ریاست سازمان اطلاعات این کشور برگزید.

دلایل این اقدام ملک عبدالله را می توان در سه سطح داخلی، ملی و منطقه ای بررسی کرد.

**سطح داخلی؛ اختلاف های درونی خاندان سعود

اختلاف های درونی خاندان سعودی یکی از دلایلی است که برخی آن را عامل برکناری بندر بن سلطان از ریاست سازمان اطلاعات عربستان می دانند؛ به ویژه که علی ادریسی شخصی از بیرون خاندان سعودی است.

در این پیوند، روزنامه «الاخبار» لبنان بیست و هفتم فروردین نوشت: پس از هفته ها شایعه و اخبار ناموثق دستور پادشاه عربستان در برکناری بندر بن سلطان همه چیز را روشن کرد. این بار بندر به طور کلی از صحنه سیاسی عربستان کنار رفت و هم اکنون درباره روزهای آینده در این کشور پیش بینی های گوناگونی می شود.

الاخبار نوشت: گفته می شود بندر بن سلطان خود درخواست کناره گیری کرده است. بنابراین از یک سو، مدت ماموریت وی به عنوان رییس دستگاه اطلاعات به پایان رسیده و از سوی دیگر، نقش وی در مسائل سیاسی به طور کلی به پایان خط رسیده است. این امر پرده از وجود اختلاف درباره تقسیم قدرت در خاندان سعودی کنار می زند.

به نوشته این روزنامه، پیام انتخاب یوسف الادریسی به عنوان رییس دستگاه اطلاعات این است که بندر و همراهان وی در خاندان سعودی به طور کلی از معادله قدرت کنار خواهند رفت.

**سطح ملی؛ شکست سیاست های بندر در منطقه

عربستان از آغاز ناآرامی ها در سوریه همه تلاش خود را به کار برد تا دولت «بشار اسد» رییس جمهوری این کشور، را سرنگون کند و با همه امکانات از گروه های شورشی پشتیبانی های سیاسی، مالی و نظامی به عمل آورد.

اما مهمترین اقدام عربستان برای ناآرام کردن اوضاع در سوریه را می توان در سپردن این پرونده به بندر بن سلطان دید. بندر که به داشتن مواضع ضد سوری و مخالفت سرسختانه با محور مقاومت معروف است و ارتباط های گسترده و نزدیکی با گروه های تندرو در جای جای منطقه و حتی جهان دارد، با در دست گرفتن زمام پرونده سوریه همه تلاش خود را برای سرنگونی دولت سوریه به کار برد.

پیگیری بندر بن سلطان در سرنگونی دولت سوریه به اندازه ای بود که در دیدار با «ولادیمیر پوتین» رییس جمهوری روسیه، وی را تهدید کرد در صورتی که دست از پشتیبانی از اسد بر ندارد نیروهای وابسته به وی المپیک زمستانی «سوچی» را -که زمستان پیش در روسیه برگزار شد- ناامن می کنند.

وی حتی به شدت از تصمیم «باراک اوباما» رییس جمهوری آمریکا، درباره انصراف از حمله به سوریه انتقاد می کرد.

اما ناتوانی نیروهای وابسته به بندر در چیرگی بر ارتش سوریه و اقدام های ویرانگر این نیروها و تلاش آنان برای گسترش ناآرامی ها در همه منطقه، ایالات متحده و همتایان اروپایی آن را از سیاست های عربستان در مساله سوریه رویگردان کرد.

پیروزی های ارتش سوریه و ناکامی دهشت افکنان (تروریست ها) از دستیابی به اهداف خود و همچنین، تشدید اختلاف های درونی آنان باعث شد شکست سیاست های بندر بن سلطان در سوریه بیش از پیش نمایان شود.

**سطح منطقه ای؛ تغییر معادلات

ناکامی سیاست های بندر بن سلطان در سوریه همزمان شد با روی کار آمدن «حسن روحانی» به عنوان یازدهمین رییس دولت جمهوری اسلامی ایران.

روی کار آمدن دولت تازه با شعار «تدبیر و امید» و سیاست تعامل سازنده با جهان موفقیت های بسیاری را برای دستگاه دیپلماسی ایران به همراه داشته که از مهمترین آنها، توافق هسته ای ژنو با گروه 1+5 است.

سیاست تعامل سازنده با جهان و افزایش همکاری های منطقه ای و جهانی ایران باعث شد ایالات متحده و غرب نیز دگرگونی هایی را هر چند در ظاهر و کلام داشته باشند.

اعتراف به نقش منطقه ای ایران از سوی غرب به معنای بازتعریف جایگاه برخی کشورها بود که برای کمرنگ کردن تاثیر حضور ایران در مسائل منطقه ای، نقشی فراتر از توان خود بر عهده گرفته بودند. این امر تا اندازه ای به معنای تعدیل سیاست های خاورمیانه ای آمریکا نیز بود.

تداوم تنش ها در عراق و گسترش دامنه آن از سوریه به لبنان، باعث شد این تردید ایجاد شود که بیش از این نمی توان زمام امور منطقه ای را در دست عربستان داد، بلکه باید به آن برای تعدیل سیاست های ویرانگر منطقه ای فشار وارد کرد.

بندر بن سلطان، مهمترین فرد در دستگاه سیاست خارجی عربستان و هدایتگر این سیاست ها بود. بنابراین زیر فشار آمریکا، ملک عبدالله مجبور شد او را به بهانه بیماری از دگرگونی های منطقه دور نگه دارد.

پیش از این تصمیم، عربستان سعودی قانونی تصویب کرد که بر پایه آن هر شخص عربستانی که به گروه های تندرو بپیوندد به پنج تا 20 سال زندان محکوم می شود.

همچنین عربستان برخی گروه ها را در فهرست گروه های تروریستی قرار داد که «دولت اسلامی عراق و شام» (داعش) و «جبهه النصره» که مسوول بخشی از ناآرامی های سوریه، لبنان و عراق هستند، بین این گروه ها قرار دارند.

در ادامه دگرگونی های منطقه ای و اجبار عربستان در تعدیل سیاست های خود، به نظر می رسد کارشکنی های عربستان در لبنان نیز کاهش یافته است. در پی این روند بود که «سعد حریری» رییس گروه موسوم به «جنبش المستقبل» از گروه های اصلی طیف چهاردهم مارس، با حضور (اعضای) مقاومت در کابینه دولت موافقت کرد و این امر به تشکیل کابینه لبنان پس از 10 ماه وقفه منجر شد؛ وقفه ای که یکی از عوامل اصلی آن سیاست های عربستان سعودی و نقش آن در تشدید تنش ها در لبنان بود.

**جمع بندی

برکناری بندر بن سلطان را می توان از سه زاویه داخلی (سازمانی)، ملی و منطقه ای دید.

در بخش داخلی می توان به تنش های درون خاندانی آل سعود اشاره کرد که سیاست های منطقه ای بندر بن سلطان آن را تشدید کرده بود.

در سطح ملی می توان به شکست سیاست های بندر در پرونده سوریه و عراق اشاره کرد.

در سطح منطقه ای نیز روی کار آمدن دولت تازه در ایران و تغییر وضع روابط غرب با تهران از وضع دشمنی به حالت گفت و گو و تاثیر آن بر معادلات منطقه ای و به دنبال آن، تعدیل نقش منطقه ای عربستان در برکناری بندر بی تاثیر نیست.

از اصغر یوسفی و مهدی جوکار- گروه تحقیق و تفسیر خبر

تحقیق**م.ج**9278**1961**1358

نظر شما چیست؟

اولین نفری باشید که نظر خود را در مورد این مطلب بیان می کند.