تبیین مفاد ان‌پی‌تی از زبان یک مدرس دانشگاه

دانشجوی دکترای تخصصی روابط بین‌الملل و مدرس دانشگاه مفاد معاهده N.P.T را تبیین و ایرادت آن را تشریح کرد.

«تاج‌الدین صالحیان» در گفت‌وگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)،منطقه ایلام، اظهار کرد:حقوق بین‌الملل برخلاف پیشرفت‌هایی که در بخشی از حوزه‌ها داشته است در برخی حیطه‌ها هم موفق عمل نکرده است.رژیم‌های بین‌المللی جزو مقولاتی است که حقوق بین‌الملل به طور یکسانی در آن پیشرفت نداشته است. رژیم‌های بین‌المللی در برگیرنده‌ی اصول،هنجارها،قواعد و رویه‌های تصمیم‌گیری است که به صورت کنوانسیون ،معاهده ،قرارداد،قطعنامه و اعلامیه متجلی می‌شود.

وی با بیان اینکه از جمله مواردی که پیشرفت در آن به کندی صورت گرفته رژیم‌های بین‌المللی امنیتی است و معاهده منع و گسترش سلاح‌های هسته‌ایNuclear Non Proliferation Treaty) N.P.T ) در مرکز این رژیم‌ها قرار دارد ادامه داد:امروزه اهمیت رژیم‌های امنیتی از جمله کنترل تسلیحات و دستیابی به خلع سلاح در سطح جهان به این خاطر است که مهمترین شرط لازم برای ایجاد صلح و ثبات بین‌المللی در نظر گرفته می‌شود.

این مدرس دانشگاه تصریح کرد: تلاش‌های گسترده بویژه از جانب کشورهای در حال توسعه برای برقراری رژیم‌های امنیتی عادلانه و مورد پذیرش ناموفق بوده است و پیشرفت در این رژیم‌ها از جمله خلع سلاح و کنترل تسلیحات به کندی پیش می‌رود که علت اصلی این مساله برخورد گزینشی قدرت‌ها با این موضوعات و حساسیت کشورها نسبت به مسائل امنیتی است که موجب شده کشورها کمتر به قرار گرفتن زیر چتر این رژیم‌ها تمایل نشان دهند.

دانشجوی دکتری تخصصی روابط بین‌الملل ادامه داد: N.P.T بعنوان مهمترین رژیم بین‌المللی امنیتی طی کش و قوس‌های فراوان با 11 ماده در سال 1968 میلادی امضاء و درسال 1970 میلادی بین اعضاء به مدت 25 سال لازم‌الاجراء و در سال 1995 نیز به مدت نامحدودی تمدید گردید که مهمترین ماده آن ماده 4 است که انتقال دانش و فنآوری صلح‌آمیز هسته ای را به کشورها بعنوان یک حق مسلم در نظر گرفته است.

صالحیان در بخش دیگر گفت‌وگو به بررسی مواد این معاهده پرداخت و گفت:مفاد یک و دو N.P.T ،کشورهای دارای سلاح هسته‌ای را از واگذاری مستقیم و غیرمستقیم سلاح‌های هسته‌ای با سایر ادوات انفجاری هسته‌ای، به دیگر کشورها منع کرده است و از طرف دیگر تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای از طرف کشورهای ندار را نیز ممنوع کرده است.

این مدرس دانشگاه با بیان اینکه ماده سه معاهده به برقراری مذاکره بین اعضاء و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی جهت منعقد کردن موافقت‌نامه بر ای بررسی تعهدات کشورها اشاره دارد تصریح کرد: بر اساس ماده 4 که به نوعی مهمترین ماده N.P.T است«هیچ یک از مفاد این پیمان به نحوی تفسیر نخواهد شد که به حقوق غیرقابل انکار هر یک از اعضای این پیمان به منظور توسعه پژوهش‌ها ،تولید و بهره‌برداری از انرژی هسته‌ای برای اهداف صلح‌جویانه بدون هر نوع تبعیض و بر اساس مواد 1و 2 این پیمان خللی وارد کند.»

وی ادامه داد: بر اساس این بند«همه‌ی اعضای پیمان متعهد می‌شوند که تبادل هر چه سریع‌تر تجهیزات ،مواد،دانش و اطلاعات فنی را برای مصارف صلح‌جویانه‌ی انرژی هسته‌ای تسهیل کرده و حق شرکت در این مبادلات را دارند و اعضای این پیمان در صورت توانایی باید انفرادی یا به اتفاق اعضاء یا سازمان‌های بین‌المللی در توسعه بیشتر استفاده از انرژی هسته‌ای برای اهداف صلح‌جویانه بویژه در قلمرو اعضایی که فاقد سلاح هسته‌ای هستند با توجه به نیازهای در حال توسعه‌ی جهان مشارکت کنند.»

