۰
نشست امنیتی مونیخ امسال با حضور وزیر امور خارجه ی ایران برگزار می شود

نشست امنیتی مونیخ و امید به آینده ای امن

  • ۱۴بازدید
  • ۰ رای
  • ۰ دیدگاه
امنیتی,مونیخ

تهران-ایرنا-پنجاهمین نشست سالیانه ی امنیتی مونیخ در حالی از فردا جمعه یازدهم بهمن به مدت سه روز برگزار می شود که «محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه ی کشورمان میهمان این نشست است.

نشست امنیتی مونیخ که می توان آن را بزرگترین گردهمایی امنیتی در جهان دانست، امسال بررسی موضوع هایی از جمله بحران سوریه، امنیت سوریه و مذاکرات هسته ای ایران و 1+5 را در دستور کار خود قرار داده است.

به گفته ی «ولفگانگ ایسچینگر» رییس نشست امنیتی مونیخ، دعوتنامه ای برای جمهوری اسلامی ایران به منظور شرکت در نشست امسال ارسال شد و طبق برنامه قرار است وزیر امور خارجه ی ایران در این نشست حضور پیدا کند.

به دنبال روی کارآمدن دولت تدبیر و امید و پررنگ شدن رویکردهای تعاملی در سیاست خارجی ایران، تمایل به شنیده شدن پیام دولت ایران در نشست های بین المللی افزایش پیدا کرده است. حضور «حسن روحانی» رییس جمهوری ایران در نشست شصت و هشتم مجمع عمومی سازمان ملل در مهرماه و نیز حضور تازه ی وی در نشست «مجمع جهانی اقتصاد» در داووس سوییس تاییدی بر این مساله است.



***کارکردهای نشست امنیتی مونیخ

این نشست یکی از مجامع بین المللی مهم در عرصه ی امنیت بین الملل است که نخستین بار در دهه 1960 میلادی به منظور تبادل نظر میان اعضای اتحادیه ی آتلانتیک شمالی (ناتو) تشکیل شد. نشست امنیتی مونیخ هر سال موضوع های مهم امنیت بین المللی را مورد توجه خاص قرار می دهد و با دعوت از مقام های رسمی، کارشناسان و محققان برجسته ی بین المللی، ابعاد گوناگون مسایل امنیتی را بررسی می کند. این نشست که به لحاظ سطح کمی و کیفی شرکت کنندگان و بازتاب های آن مشابه نشست مجمع جهانی اقتصاد است، به عنوان «داووس امنیتی» نیز شناخته می شود.

نشست امنیتی مونیخ در سال 1963 توسط یک ناشر آلمانی به نام «ایوالد فون کلیست» در این شهر پایه گذاری شد. نام این نشست در ابتدا با عنوان «نشست بین المللی امور دفاعی» برگزار می شد که بعدها به یک نشست سیاسی امنیتی تغییر نام داد.

نشست مونیخ از ابتدا به بررسی مسایلی مانند چالش های سیاست های امنیتی و خارجی در روابط اروپا و آمریکا در چارچوب ناتو تمرکز داشت، اما با پایان جنگ سرد و افزایش ارتباط میان کشورهای مختلف و همچنین متنوع تر شدن مباحث امنیتی، دیگر کشورها از جمله کشورهای سابق بلوک شرق نیز در مباحث آن مشارکت پیدا کردند. پس از پایان دوره ی جنگ سرد نیز این نشست به طور بی وقفه و سالیانه ادامه داشت، اما در دو سال (سال 1991 و در پی وقوع جنگ خلیج فارس و در سال 1997 نیز به واسطه تغییر مدیریت نشست)، برگزار نشد. از سال 1998 بر اساس پیشنهاد «هلموت کهل» صدراعظم وقت آلمان، ریاست این نشست به مشاور خارجی و امنیتی وی سپرده شد و از آن زمان تاکنون روند حمایت دولت آلمان از این نهاد ادامه دارد.

