مرکز پژوهش های مجلس در گزارشی منتشر کرد/

تروریست اعلام کردن اخوان المسلمین در مصر گامی در راستای بازتولید اقتدار نظامیان

مجلس

تهران-ایرنا- مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در گزارشی تصریح کرد: تصمیم به تروریست اعلام کردن گروه اخوان المسلمین در مصر گامی در راستای بازتولید اقتدار(وضعیت شکننده) ارتش این کشور است.

به گزارش روز دوشنبه ایرنا از روابط عمومی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی ، این مرکز در گزارش خود آورده است: کارشناسان معتقدند اعلام تروریستی بودن گروه اخوان المسلمین با هشتاد سال سابقه فعالیت سیاسی در مصر، پازل ارتش جهت بازتولید اقتدار خود (که البته شکننده است) را تکمیل خواهد کرد، چرا که مصر در مرحله انتقالی بسی دشوار به سر می برد که می توان بر آن نام «جامعه متکثر نقطه به نقطه» نهاد.

این گزارش می افزاید: مسئولان دولت موقت (ارتش) از سوم ژوئیه 2013 نبرد امنیتی، سیاسی و رسانه ای را علیه گروه اخوان المسلمین و هواداران آن آغاز کردند و با نزدیک شدن زمان همه پرسی قانون اساسی جدید سعی دارند بر شدت آن بیفزایند و پس از پاکسازی فیزیکی اخوان المسلمین آنها را از لحاظ سیاسی از سپهر جامعه مصر حذف کنند.

در ادامه این گزارش می افزاید: ارتش مصر ادعا دارد که یکی از قوی ترین ارتش های جهان عرب و آفریقا را در اختیار دارد. این نهاد با ویژگی های سازمانی منحصر به فردش، دخالت در سیاست را امری «متعهدانه» تلقی می کند و تلاش دارد به جامعه این گونه القا کند که تعلق اخلاقی به خدمت همگانی دارد؛ چرا که افسران مصری روح قهرمانی و مدیریت را توأمان با هم دارند.

در واقع آرمان های بلند افسران در ارتش مصر سبب شده همواره خود را دخیل در سیاست بدانند. لکن با کودتای سوم ژوئیه 2013 و القای حس «متعهدانه» به سپهر عمومی جامعه و اینکه عدم کارایی اخوان المسلمین مصلحت عمومی و ملی مصر را با خطر رو به رو ساخته است.

در ادامه این گزارش بیان شده است: از پتانسیل کنشگران جامعه که مخالف سیاست های اخوان بودند به نفع خود حداکثر بهره برداری را کرده و با طرح این بحث که متعهد به حفظ منافع عمومی است مجدداً به دخالت در سیاست مبادرت می ورزد. بنابراین در فضای سیاست زده مصر رفتارشناسی ارتش نشان از این دارد که متغیرهای قدرت سیاسی و اقتصادی بی تأثیر نبوده است چرا که از زمان آغاز تحولات در این کشور (2011) ارتش به وضوح تلاش کرده است امتیازات خود را حفظ نماید.

لذا ارتش و اخوان المسلمین در زمان قدرت گیری مرسی و حتی اندکی قبل از آن به جای تقابل، راه تعامل را پیش گرفتند. اما ارتش به زودی به این نتیجه رسیده بود که سیاست های اخوان المسلمین منافع تثبیت شده این نهاد را به خطر انداخته و شرط «ثبات» میان دولت و ارتش متزلزل شده است.

این گزارش می افزاید: این طرز تلقی به تصمیم نظامیان برای کودتا منجر شد. در عین حال تروریستی اعلام کردن اخوان المسلمین نشان از آن دارد که ارتش تلاش می کند تا از طریق نامشروع جلوه دادن فعالیت های این گروه نفوذ آن بر ساحت سیاست در مصر را به حداقل رسانده و همزمان مجوز برخورد شدید با هرگونه فعالیتی از سوی این گروه را برای خود صادر نماید.

این گزارش بیان می کند: کودتا علیه دولت مرسی نه تنها منافع و مصلحت عمومی این کشور را تأمین نکرد، بلکه جامعه مصر را با شکاف فزاینده متکثر نقطه به نقطه رو به رو ساخت؛ به گونه ای که اکنون این جامعه به هشت سطح تقسیم شده است که عبارتند از: مردم، ارتش، اخوان المسلمین، گروه های سکولار حامی ارتش، گروه های سکولار مخالف ارتش (البرادعی)، جوانان (ششم آوریل)، گروه های اسلامی و گروه های جهادی در صحرای سینا.

لکن در کنار این هشت سطح، باید به فشار ساختار متصلب منطقه ای هم اشاره کرد که با دخالت در اوضاع سیاسی اجتماعی مصر سعی دارد مانع از تحرک دیگر گروه های سیاسی خصوصاً اخوان المسلمین شود؛ کشورهای محافظه کار حوزه خلیج فارس مانند عربستان سعودی، کویت و امارات متحده عربی سعی دارند به دفاع تمام قد از ارتش مصر پرداخته و با کمک های میلیاردی (12 میلیارد دلار) به جبران عدم کمک های اتحادیه اروپا و ایالات متحده بپردازند.

