یمن، گرفتار دیکتاتور برکنار‌شده

وحید رضا نعیمی,غرب آسیا,علی عبدالله صالح

گروه بین‌الملل - وحیدرضا نعیمی: علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور سابق یمن در میان آن دسته از رهبران کشورهای عربی که در جریان انقلاب‌های ۳سال گذشته از اریکه قدرت پایین آورده شدند، وضعیتی منحصر به فرد دارد.

جهان > غرب آسیا- گروه بین‌الملل - وحیدرضا نعیمی:
علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهور سابق یمن در میان آن دسته از رهبران کشورهای عربی که در جریان انقلاب‌های ۳سال گذشته از اریکه قدرت پایین آورده شدند، وضعیتی منحصر به فرد دارد.

وی که پس از 3دهه اعتراض‌های مردمی ناچار شد کناره‌گیری کند، نه محاکمه و نه از کشور خارج شده است. وی همانطور زندگی می‌کند که در زمان ریاست‌جمهوری عادت داشت. برخی می‌گویند وی همچنان نفوذ خود را حفظ کرده و نقشی منفی در تحولات جاری کشور ایفا می‌کند.

به نوشته نیویورک تایمز، صالح 71ساله هر روز ساعت5:30 بامداد بیدار می‌شود، طبق عادت 3دهه‌ای که بر این کشور متلاطم حکم راند. قدری تمرین جسمی انجام می‌دهد تا از آلام زخم‌هایی که در جریان انفجار بمب در سال 2011برداشت، بکاهد، انفجاری که جان 6نفر از نگهبانان کاخ ریاست‌جمهوری را گرفت و وی را تا آستانه مرگ پیش برد. هنوز کسی نمی‌داند این حمله کار چه گروهی بود، هر چند برخی آن را به آمریکایی‌ها منتسب کرده‌اند. روزنامه‌ها را می‌خواند و سپس زیر سایه‌بانی در حیاط خانه‌اش در صنعا به پذیرش انبوه مراجعانی می‌پردازد که همچنان وی را قدرتمندترین فرد کشور می‌دانند.

علی عبدالله صالح چهره‌ای کمیاب در جهان عرب است خودکامه‌ای که با خیزش مردم سرنگون شد، اما همچنان بدون گزند در کشورش به سر می‌برد. براساس موافقتنامه‌ای که زیرنظر سازمان ملل در سال2012 برای کناره‌گیری وی از قدرت امضا شد، صالح از پیگرد قانونی مصونیت دارد. اما دشمنان کثیر وی می‌گویند او همچنان نقشی مؤثر و منفی ایفا می‌کند. آنان وی را به‌ترتیب‌دادن حملات تروریستی و برخی از موارد ترور بیش از 150نفر از فرماندهان بلندپایه و چهره‌های سیاسی در خلال 2سال گذشته متهم می‌کنند.حتی عبدو ربو منصور هادی که 18سال معاون صالح بود و اکنون رئیس‌جمهور یمن است، وی را به سازمان‌دادن حملات به خطوط نفت و برق متهم می‌کند که باعث شده است دولت در ایجاد امنیت، ناتوان به‌نظر برسد. صالح این اتهام‌ها را رد می‌کند.

رئیس‌جمهور سابق همچنان رهبر حزبی است که رئیس‌جمهور فعلی عضو آن است. بسیاری در ارتش همچنان به وی وفادار هستند و خانه وی در صنعا از هر طرف تا چند کوچه با موانع بتنی و سرباز محافظت می‌شود. اخیراً وی نشانه‌هایی بروز داده است از اینکه وارد نوعی ائتلاف با حوثی‌ها شده است، گروهی از شیعیان زیدی شمال غرب که سال‌ها با آنها در جنگ بود. در سال‌های ریاست‌جمهوری به‌نظر می‌رسید وی درصدد آن است که احمد علی صالح پسرش را برای جانشینی آماده کند. وی خویشاوندان خود را در سمت‌های مهم در ارتش و دستگاه امنیتی به‌کار گماشت. شماری از آنها پاکسازی شده‌اند، اما کسی محاکمه نشده است.

از این رو، بازگشت پسر یا دیگر خویشاوندان نزدیک وی به قدرت کاملاً امکان‌پذیر است. بسیاری از یمنی‌ها با افتخار از عبدالفتاح سیسی، فرمانده ارتش مصر حرف می‌زنند که محمد مرسی، رئیس‌جمهور منتخب را از کار برکنار کرد و اکنون در مسیر تکیه‌زدن بر صندلی ریاست‌جمهوری پیش می‌رود. وی رویکرد آشتی‌ناپذیری را در برخورد با اخوان‌المسلمین به نمایش گذاشته، از قدرت مرگبار اسلحه برای خاموش‌کردن اعضای آن استفاده‌کرده و آن را سازمانی تروریستی اعلام کرده است.به‌رغم مطالبات دمکراتیک مردم یمن در جریان خیزش سال 2011، بسیاری از مردم اکنون از وضعیت آشفته عرصه سیاسی کشور سرخورده شده‌اند و رئیس‌‌جمهور کنونی را شخصیت قاطعی نمی‌دانند. حزب اسلامگرای «اصلاح» محبوبیت زیادی دارد، اما مانند اخوان‌المسلمین در مصر، به آن اعتماد ندارند.

الجزیره در گزارشی درباره وضعیت یمن نوشت وخامت اوضاع امنیتی سبب شده است که بسیاری از مردم برای امنیت خود به دامن قبایل بازگردند. در واقع، عملکرد ضعیف دولت مرکزی، دیدگاه مردم را نسبت به دولت غیرنظامی مخدوش کرده است. در حال حاضر، یمن در حال بهبود گسست‌های سیاسی از طریق گفت‌وگوست. حدود 10روز پیش، گفت‌وگوی ملی که جزئی از موافقتنامه کناره‌گیری صالح از قدرت بود، به پایان رسید. نشست گفت‌وگوی ملی اغلب شاهد برخوردهای کلامی تند میان 565نفری بود که نماینده احزاب سیاسی، طبقات اجتماعی، شیوخ قبایل، رهبران مذهبی، تجار، زنان و جوانان انقلابی بودند.

درحالی‌که گفت‌وگوها در صنعا جریان داشت، دیگر نقاط یمن در ورطه آشوب غلتیده است. قبایل در جنوب سر به شورش برداشته‌اند و به‌رغم تداوم عملیات هواپیماهای بدون خلبان آمریکایی، القاعده بر دامنه حملات خود افزوده است. در اواسط آذر، حمله به ساختمان وزارت دفاع در صنعا 52کشته بر جا گذاشت.صالح درباره خیزش‌های مردمی سال2011 به موضوعی اشاره می‌کند که وی و دیگر زمامداران عرب را مد‌ت‌ها سر کار نگه داشت، یعنی ترس از گزینه جایگزین. اکنون او همچنان امیدواراست با تأکید بر همین ترس، باز به قدرت بازگردد.

وبگردی