از سال 1999، یعنی از سی و پنجمین نشست، درهای نشست برای نخستین بار به روی نمایندگان کشورهای اروپای مرکزی و شرقی و همچنین تجار و بازرگانان بازتر شد و در همین حال، تعداد هیات های آمریکایی دعوت شده به نشست، به ویژه گروه هایی از کنگره آمریکا افزایش یافت. موضوع های متعدد و متنوع امنیتی همچون مشارکت کشورهای دو سوی آتلانتیک در سده ی جدید، دهشت افکنی (تروریسم) بین الملل، بحران عراق، چالش های امنیتی در خاورمیانه، گسترش ناتو در دستور کار نشست های سالیانه نشست مونیخ قرار گرفته اند.

در چهل و نهمین نشست امنیتی مونیخ که سال گذشته برگزارشد، بحران سوریه، درگیری های نظامی در مالی، دهشت افکنی، بحران اقتصادی یورو و ... بررسی شد و «علی اکبر صالحی» وزیر امور خارجه ی پیشین کشورمان در این نشست شرکت داشت. برای امسال نیز موضوع امنیت در فضای سایبر، سوریه و خاورمیانه، دهشت افکنی و مسایل نظامی و تسلیحاتی و بحران زیست محیطی از مهمترین مسایل عنوان شده اند.

به نوشته خبرگزاری «دویچه وله» آلمان، امسال به مناسبت پنجاه سالگی این نشست، قرار است این نشست برای نخستین بار توسط «یوآخیم گاوک» رییس جمهوری آلمان افتتاح شود. در همایش سه روزه ی امسال بیش از 300 سیاستمدار و کارشناس امور امنیتی حضور خواهند داشت.

از سرشناس ترین میهمانان افتخاری نشست امسال می توان به «هلموت اشمیت» صدراعظم اسبق آلمان، «والری ژیسکار دستن» رییس جمهوری پیشین فرانسه، «هنری کیسینجر» وزیر امور خارجه ی پیشین ایالات متحده آمریکا و نیز «دیوید میلیبند» وزیر امور خارجه ی پیشین انگلیس اشاره کرد.

دیگر میهمانان سرشناس این نشست «جان کری» و «چاک هیگل» وزیران امور خارجه و دفاع آمریکا و همچنین «سوزان رایس» مشاور امنیتی «باراک اوباما» رییس جمهوری آمریکا و شماری از سناتورهای آمریکایی خواهند بود. از روسیه نیز «سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه ی این کشور در نشست شرکت می کند.



***جهان درگیر مسایل متعدد امنیتی

جهان در سده ی بیست و یکم به واسطه ی پیشرفت های چشمگیری که در جنبه های مختلف فناوری کسب کرد با چالش های بیشماری نیز روبرو شده است و به شدت ذهن کارشناسان مسایل امنیتی و تحلیلگران سیاسی به ویژه در عرصه ی بین الملل را به خود مشغول کرده است.

چالش هایی همچون دهشت افکنی و افراط گرایی، امنیت سایبری، جاسوسی دستگاه های اطلاعاتی غربی به ویژه آمریکا، امنیت انرژی، محیط زیست و تغییرات آب و هوایی، سلاح های کشتار جمعی، بیماری های مهلک، جرایم سازمان یافته، قاچاق، مهاجرت غیرقانونی، بیماری های اپیدمیک و فجایع زیست محیطی، بودجه های نظامی، کمبود و آلودگی منابع آبی و ... جنبه های مختلف زندگی بشر را تهدید می کند.

به نوشته ی وبسایت مجله «دفاع ملی» (nationaldefensemagazine) مهمترین چالش های امنیتی برای سال های آینده جهان، سلاح های کشتار جمعی، حملات سایبری و جرایم فراملی و تغییرات آب و هوایی هستند.



