ترکیه در سال 2013 میلادی/ بخش سوم /

ترکیه در سال 2013 در صحنه سیاست خارجی

ترکیه,2013

آنکارا- ایرنا- محاسبات اشتباه دولت آنکارا در سال 2013 در مورد تحولات سوریه و مصر و تشدید اختلافات با عراق موجب کاهش محبوبیت این کشور در خاورمیانه و آفریقا شد و تبعات تک روی ترکیه در تحولات منطقه ای مناسبات ترکیه و غرب را نیز دچار خدشه کرد.

با بروز انزوای سیاسی در سایه سیاستهای خصمانه دولت آنکارا علیه اغلب همسایگانش در اوایل سال 2013 میلادی، دولت ترکیه در اواخر همان سال با تجدید نظر نسبی در سیاستهای خود برای بازسازی مناسبات خدشه دار شده خود با همسایگان و کسب دوباره اعتبار در خاورمیانه وآفریقا تلاش کرد.

آنکارا در اوایل سال 2013 میلادی با سیاستهای خصمانه علیه سوریه و حمایت از گروههای تروریستی معارض سوری موجب رنجش ایران و روسیه شد و با توسعه مناسبات خود با اقلیم کردستان عراق بدون کسب توافق دولت بغداد موجب بروز تنش در مناسبات بین آنکارا و بغداد و نهایتا بروز سردی در روابط ترکیه با همسایگانش شد.

تحولات سریع در منطقه در اواخر سال 2013 موجب تغییراتی در رفتار سیاسی ترکیه در راستای پرهیز از سیاست مذهب گرایی و تمرکز بر مسایل ژئوپلتیک در سیاست خارجی شده است.

در روزهای آخر سال میلادی گذشته سفر ˈاحمد داود اوغلوˈ وزیر خارجه ترکیه به ایران و پیش از آن سفر وی به عراق و دیدار با آیت الله ˈعلی سیستانیˈ از مراجع شیعیان عراق و زیارت اماکن مقدس شیعیان در آن کشور ، کاهش تهدیدها و شعارهای خصمانه دولت ˈرجب طیب اردوغانˈ علیه سوریه و شخص ˈبشار اسدˈ رییس جمهوری سوریه، نشان از چرخشی در سیاستهای ترکیه و گرایش این کشور به بهبود مناسبات با همسایگان خود به ویژه سه کشور ایران ، عراق و سوریه دارد.

دولت آنکارا از سه ماه پیش پس از بی اعتنایی واشنگتن به سیاستهای ترکیه در قبال سوریه، تغییراتی را در رفتار سیاسی خود بوجود آورد و برای توسعه مناسبات با ایران ، سوریه ، روسیه و عراق تلاشهای گسترده ای به عمل آورد و حتی اقدام به مذاکره با شرکت های چینی برای تامین نیازهای نظامی خود از جایی به غیر از آمریکا و کشورهای عضو پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) کرده است.

ترکیه در همین راستا به اقداماتی در سیاست داخلی نیز دست زد.

دعوت از رهبران علویها به کاخ ریاست جمهوری ترکیه ، حضورˈ جمیل چیچکˈ رییس مجلس ترکیه در مراسم عاشورای امسال شیعیان این کشور در استانبول و حضورˈعمر چلیکˈ وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه در مراسم پاسداشت محرم علویها در استانبول، از جمله نمونه های این اقدامها است .

اینگونه اقدامات در بعد سیاست خارجی نیز با هدف جلب توجه ایران، عراق و سوریه می باشد، چرا که ترکیه ضرر و زیانهای برخورد مذهبی با تحولات سیاسی در دو سال گذشته را به خوبی تجربه کرده و اکنون تلاش می کند به جای اینکه مانند عربستان سعودی به مسایل فرقه ای و مذهبی بپردازد، از طریق تمرکز بر مسایل ژئوپلتیک ، سیاست خارجی خود را هدایت کند.

در سالی که گذشت مناسبات ترکیه با غرب در کل رو به سردی گذاشت ، بی مهری اتحادیه اروپا به ترکیه ادامه داشت و آمریکا از مذاکرات ترکیه با چین برای خرید سیستم موشکی ناخشنودی خود را در میان گذاشت و نقطه نظرات آنکارا و واشنگتن در قبال تحولات سوریه دچار اختلاف شد، مناسبات ترکیه با رژیم صهیونیستی در سال 2013 در بعد سیاسی بی تحرک و در بعد اقتصادی رو به افزایش بود.

در سالی که گذشت ، پس از یک وقفه سه ساله دور جدید مذاکرات برای پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا در ماه نوامبر در بروکسل آغاز شد که خوش بینانه ترین گمانه زنی ها در مورد زمان عضویت کامل ترکیه در این اتحادیه حداقل 10 سال است.

