۰
/تحلیل-نیویورک‌تایمز/

خلاء قدرت در خاورمیانه افراطی‌ها را جذب کرده است

  • ۸بازدید
  • ۰ رای
  • ۰ دیدگاه

"تصاویر روزهای اخیر بسیار آشنا به نظر می‌رسند، مثل اینکه حوادث وحشتناک دهه اخیر دوباره در حال تکرار هستند: مهاجمان مسلح نقاب دار، شهرهای فلوجه و رمادی عراق را که بسیاری از سربازهای آمریکا در آنجا مردند، دوباره تسخیر کردند، انفجار اتومبیل بمب‌گذاری شده در مرکز بیروت و وخیم‌تر شدن جنگ داخلی سوریه."

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، روزنامه نیویورک تایمز شرایط درگیری‌های فرقه‌ای در خاورمیانه را تحلیل کرده و می‌نویسد: «اما خونریزی‌هایی که در عراق، لبنان و سوریه در دو هفته اخیر رخ داده است، نشان‌دهنده یک بی‌ثباتی جدید است: پیدایش خاورمیانه‌ای که پس از آمریکا، در آن هیچ میانجی‌گری نیست که قدرت یا قصد جلوگیری از درگیری‌های مذهبی را داشته باشد. با وجود خلاء قدرت آمریکا در خاورمیانه، اسلام‌گراهای افراطی در عراق و سوریه، تحت نام القاعده جمع شده‌اند. درگیری‌های در این دو کشور مکمل یکدیگرند و باعث تقویت بیشتر افراطی‌گری می‌شوند. موضوع دیگر رقابت ایران و عربستان به عنوان دو قدرت نفتی و نمایده شیعیان و سنی‌هاست.

در همین راستا، الیاس خوری، یک رمان‌نویس و منتقد لبنانی گفت: من فکر می‌کنم که ما شاهد بدترین نقطه عطف در تاریخ هستیم. غرب از خاورمیانه فاصله گرفته و ما در دست‌های دو قدرت منطقه‌ای یعنی ایران و عربستان قرار گرفته‌ایم. من نمی‌دانم که آیا آنها می‌توانند با هم به تفاهم برسند یا خیر.

خشونت‌های اخیر عراق، خطر بازگشت جنگ‌های داخلی خونین این کشور در دهه گذشته را زنده می‌کنند. جنگ‌های خونین مذکور را آمریکا با حمله به عراق صدام راه انداخت و طی آن هزاران سرباز و میلیاردها دلار را از دست داد.

بسیاری نگرانند که در صورت خروج احتمالی آمریکا از افغانستان در سال جاری میلادی، شورشیان این کشور را نیز به هرج و مرج کشانده و یکی دیگر از تلاش‌های آمریکا برای ایجاد کشوری امن را بر باد دهند.

دولت باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا از سابقه دخالت خود در خاورمیانه دفاع کرده و به تلاشش برای حل اختلافات با ایران بر سر برنامه اتمی‌اش و مذاکرات صلح فلسطین اشاره می‌کند. اما اوباما در عین حال به محدودیت‌هایش در این راستا نیز اذعان می‌کند.

بنجامین رودز، یک مشاور امنیت ملی کاخ سفید در این خصوص گفت: این به نفع آمریکا نیست که در هر درگیری‌ای که در خاورمیانه جریان دارد دخالت کند یا اینکه وارد جنگ‌هایی طولانی مدت شود.

برای اولین بار پس از خروج نیروهای آمریکایی از عراق در سال 2011، شبه‌نظامیان مرتبط با القاعده موفق به اشغال یک ناحیه از این کشور شده‌اند. در روزهای اخیر آنها بخش‌هایی از دو شهر بزرگ استان الانبار را به تسخیر خود در آورده‌اند و دولت شیعه عراق نیز نمی‌تواند به ظاهر حاکمیت خود را در ‌آنجا حفظ کند.

لبنان نیز شاهد دو بمب‌گذاری خونین بوده است که در یکی از آنها یک شخصیت مهم سیاسی که هم‌پیمان آمریکا بود، کشته شد.

در سوریه نیز در حالی که بمب‌ها بدون هدف بر سر خانه‌ها و مغازه‌ها ریخته می‌شود، میزان خشونت‌ها افزایش یافته و صدها غیرنظامی کشته شده‌اند.

مرتبط کردن همه این حوادث به یکدیگر نشان‌دهنده اعتقاد بارز طرفین دخیل، به رسومات قبیله‌ای و مذهبی است. دستورکارهای تحمیلی قدرت‌های خارجی در این منطقه و تاکتیک‌های استبدادی حاکمان کشورهای عربی، به این جوامع اجازه حل و فصل خصومت‌های قدیمی‌شان را نداده است. حملات خارجی و بهار عربی نیز در سال‌های اخیر، منطقه را بیش از پیش ضعیف کرده و باعث شده است که برای حفظ امنیت خود به رسومات پیشین پناه ببرند.

رهبران عرب سعی دارند با اقدامات خشونت‌بار، جای خالی آمریکا و کشورهای غربی را در خاورمیانه پر کنند. تعهد هفته گذشته عربستان برای کمک سه میلیارد دلاری به ارتش لبنان، اقدامی روشن است که نشان‌دهنده تلاش سعودی‌ها برای نفوذ یافتن در کشوری است که ایران مدتهاست از طریق حزب‌الله در آن نقش ایفا می‌کند. این پیشنهاد عربستان در حالی مطرح شد که اخیرا محمد شطح که یک شخصیت سیاسی برجسته و متحد عربستان بود،‌ در یک انفجار اتومبیل در لبنان کشته شد.