***جاسوسی ها زندگی را ناامن کرده است

همیشه این گمان وجود داشت که دولت ها، شهروندان مهم و حساس خود را تحت نظر دارند؛ اما اکنون افشای اطلاعات جدید تمام این برداشت ها را دگرگون ساخت. چند ماه قبل بود که افشاگری های «ادوارد اسنودن» پیمانکار پیشین دستگاه های اطلاعاتی آمریکا، هراس های عمیق و جدیدی را در بین همه ی مردم جهان چه سیاستمدار و چه مردم عادی، وارد ساخت. در اطلاعات اسنودن که به صورت تدریجی افشا می شود، آمده است که میلیاردها تماس تلفنی در داخل آمریکا یا در خارج از این کشور و در قاره های مختلف جهان و حتی پیام های اینترنتی مردم، به بهانه ی مقابله با دهشت افکنی یا تهدید علیه امنیت ملی آمریکا، مورد شنود و جاسوسی قرار گرفته است .

در بین افرادی که مورد شنود دستگاه اطلاعاتی آمریکا قرار گرفتند، نام هایی همچون «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان تا بسیاری از مقام های ارشد فرانسوی، اسپانیایی، برزیلی، ژاپنی و ... غیره نیز وجود داشت که مورد اعتراض بسیاری از مقام های سیاسی نیز قرار گرفت. ضمن اینکه گفته می شود ده ها میلیارد تماس تلفنی مردم عادی نیز به همین بهانه شنود می شد. جالب اینجا است که بسیاری از کارشناسان این پرسش را مطرح کردند که چه ارتباطی می تواند میان مقام های سیاسی کشورهای غربی با دهشت افکنی باشد؟

رسوایی مربوط به افشای جاسوسی سازمان های اطلاعاتی از شهروندان اگر چه در کشورهای غربی با حساسیت بیشتری دنبال می شود، اما ورود به حریم خصوصی افراد به بهانه ی تامین امنیت، موضوع جدیدی نیست. قانون «میهن پرستی»، طرحی که شنود و جاسوسی از مکالمه های اینترنتی را قانونی می کند و استفاده از هواپیماهای بدون سرنشین برای تحت نظر گرفتن مردم آمریکا، از جمله اقدام هایی است که دولت های پیشین آمریکا نیز برای افزایش نظارت بر مردم این کشور به کار برده اند.

مجله ی آلمانی «اشپیگل» چندی پیش در مقاله ای گزارش داد: جاسوس های آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) برای انجام جاسوسی های خود از عواملی نظیر فروش تجهیزات کامپیوتری، بهره برداری از آسیب های سخت افزاری و حتی سیستم گزارش خطاهای داخلی نرم افزارهای شرکت «مایکروسافت» بهره می برند. اسنودن در آخرین افشاگری های خود اعلام کرد که بسیاری از این جاسوسی ها با اهداف اقتصادی و به سفارش بنگاه های مالی و اقتصادی آمریکایی انجام شده است.

وبسایت «موسسه پژوهشی شورای آتلانتیک» (atlanticcouncil) حدود دو ماه پیش در مطلبی نوشت: یکی از موضوع های مورد بررسی کارشناسان اصلی نشست امنیتی مونیخ، مباحث مربوط به رسوایی جاسوسی سازمان امنیت ملی آمریکا است و جلسات مقدماتی آن نیز برگزار شده است.

این گروه از کارشناسان به همراه برخی از موسسه ها و پژوهشکده ها همچون «بروکینگزم و «شورای آتلانتیک» و برخی سفیران و مقام های پیشین آمریکایی و اروپایی به بررسی جاسوسی آمریکا از کشورهای اروپایی و غیر اروپایی، خاورمیانه و حتی داخل آمریکا پرداختند. در این نشست افرادی همچون «مادلین آلبرایت» وزیر امور خارجه ی پیشین آمریکا، «فرانکو فراتینی» وزیر امور خارجه ی سابق ایتالیا و حتی هنری کیسینجر سیاستمدار کهنه کار آمریکایی از جمله شرکت کنندگان در این نشست بودند.

این موسسه دیگر موضوع های امنیتی در سال گذشته را که مورد نظر مقام های غربی بود، موضوع امنیت سایبری، امنیت تجارت و سرمایه گذاری، آینده ی روابط فراآتلانتیکی و نقش این مجمع در چالش های امنیتی جهان نام برده است.