ترکیه و اتحادیه اروپا در حالی مذاکراتشان را از سرگرفتند که قرار است تنها در باره سرفصل بیست و دوم مبنی بر سیاست های منطقه ای گفت وگو شود و مذاکراتی در باره دیگر فصل ها صورت نگیرد.

این در حالی است که دولت آنکارا خواستار گشودن سرفصل های بیشتری از سرفصل های 35 گانه مذاکرات شده بود .

اتحادیه اروپا در پی موافقت آلمان با آغاز مذاکرات ، پنجم نوامبر را زمان آغاز از سرگیری مذاکرات با ترکیه اعلام کرده بود.

آلمان پیش از این به علت استفاده از زور نیروهای پلیس و امنیتی ترکیه در مقابله با اعتراضات ضد دولتی در این کشور مخالف آغاز از سرگیری مذاکرات در باره روند عضوت ترکیه در اتحادیه اروپا شده بود.

این در حالی است که وزارت امور خارجه ترکیه در پی انتشار گزارش سالانه کمیسیون اتحادیه اروپا به منظور تسریع در روند عضویت این کشور در این اتحادیه خواستار گشودن سرفصل های بیشتری از سرفصل های 35 گانه مذاکرات شده بود.

از سوم اکتبر سال 2005 میلادی که مذاکرات نهایی ترکیه برای عضویت در اتحادیه اروپا آغاز شده است تاکنون بحث در 13 سر فصل از سرفصل های 35 گانه آغاز شده و دو طرف تنها در یک مورد به نتیجه رسیده اند.

دور جدید مذاکرات در حالی برگزار می شود که نحوه برخورد دولت ˈرجب طیب اردوغانˈ نخست وزیر ترکیه با تظاهرات ضد دولتی در تابستان سال جاری انتقاداتی را از سوی برخی کشورهای اروپایی در پی داشت.

این کشورها دولت ترکیه را به نادیده گرفتن حق کامل آزادی بیان و همچنین کاربرد خشونت نامتناسب در مقابله با تظاهرکنندگان متهم کرده و این موارد را ناقض ضوابط اتحادیه اروپا در مورد رعایت حقوق و آزادی بشر در نظام های دمکراتیک دانسته اند.

اگرچه بخش عمده ای از خاک ترکیه در قاره آسیا واقع شده و اکثر مردم این کشور را مسلمانان تشکیل می دهند اما از زمان ایجاد جمهوری ترکیه در سال 1923 میلادی اکثر دولت های ترکیه معتقد بوده اند که ارتباط با اروپاییان منافع این کشور را بیشتر تامین می کند و در نتیجه ، بر اروپایی بودن کشورشان تاکید داشته اند.

به رغم اینکه مذاکرات رسمی عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا در سال 2005 میلادی آغاز شده است هنوز موانعی عمده بر سر راه عضویت ترکیه وجود دارد و کشورهای آلمان و فرانسه چندان تمایلی به پذیرش کامل ترکیه در اتحادیه اروپا از خود نشان نمی دهند.

موانع اصلی عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا عبارتند از اختلاف ارضی با بخش یونانی نشین قبرس و اختلاف سیاسی با یونان که هر دو اعضای کامل اتحادیه هستند وعضویت ترکیه در اتحادیه اروپا بستگی به توافق آنها دارد.

جمعیت حدود 76 میلیونی ترکیه و اسلامی بودن این کشور نیز از جمله مواردی است که مانع پذیرش سهل ترکیه در اتحادیه اروپا می شود ، چرا که جمعیت ترکیه بیشتر از مجموع حدود 6 کشور عضو این اتحادیه می باشد و به زعم اعضای اتحادیه اروپا مسلمان بودن مردم ترکیه از نظر فرهنگی موجب بروز ناهماهنگی دراین اتحادیه است .

همچنین، طی دهه های گذشته، شرایط سیاسی ترکیه به علت وقوع چهار کودتای نظامی با انتقاداتی از سوی برخی کشورهای عضو اتحادیه اروپا مواجه بوده است.

هر چند در سال های اخیر، شرایط سیاسی ترکیه به عنوان یک نظام دمکراتیک به طور نسبی مورد قبول قرار گرفته است ولی ناظران آگاه در آنکارا عقیده دارند که خوش بینانه ترین گمانه زنی در مورد زمان عضویت کامل ترکیه در اتحادیه اروپا حداقل به 10 سال زمان نیاز دارد.

آخرین نظرسنجی ها درترکیه نیز نشان می دهد که گرایش مردم ترکیه به عضویت کشورشان در اتحادیه اروپاکه درسال 2005 حدود 70 درصد بود،به زیر 50 درصد کاهش یافته است.

به رغم گذشت هشت سال از آغاز رسمی مذاکرات عضویت ترکیه، پیشرفتی در این زمینه حاصل نشده است.

خاورم ** 2010**230 *1446
کد N31341