ایران و عربستان تلاش‌های خود را برای جلوگیری از شکست طرف تحت حمایتشان در جنگ سوریه افزایش داده‌اند. سنی‌هایی از مصر، لیبی، تونس، عربستان و جاهای دیگر به شورشیان سوریه پیوسته و بسیاری از آنها در کنار نیروی القاعده می‌جنگند. در حالی که شیعیانی از بحرین، لبنان، یمن و حتی آفریقا برای جلوگیری از شکست بشار اسد و به خطر افتادن برادران شیعه خود، در کنار نیروهای اسد به جنگ می‌پردازند.

یک شیعه عراق که خود را ابو کرار معرفی کرد، در نزدیکی زینبیه در دمشق گفت: اینجا هر کسی برای هدف خود می‌جنگد و تنها هدف حفظ دولت بشار اسد نیست. صدها مبارز شیعه از جمله کماندوهای حزب‌الله در نزدیکی این مکان مقدس جمع شده‌اند تا از یک نماد اعتقاد شیعیان دفاع کنند.

هر چند که دولت عربستان حدود 10 سال پیش در خاک خود با القاعده درگیر بود، اما اکنون از شورشیان اسلام‌گرایی که در کنار گروه‌های مرتبط با القاعده همچون جبهه النصره می‌جنگند، حمایت می‌کند.

عربستانی‌ها معتقدند که انتخاب‌های کمی پیش رو دارند زیرا لابی آنها برای حمله آمریکا به سوریه تاثیری نداشت، پس اکنون از هر کسی که علیه بشار اسد و متحدان ایرانی‌اش می‌جنگد، حمایت می‌کنند.

اما علاوه بر سوریه، تجزیه آهسته عراق نیز به روشنی نشان‌دهنده جریان داشتن درگیری‌های مذهبی خونین در منطقه است.

آنتونی بلینکن، معاون مشاور امنیت ملی اوباما در ماه مارس 2012 در یک سخنرانی، از دورنمای روشن عراق پس از خروج نیروهای آمریکایی سخن گفت. بلینکن گفت که عراق از هر زمانی در تاریخ معاصر، "آرامتر، دموکراتیک‌تر و موفق‌تر" است.

اما نوری المالکی، نخست‌وزیر عراق دست به مبارزه‌ای خشونت‌بار علیه اشخاص سیاسی سنی زد که اقلیت سنی عراق را به هرج و مرج ترغیب کردند. آن سیاست‌های فرقه‌ای و غیاب نیروهای زمینی و هوایی به القاعده فرصت داد تا از شرایط سوء‌استفاده کرده و خود را در بین سنی‌های عراق و سوریه، قهرمان سنی‌ها معرفی کند. به همین ترتیب خشونت‌ها در دو سال اخیر در عراق رو به فزونی گذاشت. القاعده سپس به خود نام دولت اسلامی در عراق و سوریه تشکیل داد و قسمتی از بخش‌هایی را که در اختیار شورشیان سوریه بود، اشغال کرد. این گروه اکنون می‌خواهد مرز بین عراق و سوریه را پاک کرده تا پروژه انتقال افراطیون را راحت‌تر به اجرا برساند.

این گروه با ارسال 30 تا 40 عامل انتحاری در ماه به عراق، خشونت‌هایی را به بار آورده است که در آنها بیش از هشت هزار تن کشته شده‌اند. به گفته سازمان ملل این آمار از سال 2008 تاکنون بی‌سابقه است.

پس از هجوم مبارزان مرتبط با القاعده به فلوجه و رمادی در روزهای اخیر، درگیری‌هایی با مبارزان قبیله‌ای سنی که از سوی دولت حمایت می‌شوند به وجود ‌آمد. این درگیری‌ها نشان می‌دهد که خشونت‌ها در خاورمیانه فراتر از موضوع فرقه‌ای است. در هر حال مبارزان سنی از بین بد و بدتر، دولت عراق را ترجیح می‌دهند پس این وفاداری موقت و مشروط است.

هر چند که آمریکا سال گذشته میلادی مقداری تسلیحات به دولت مالکی داد تا در جنگ با افراطی‌ها به او کمک کند، اما برخی تحلیلگرها معتقدند که آمریکا به اندازه کافی به مالکی فشار وارد نیاورده است تا همه گروه‌ها را در قدرت سهیم کرده و فراگیر باشد.

پیتر هارلینگ، تحلیلگر ارشد "گروه بین‌المللی بحران" در این خصوص گفت: مالکی تا جای ممکن آتش درگیری‌های فرقه‌ای را در یک سال و نیم اخیر زیاد کرده است اما همچنان از کمک‌های غیر مشروط ‌آمریکا بهره‌مند می‌شود.

همیشه نیز یک بهانه مطرح می‌شود: آنها نمی‌خواهند شرایط موجود را تغییر دهند. اما چگونه این شرایط را می‌توان تغییر نیافته تعبیر کرد؟ خشونت‌های روزافزون عراق و سوریه به لبنان نیز سرایت کرده است، تا جایی که یک گروه مرتبط با القاعده در ماه نوامبر سفارت ایران در لبنان را هدف حمله انتحاری قرار داد.

روز پنجشنبه یعنی یک روز پس از اینکه مقامات لبنان از دستگیری یک تبعه عربستان که از رهبران ارشد القاعده بود خبر دادند، در یکی از پایگاه‌های حزب‌الله انفجار صورت گرفت.

پائول سالم، نایب رئیس موسسه خاورمیانه در واشنگتن در این خصوص گفت: همه کشورهای منطقه از شرایط یک کشور که قدرت حاکمیتش را از دست داده است، رنج می‌برند. موضوع درگیری‌های فرقه‌ای نیز به رقابت ایران و عربستان بستگی دارد.»

انتهای پیام

نظر شما چیست؟

اولین نفری باشید که نظر خود را در مورد این مطلب بیان می کند.