*** سوریه و تشدید افراط گرایی و دهشت افکنی

یکی از مهمترین مشکلاتی که جهان را چند سال گذشته و به ویژه بعد از حملات 11 سپتامبر 2001 به خود مشغول کرده است، رشد دهشت افکنی و افراط گرایی است و حتی دو جنگ تمام عیار آمریکا در منطقه علیه تندروها و افراط گرایان اسلامی نیز نتیجه نداد و حتی موجب شعله ورترشدن احساس های افراطی مذهبی شد.

«مرکز مطالعات امنیتی» (Center for Security Studies) در زوریخ سوییس چند سال پیش تهدیدهای مهم در سده ی بیست و یکم را بر شمرده است و در سال 2006 پیش بینی کرد که یکی از مهمترین این تهدیدها افزایش خطر بازیگران و شبکه های غیردولتی است که به علت نداشتن سرزمین و مسوولیت و محدودیت های رایج همچون بازیگران رسمی و با استفاده از روند جهانی سازی، رشد و گسترش غیر قابل تصوری پیدا می کنند و به طور تقریبی به همه ی عرصه های اقتصادی و اجتماعی نیز پراکنده می شوند.

نمونه ی بارز این موضوع را می توان اکنون در سوریه شاهد بود که عده ی یسیار زیادی از دهشت افکنان با ملیت های مختلف به نام مردم این کشور به مقابله و مبارزه با دولت «بشار اسد» می پردازند. جالب اینجا است که بسیاری از این افراد مسلح نه تنها از اتباع سوریه یا کشورهای همسایه نیستند بلکه از کشورهای غربی همچون روسیه، فرانسه، اسپانیا و ... به سوریه آمده اند.

گزارش سازمان های اطلاعاتی غربی نیز نشان می دهد پیوستن جنگجویان خارجی به نیروهای وابسته به القاعده در سوریه در سال 2013 افزایش چشمگیری داشته است. طبق آمارهای غیررسمی چهار تا پنج هزار دارنده ی تابعیت اروپایی در کنار گروه های مسلح در سوریه می جنگند. حال بسیاری از دولتمردان غربی نگران آن هستند که ممکن است آتش حمایت آن ها از دهشت افکنی دامن خود آنها را بگیرد و بعد از پایان مشکل سوریه، این افراد به وطن های خود یا دیگر کشورهای اروپایی بازگردند و مسایل بسیاری را به وجود آورند.

چند هفته ی پیش هفته نامه ی «تی.تی.ای» فرانسه که خبرهای راهبردی خاورمیانه را دنبال می کند تایید کرد که بین چهار تا پنج هزار نفر که تابعیت اروپایی دارند در کنار گروه های تروریستی در سوریه می جنگند. بر اساس گزارشی که سازمان اطلاعات نروژ تهیه و این هفته نامه نیز به آن استناد کرد، حدود 200 نفر از اتباع این کشور که گذرنامه ی بلژیکی دارند، هم اکنون در سوریه و عراق در کنار تندروها می جنگند.

قبل از آن نیز مسوول امور داخلی اتحادیه ی اروپا نسبت به رشد دهشت افکنی وارداتی هشدار داد. «سیسیلیا مالمستورم» در این باره اعلام کرد آن دسته از اتباع اروپایی که برای جنگیدن در منطقه ی رزمی به کشوری دیگر رفته اند، در این روند تندروتر خواهند شد.

«ژیل دو کرشوف» مسوول کمیته ی ضد دهشت افکنی اتحادیه ی اروپا نیز چندماه پیش به رسانه های انگلیسی گفت که کشورهای انگلیس، ایرلند و فرانسه در مقایسه با سایر کشورهای اروپایی بیشترین تعداد دهشت افکن را در سوریه دارند.

وی هشدار داد که این شهروندان در سوریه به افرادی افراطی تبدیل شده و پس از بازگشت به کشورهای خود تبدیل به یک تهدید جدی برای اتحادیه اروپا خواهند شد.