صالحیان ادامه داد:ماده 5 معاهده هم به در اختیار قرار دادن منافع انرژی هسته‌ای طبق مفاد پیمان و با نظارت شایسته‌ی بین‌المللی از طرف کشورهای دارا به کشورهای ندار با رعایت اصل عدم تبعیض و تا حد امکان با هزینه کم اشاره دارد و ماده 6 نیز به توقف هر چه سریع‌تر مسابقات هسته‌ای و خلع سلاح هسته‌ای و انعقاد پیمان خلع سلاح عمومی و کامل تحت کنترل سخت و موثر بین‌المللی اشاره دارد.

این مدرس دانشگاه تصریح کرد: ماده 7 معاهده به حق کشورهای هر منطقه برای انعقاد معاهدات منطقه‌ای در جهت فقدان کامل سلاح‌های هسته‌ای می‌پردازد و ماده 8 معاهده هم ضمن اشاره به اصلاحات در پیمان،هر گونه اصلاح در N.P.T را منوط به بیشترین آراء اعضاء که شامل آراء تمام دولت‌های دارنده سلاح اتمی که عضو معاهده می‌باشند، کرده است.

دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل ادامه داد: ماده 9 معاهده به اسناد تصویب و الحاق معاهده نزد دولت‌های امین شامل بریتانیای کبیر،روسیه (شوروی سابق)،ایالات متحده آمریکا و ایرلند شمالی بعنوان پیشنهاد دهنده معاهده اشاره می‌کند ، ماده 10 هم شرایط خروج از معاهده را بیان می‌کند و در نهایت ماده 11 هم به زبان متن معاهده و تاریخ انعقاد آن می‌پردازد.

صالحیان در ادامه‌ی گفت‌وگو به ایرادات معاهده‌ی N.P.T پرداخت و گفت: این معاهده از جهت جهان‌شمولی مشکل دارد ، یعنی همه‌ی کشورها عضو آن نیستند. کشورهای هند و پاکستان عضویت در آن را نپذیرفته‌اند ، کره‌شمالی نیز از آن خارج شده است و رژیم صهیونیستی هم عضویت در ان پی تی را رد کرده است فلذا این معاهده علیرغم عضویت اکثر کشورها در آن اما یک معاهده جهان‌شمول محسوب نمی‌شود.

این مدرس دانشگاه ایرادات شکلی را از جمله ایرادهای این معاهده عنوان کرد و گفت:هدف کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای از جمله آمریکا،شوروی سابق و انگلستان از تدوین این معاهده کنترل گسترش افقی تسلیحات هسته‌ای بوده است به همین دلیل پیمان به نحوی تنظیم شده است که حقوق این کشورها با استفاده از حق وتو به نحو احسن در نظر گرفته شده و برتری اتمی و حق انحصاری در این زمینه رسمیت یافته است ، در حالی که حقوق اکثریت کشورها در خصوص دستیابی به فن‌آوری صلح‌آمیز هسته‌ای تضمین نشده است.

دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل تصریح کرد: یعنی در جهت عدم دستیابی کشورهای ندار به سلاح هسته‌ای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در نظر گرفته شده است اما برای انتقال فن‌آوری صلح‌آمیز از طرف کشورهای دارا به کشورهای ندار هیچ نهادی در نظر گرفته نشده و از طرفی طبق ماده 8 هر گونه اصلاح معاهده باید موافقت دولت‌های امین از جمله آمریکا،انگلیس و روسیه را داشته باشد که به نوعی حق وتو محسوب می‌گردد در حالی که سایر معاهدات بین‌المللی این گونه شرطی ندارند.

این مدرس دانشگاه نابرابری حقوق و تعهدات بر ماهیت را از دیگر ایرادهای این معاهده دانست و گفت:سه ماده اول پیمان هدف اصلی آن را تامین و تضمین می‌کند،ماده اول تعهد کشورهای دارا به عدم گسترش سلاح هسته‌ای ،ماده دوم تعهد کشورهای ندار مبنی بر عدم دریافت و یا تولید سلاح هسته‌ای و ماده سوم نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بر حسن اجرای دو ماده ی اول در نظر گرفته شده است که تا اینجا هیچ نفعی برای کشورهای ندار حاصل نشده است و هر سه ماده به نفع کشورهای دارای سلاح هسته‌ای است.

صالحیان تصریح کرد: ماده 4 نیز اگر چه ابتدا حق بهره‌مندی از فن‌آوری هسته‌ای همه کشورها را تایید می‌کند اما باید گفت این حق هیچگاه مورد انکار قرار نگرفته است که الان بخواهند آن را تفویض کنند بنابراین ، این حق را نمی‌توان هدیه‌ای از طرف قدرت‌های هسته‌ای به کشورهای ندار در نظر گرفت یعنی دست‌یابی به دانش و فنآوری حق همه انسان‌ها و به تبع آن همه کشورها است.

دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل با بیان اینکه قسمت دوم ماده 4 که بر انتقال فن‌آوری هسته‌ای صلح‌آمیز به کشورهای ندار از طرف کشورهای دارا اشاره دارد ولی هیچگونه تضمینی در این خصوص ارائه نکرده است گفت: حال آنکه تضمین عدم دستیابی کشورهای ندار به سلاح هسته‌ای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است پس این ماده هم ماهیتا" تبعیض آمیز محسوب می‌شود.

