آیا اردوغان حریف اندیشه های ابن خلدون می شود

سیاسی

در میان اندیشه های ابن خلدون از متفکران مسلمان جامعه شناسی به نظریه ای برمی خوریم که به آن تئوری دوران ( به فتح دال و واو) حکومت می گویند.

در این نگاه، روال شکل گیری حکومتها برگرفته از فضای طبیعت از نقطه ای آغاز و در نقطه دیگری پایان می یابد و به همین جهت در اندیشه ابن خلدون نگاهی چرخشی به ظهور و افول حکومتها دیده می شود.
این اندیشمند مسلمان بر این باور است که حکومتها در یک فرایند طبیعی شکل می گیرند و شروع به ازیاد قدرت و ثروت می کنند این میل فزاینده حکومت به تکثیر قدرت و ثروت در نتیجه به فساد منجر می شود و در پی فساد، سیر رکود و نابودی حکومتها رقم می خورد.
در یک نگاه مقایسه ای با اندکی ارفاق می توان گفت که حکومت طیف جدید سیاستمداران ترکیه در یک دهه گذشته به چنین مداری افتاده است چرا که پس بیش از ده سال حاکمیت اینک برخی از شکافها و چالش های حکومت فن سالاران مسلمان خود را بروز داده است.
افشای پرونده فساد مالی اخیر در ترکیه و امواج برخاسته ازآن همانند استعفای چند وزیر و درپی آن کنار نهادن چند مقام بلند پایه دولتی از سوی نخست وزیر و ترمیم کابینه اردوغان، سپس پیگیریهای جدید مخالفین و طرح برخی نامها حتی در سطح خانواده نخست وزیر و بگیر و ببندهای بعدی همگی نشان از طیف گسترده فساد در ترکیه دارد.
در چنین فضایی سوال مهمی که در ذهن شکل می گیرد این است که سرنوشت حاکمان حزب عدالت و توسعه در فلات آناتولی به کدام نقطه تمایل دارد، سقوط ، رکود، ریزش هواداران و آرای مربوطه و یا هیچکدام.
درپاسخ به این سوال باید اذعان نمود که افشای فساد اقتصادی در ترکیه بطور حتم درجایگاه حزب عدالت و توسعه و سبد آرای طرفداران آن تاثیر خواهد گذاشت و درعین حال سبب همگرایی مخالفان دولت در طیف های سیاسی خواهد شد ولی انچه مسلم است اینکه این شرایط بر خلاف برخی نگاهها و نطرها به سقوط و چرخش قدرت در ترکیه نمی انجامد.
برای اثبات این مدعا چند دلیل قابل ذکر است :
1- اردوغان و تیم حاکمیت در ترکیه در بیش از یک دهه حکومت انقدر برای خود پایگاه بدست اوردند که به سادگی رقبا نتوانند آنها را از گردونه قدرت خارج سازند
2- آنچه در فضای فعلی ترکیه درحال نمایش است بیش از انکه خواست عمومی باشد به رقابتی میان دولت و مخالفین آرم دار آن تبدیل شده است و لذا می توان گفت که این حرکت چندان عمیق نیست که بتواند بنیاد حاکمیت را بر باد ذهد.

3- حزب عدالت و توسعه در دوران حیات سیاسی خود علاوه بر حرکت افقی سیاسی و اجتماعی و بویژه اقتصادی چنان افکار عمومی را نسبت بخود متمایل ساخته که دیگر احزاب و گروهها که حتی سابقه حکومت نیز دارند به اندازه آنها کسب محبویت نکردند ولذا کاستن از سیل هوا خواهان شاید یکی از اقدامات مهم مخالفین باشد.

4- حرکتهای حساب شده ده سال گذشته اردوغان در کم اثر کردن ارتش، همراه ساختن مطبوعات، کاهش دایره نفوذ احزاب رقیب، میدان دادن به اندیشه های همگرایانه، تمرکزبر رفاه و افزایش شاخص های اقتصادی جامعه و در پی آن سیر صعودی رضایت عمومی همگی از نشانه های هواخواهی سالهای اخیر جامعه به اوست.

5- تکثر و تعدد در احزاب و گروههای رقیب و لابی های پیدا و پنهان دولت با برخی از آنان برای حل مشکلات همانند کردها و کم شدن پشتوانه اقتصادی و مالی برخی گروهها در سایه فشارهای دولت از جمله عوامل نابرابر بودن رویارویی حکومت اردوغان با مخالفین است.
6- شخصیت پرنفوذ نخست وزیر در کنار چهره ارام و فکور رئیس جمهور در کنار تعداد بالای نمایندگان مجلس و عوامل حکومتی و اجرایی در جاجای کشور همگی از طرفیت ها و عواملی است که چرخش قدرت را کند می کند درعین حال ارتش نیز برخلاف چند دهه گذشته در ترکیه امروز دارای توان لازم برای نقش افرینی سیاسی فوری نیست.

7- فساد مالی افشا شده این روزهای ترکیه از سوی جماعت طرفدران فتح اله گولن را می توان چالش بین نیروهای رفیق گذشته و رقیب امروز دانست که هر لحظه می تواند با رایزنی و مذاکره به حل و فصل بیانجامد و در یک معادله برد- برد تعریف شود.

8- درمیان عوامل مهم داخلی و خارجی بدلیل مدیریت این بحران از خارج مرزها و علاقه برخی کشورها برای نقش افرینی در این مورد به نظر می رسد دولت ترکیه کاری سخت دربرابر رقبای منطقه ای و خارج خود را دارد و به همین جهت تعاملات و برخی چرخش های دیپلماتیک در صورت نیاز دور از انتظار نمی باشد.

پایان سخن اینکه اگرچه پرونده فساد مالی می تواند شوک بزرگی به اسلامگرایان در ترکیه وارد کند و سبب انسجام و هم افزایی گروهها و احزاب مخالف گردد ولی بدلیل ذخیره سرمایه اجتماعی قابل اتکا توسط حزب عدالت و توسعه و اقدامات مهم دولت برای ایجاد طرفیت خود ارتقایی درکنار واکنش حتمی دولت برای حفظ اعتبار خود نزد افکار عمومی و ارائه برنامه انتخاباتی در آستانه انتخابات شهرداریها می توان گفت در مجموع اردوغان و تیم حاکمیت در ترکیه درسایه این فساد مالی اگرچه اعتبار سیاسی خود را کمی از دست دادند ولی با همه فشارها و سختی تاکنون توانسته اند بر اندیشه ابن خلدون پیروزی نسبی داشته باشند و در صورت بقای در حکومت می توانند ادعا کنند که اندیشه دورانی ابن خلدون را نقض کردند.

 

کد N36407