***جمع بندی: لزوم مقابله جمعی با ناامنی

بیشتر کارشناسان و مراکز علمی اتفاق نظر دارند که نمی توان به راحتی با پدیده ی ناامنی رویارویی کرد و هیچ راهی به جز اتخاذ رویکردهای جمعی و همکاری صادقانه همه ی کشورها برای رسیدن به جهانی عاری از تهدید و ناامنی وجود ندارد. اما باید تاکید کرد که تازمانی که اسلحه ها بر زمین گذاشته نشود صلح به وجود نمی آید.

امنیت جمعی و همکاری همه ی کشورها برای صلح و مخالفت با جنگ امری لازم است؛ ضمن اینکه باید امنیت فردی به اندازه ی امنیت جمعی و ارتقای ثبات در کل جوامع مهم باشد، باید به مبارزه با همه ی انواع تهدیدها به امنیت پرداخت و نباید مقطعی یا سلیقه ای اقدام کرد. تهدیدها باید مشترک فرض شوند و همکاری می تواند بهترین ابزار باشد؛ ضمن اینکه باید رویکردهای چندجانبه مورد تاکید قرار گیرد.

تاریخ نشان داده است که بسیاری از تهدیدهای امنیتی اگر به موقع شناسایی و با آن مبارزه شود، هیچ گاه به مشکل همه گیر و جامعی تبدیل نمی شوند. امروزه رهبران و جوامع باید تاحد امکان در راستای کاهش احتمال تهدیدهای امنیتی و کم کردن از ظرفیت مخرب این تهدیدها و تبدیل آن به مشکلات منطقه ای و جهانی تلاش کنند. این بسیار حیاتی است که سناریوهای ممکن در مورد دهشت افکنی، آشوب، استفاده از تسلیحات کشتار جمعی و حملات سایبری مورد بررسی قرار گیرد و برای جلوگیری از تبدیل شدن آن به یک معضل بزرگ راه حل های محسوسی اندیشیده شود.

در رویارویی با دهشت افکنی می توان به تعامل و مشارکت های سیاسی، نقش کشورها و سازمان ها برای همکاری با بازیگران مسالمت جو در حل منازعه های کنونی و جلوگیری از درگیری های آتی اندیشیده شود و به این موضوع پرداخت که چگونه یک حاکمیت ضعیف می تواند با گروه های مهاجم و خشونت طلب مورد تهدید قرار بگیرد.

در زمینه ی حمله های سایبری نیز ابتدا باید میزان خسارت هایی که ممکن است این گونه حمله ها ایجاد کند، بررسی شود و با همکاری های بین المللی و جامع میان کشورها و ایجاد دژهای محکم امنیتی، راه های رسوخ مهاجمان بسته شود.

سلاح های هسته ای و کشتار جمعی نیز خود می تواند منبعی از ناامنی شوند؛ اما در صورتی که این موضوع نیز در چارچوب های بین المللی صریح، شفاف و مناسب و بدون تبعیض مورد مطالعه و استفاده قرار گیرد می تواند از شدت مسابقه ی تسلیحاتی بکاهد و خطر دسترسی تروریست ها به این گونه تسلیحات را از بین ببرد.

اما در نهایت باید گفت که تهدیدهایی همچون دهشت افکنی، حمله های سایبری و تسلیحات کشتار جمعی به نوعی با هم ارتباط درونی نیز دارند و باید راهبردهایی جامع برای رویارویی با این تهدیدها با همکاری دولت ها، سازمان های بین المللی و موسسه های غیر دولتی بکار گرفته شود.

به تازگی مجمع عمومی سازمان ملل متحد قطعنامه ای را بر اساس پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران مبنی بر جهان عاری از خشونت و مبارزه با افراط گرایی با اجماع اعضا، به تصویب رساند. بسیاری از کارشناسان ضمن سازنده خواندن پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران، تنها راه حل رویارویی با پدیده ی خشونت وناامنی را همکاری های مشترک می دانند.



*از: حسین عباسی نسب (گروه پژوهش های خبری)

پژوهش**9130**2054

نظر شما چیست؟

اولین نفری باشید که نظر خود را در مورد این مطلب بیان می کند.