صالحیان تصریح کرد: در سال 1997 کشورهای عضو N.P.T با محوریت قدرت‌های دارنده سلاح هسته‌ای در جهت تقویت جلوگیری از اشاعه سلاح‌های هسته‌ای توافق‌نامه‌ای را با نام «پروتکل الحاقی» امضاء کردند که این سند اختیارات آژانس را برای نظارت بر نحوه‌ی عملکردکشورهای عضو نسبت به وضعیت قبل از آن بسیار افزایش می‌دهد به طوری که می‌توان گفت کشورهایی که این پروتکل را امضاء و تصویب کنند بصورت قانونی حاکمیت آنهانقض خواهد شد، چرا که طبق بازرسی‌های سرزده و نامحدود و بدون اطلاع ، کارشناسان آژانس می‎‌توانند هر نقطه‌ی آن کشور را در هر زمانی که بخواهند مورد بازدید قرار خواهند داد یا دوربین نصب نمایند و بطور مستقیم آنرا زیر نظر بگیرند و از هر شخص که بخواهند بازجویی بعمل آورند و این بسیار فراتر از تعهدات پادمان آژانس محسوب می‌شود.

وی ادامه داد:اگر حتی تعهد انتقال فن‌آوری به کشورهای ندار الزام‌آور تعبیر شود کشورهای دارا می‌توانند آن را به دیگری احاله دهند یا قیمتی روی انتقال فن‌آوری بگذارند که سایر کشورها نتوانند از آن استفاده کنند ، پس این معاهده هم دارای ایراد شکلی است و هم ایرادات ماهوی دارد ، در واقع N.P.T یک معاهده ی کاملا تبعیض آمیز و تحت سیطره ی قدرتهای بزرگ ، بویژه ایالات متحده آمریکا میباشد.

صالحیان با اشاره به حوادث سال‌های اخیر در خصوص پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران گفت: این حوادث به خوبی آشکار ساخته است که کشورهای دارا از جمله ایالات متحده ،انگلیس و فرانسه در برخورد با کشورها بصورت کاملا گزینشی عمل کرده و خواهند کرد و شاهد این مدعا تبعیضی است که به راحتی می‌توان با مقایسه فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران و کشورهایی نظیر برزیل و کره جنوبی به وضوح مشاهده کرد.

وی تصریح کرد:حوادث 11 سپتامبر این بهانه را به دست قدرت‌های برتر نظام بین‌الملل داد تا به فکر تشکیل بانک جهانی سوخت هسته‌ای بیافتند و با تشکیل این بانک جهانی که مرکز آن در روسیه واقع است محدودیت بیشتری بر ماده 4 N.P.T ایجاد کنند بطوری که به دنبال این مساله هستند که به طور کامل غنی‌سازی که یک حق مسلم برای کشورها به حساب می‌آید از آنها سلب شود.

این مدرس دانشگاه ادامه داد: مسلم است قدرت‌های برتر از جمله ایالات متحده آمریکا به هیچ وجه تمایل ندارند به سادگی استیلای جهانی خود را تحت‌الشعاع تحولات کشورها در جهت دستیابی به چرخه ی سوخت هسته ای ببینند بویژه کشورهایی که ضمن تقابل هویتی و ایدئولوژیک با آنها از قابلیتی برخوردار شوند که هم مقابله با آنها مشکل شود و هم بازدارندگی برای آنها به همراه داشته باشد.

صالحیان بیان داشت: در مجموع کشورهای قدرتمند و دارای سلاح و فنآوری هسته‌ای در لوای سیاست‌های اعلامی خیرخواهانه خود در عمل بدنبال حفظ توان و برتری هسته‌ای خود هم از نظر سلاح اتمی و هم به جهت فن‌آوری چرخه سوخت هسته‌ای به عنوان عامل اصلی برتری در نظام آنارشیک بین‌المللی هستند.

دانشجوی دکترای تخصصی روابط بین‌الملل تاکید کرد: این در حالی است که این کشورها در خصوص ماده 6 N.P.T یعنی خلع سلاح اتمی ، نه تنها هیچ اقدام جدی انجام نداده اند بلکه کشورهای بزرگ تحت لوای بالا بردن امنیت هسته‌ای به نوسازی سلاح‌های هسته‌ای نیز مبادرت کرده‌اند.

صالحیان در پایان با بیان اینکه جا دارد تمام کشورهای در حال توسعه بویژه اعضای جنبش عدم تعهد تلاش کنند این اشکالات و تبعیض‌های آشکار در معاهده N.P.T را رفع نمایند تاکید کرد:این کشورها باید ترتیبی اتخاذ کنند تا کشورهایی را که عضو پیمان نیستند ، و بویژه رژیم‌ جعلی صهیونیستی که بزرگ‌ترین زرادخانه اتمی خاورمیانه را با بیش از دویست کلاهک هسته‌ای در اختیار دارد و بزرگ‌ترین عامل بی‌ثباتی منطقه محسوب می‌شود، وادار به عضویت در این پیمان کنند.

انتهای پیام

کد N222721

وبگردی