در این گزارش خاطر نشان شده است: بنابراین اکنون ارتش مصر با تروریستی اعلام کردن اخوان المسلمین چند هدف را دنبال می کند، که پس از کودتا برای آن برنامه ریزی شده بود؛ نخست، ارتش با این اقدام به دنبال نشان دادن اقتدار خود به عنوان تنها قدرت مرجع در کشور می باشد؛ دوم، اخوان المسلمین تنها گروهی است که توان سازمان دهی دارد و این توانایی را در هشتاد سال سابقه خود نشان داده بود.

این گزارش می افزاید: تروریستی اعلام کردن این گروه می تواند توانایی فوق را تضعیف کند؛ سوم، این پیام را به گروه ها و احزاب سیاسی القا نماید که در صورت هرگونه اعتراضی دچار سرنوشتی مشابه خواهند شد؛ چهارم، به تشویش و انحراف افکار عمومی بپردازد چرا که ارتش اکنون هفته هاست در صحرای سینا موفقیتی کسب نکرده و بمب گذاری های اخیر اعتبار ارتش را زیر سؤال برده است.

پنجم، این پیام را به دوستان محافظه کار عرب بدهد که کمک های بیشتری را به مصر سرازیر کنند، به این دلیل که اقتصاد و معیشت حتی از دوران مبارک نیز وضعیت اسفناک تری دارد. ششم، ارتش سعی دارد با حذف سیاسی اخوان المسلمین و تبرئه نخبگان سیاسی دوره مبارک مانند احمد شفیق و...، حمایت آن بخش از جمعیت هوادار حسنی مبارک را به سمت خود جلب نموده تا در انتخابات پیش رو دست بالا را داشته باشد.

در این گزارش بیان شده است: اما پیامد تروریستی قلمداد کردن اخوان المسلمین در دو دوره کوتاه مدت و بلندمدت قابل تفسیر است؛ در کوتاه مدت به دلیل اینکه شدت سرکوب به گونه ای بوده است که اکثریت قریب به اتفاق اعضای این گروه در زندان به سر می برند.

این گزارش می افزاید: همچنین شاخه سیاسی اخوان المسلمین یعنی حزب آزادی و عدالت منحل شده است، اقدامات این گروه در سطح محکوم کردن باقی خواهد ماند؛ گرچه پس از اعلام دولت موقت مبنی بر ممنوعیت و تروریستی بودن اخوان، دانشگاه های قاهره صحنه اعتراضات دانشجویان هوادار این گروه با پلیس بود ولی این تحرکات در مقطع حاضر به خشونت شدید کشیده نمی شود؛ لکن در بلندمدت نخست، به جهت تندروی ارتش، آن طیف از درون اخوان المسلمین قدرت می گیرد که طرفدار مصالحه نبوده و سعی دارد با اقداماتی مانند آغاز مجدد تظاهرات خیابانی، اما این بار نه به شکل مسالمت آمیز، بلکه با شدت بیشتر به مقابله پرداخته و قدرت ارتش را به چالش بطلبند.

دوم، به دلیل بسته شدن راه های مصالحه و آشتی، تحرکات اخوان از سطح جامعه به سمت زیرزمینی شدن هدایت شده و به نیرویی غیرقابل کنترل تبدیل می شود. سوم، این گونه اقدامات آن دسته از نخبگان سیاسی میانه رو در درون اخوان المسلمین و دیگر طیف های سیاسی جامعه را به سمت رادیکال شدن سوق می دهد. چهارم، ورود اخوان به سناریویی که تا چندی پیش مخالف آن بود یعنی آغاز فاز مبارزه مسلحانه علیه ارتش امری محتمل است؛ وارد شدن به این سناریو به دلیل تحریک جناح مقابل برای جامعه مصر بسیار خطرناک است

این گزارش می افزاید: هیچ منافعی برای دو سوی درگیری نخواهد داشت. گرچه در مقایسه با لیبی و یمن، تعداد کمی اسلحه گرم در دست افراد غیرنظامی قرار دارد؛ ولی مصر، در میان محدوده ای سرشار از اسلحه های غیرمجاز واقع شده است؛ که به عنوان نمونه می توان از لیبی نام برد، چرا که با سقوط معمر قذافی همسایه غربی مصر، درهای پادگان ها باز شده و سیلی از سلاح های گرم در این منطقه دست به دست می شود.

همچنین مصر در خطر نفوذ نیروهای جهادی صحرای بزرگ آفریقا و شبه جزیره سینا نیز هست که هفته هاست با آنها درگیری نظامی دارد. بنابراین اگر این حالت بدبینانه در مصر شکل بگیرد اوضاع از کنترل خارج شده و با ورود نیروهای وهابی ـ جهادی شرایط به شدت پیچیده خواهد شد.

در ادامه این گزارش آمده است: در مجموع به نظر می رسد مصر در کوتاه مدت به دلیل نقش ارتش به سمت بازتولید اقتدار (با وضعیت شکننده) حرکت خواهد کرد. تصمیم به تروریستی اعلام کردن گروه اخوان المسلمین گامی در همین راستا محسوب می شود.

ازاین رو، چرخه بی ثباتی و کنش فعالان سیاسی همچنان ادامه خواهد یافت اما در بلندمدت باید مدنظر داشت که این چرخه همیشه پایدار نخواهد ماند و با گذشت زمان، تاکتیک و کنش سیاسی بر اساس مطالبات لایه های مختلف جامعه (مردم و جوانان) تغییر خواهد کرد.

سیام**9121*1449
کد N116167

وبگردی