تغییر نگاه بین المللی به بحران سوریه

درگیری,کنفرانس,سوریه

تهران-ایرنا-گروه پژوهش های خبری- پس از گذشت بیش از سه سال از بحران سوریه، بسیاری از طرف های تاثیر گذار در سوریه به این نتیجه رسیده اند که می توان از طریق شرکت در کنفرانس موسوم به ˈژنو2ˈ و به کار بستن گزینه سیاسی، بحران این کشور را حل کرد.

پس از رایزنی های فشرده بین طرف های مختلف منطقه ای و بین المللی در نهایت قرار شد نشست ژنو2 برای حل بحران سوریه در روز دوم بهمن امسال (22 ژانویه سال 2014 میلادی) در این شهر سوییس برگزار شود.

پیش از این تلاش های بسیاری برای برگزاری کنفرانس ژنو 2 انجام می گرفت، اما به طور رسمی زمان دقیقی برای برپایی این نشست مشخص نشده بود.

آخرین بار قرار بود این کنفرانس در روزهای دوم و سوم آذر (23 و 24 نوامبر) برگزار شود، اما پس از بروز اختلاف نظرهایی بویژه در میان مخالفان دولت سوریه، برگزاری این نشست به تعویق افتاد و در نهایت ˈبان کی مونˈ دبیرکل سازمان ملل روز دوشنبه چهارم آذرماه (25 نوامبر) خبر از برگزاری این نشست در بهمن ماه امسال داد.

نشست ژنو1 سال گذشته با حضور نمایندگان ایالات متحده آمریکا، چین، روسیه، فرانسه، انگلیس، ترکیه، سه کشور به نمایندگی از اتحادیه عرب شامل عراق، کویت و قطر، ˈنبیل العربیˈ دبیرکل این اتحادیه، ˈکاترین اشتونˈ مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و ˈکوفی عنانˈ نماینده ویژه وقت دبیرکل سازمان ملل در امور سوریه برگزار شد. با وجود توافق شرکت کنندگان بر موضوع تشکیل دولت انتقالی برای سوریه، در عمل این مساله انجام نشد.

طی بیش از سه سال گذشته که از بحران سوریه می گذرد، بسیاری از کشورهای عربی و غربی با حمایت از مخالفان سوریه تلاش کرده اند تا دولت سوریه به ریاست جمهوری ˈبشار اسدˈ را ساقط کنند. با این وجود، این هدف تحقق نیافته است و در عوض دولت سوریه طی ماه های اخیر موفقیت های چشمگیری در رویارویی با مخالفان داشته است.

کشورهایی مانند ایران، روسیه و چین مخالف استفاده از ابزارهای نظامی در سوریه هستند و راه حل بحران این کشور را به کار بستن گزینه سیاسی می دانند.

اکنون که بعد از گذشت سه سال و اندی از بحران در سوریه موضوع برگزاری کنفرانس ژنو 2 مطرح می شود و بر سطح رایزنی های دیپلماتیک در این زمینه افزوده شده، می توان گفت که منطق بهره گیری از ابزارهای نظامی در سوریه به حاشیه رفته است و بیشتر طرف های تاثیرگذار به این مساله پی برده اند که بحران سوریه از طریق به کار بستن گزینه سیاسی قابل حل است.



*** موقعیت برتر دولت سوریه برای شرکت در کنفرانس ژنو 2

تحلیلگران معتقدند که پیروزی های چشم گیر ارتش سوریه در نبرد با گروه های مسلح در ماه های گذشته و ناامیدی بسیاری از طرف ها برای سرنگونی دولت سوریه، نقش مهمی در اجماع سازی برای نشست ژنو2 داشته است.

وبسایت متعلق به حزب ˈجریان ملی آزادˈ لبنان در مطلبی که 10 آذر (یکم دسامبر) منتشر کرد، از قول ˈجوزف ابوفاضلˈ تحلیلگر مسایل سیاسی نوشت: امور در سوریه به نفع نظام سوریه پیش می رود و ارتش این کشور همچنان پایدار است. مخالفان دولت سوریه دیگر نمی توانند اهداف خود را در این کشور پیش ببرند و در میدان های جنگ هم شکست های سهمگینی را متحمل شده اند.

ˈسلیمان سلیمانˈ پژوهشگر و نویسنده سوری نیز پنجم آذر (26 نوامبر) در مصاحبه با خبرگزاری چینی ˈشینهواˈ گفت: تعیین زمان کنفرانس ژنو 2 برای حل بحران سوریه گامی به سوی بازگشت موازنه در روابط بین الملل و پایان بخشیدن به تاثیر گذاری آمریکا به قطعنامه های سازمان ملل است.

این نویسنده سوری، تعیین زمان برگزاری کنفرانس ژنو 2 را به منزله دستاوردی سیاسی برای حل بحران سوریه و پیشروی ارتش این کشور در میدان های جنگ و بازپس گیری بسیاری از مناطق راهبردی از مخالفان مسلح را در تعیین زمان برگزاری ژنو2 تاثیر گذار دانست.

روزنامه ˈالنهارˈ لبنان نیز در مطلبی در روز هشتم آذر (29 نوامبر) از قول تحلیلگران تحولات سوریه نوشت: پیروزی های ارتش نظام سوریه در نبرد ˈقلمونˈ باعث شد تا نظام از موضع قدرت بر سر میز مذاکره در کنفرانس ژنو2 حاضر شود.



*** نگاه مخالفان به کنفرانس ژنو 2

مطرح شدن پیش شرط هایی از جمله ضرورت کناره گیری بشار اسد از قدرت، از سوی مخالفان دولت سوریه و حامیان آنها باعث شد تا بارها زمان برگزاری کنفرانس ژنو 2 به تعویق افتد.

بسیاری معتقدند دست برتر ارتش سوریه در میدان های نبرد از یک سو و وجود اختلاف های شدید بین گروه های مخالف از سوی دیگر باعث شده است تا این گروه ها نتوانند به توافق نظر برسند و موضع خود را به طور قطعی برای حضور در کنفرانس ژنو 2 اعلام کنند.

نظام سوریه موافقت خود را برای حضور در این کنفرانس اعلام کرده است. با این وجود اعلام کرده که حاضر است با گروه هایی که دست به سلاح نبرده اند و دست به اقدام های تروریستی نزده اند، گفت و گو کند.

با توجه به اینکه گروه های مخالف دولت سوریه از طیف ها و گروه های گوناگونی تشکیل شده اند و هر یک تلاش می کند تا در آینده سوریه نقشی داشته باشد، بنابراین این گروه ها مواضع مختلفی برای شرکت در کنفرانس ژنو 2 دارند.

وبسایت ˈمرکز مطالعات الجزیرهˈ در مطلبی در روز 12 آذر (سوم دسامبر) نوشت: میان مخالفان داخل و خارج، سکولار، اسلام گرا، میانه رو و تندرو بر سر نمایندگی برای شرکت در کنفرانس ژنو 2 اختلاف وجود دارد. برخی از این گروه ها برای شرکت در کنفرانس اعلام آمادگی کردند و برخی دیگر نسبت به شرکت در این کنفرانس بی اعتنا هستند.

این وبسایت در ادامه نوشت: نبود توافق بر سر بندهای مذاکره یکی از مسایل پیچیده است. مخالفان می گویند که برای اجرای بندهای کنفرانس ژنو1 در کنفرانس ژنو 2 حاضر می شوند و نه برای مذاکره . یکی از بندهای اصلی کنفرانس ژنو 1 تسلیم قدرت به دولت انتقالی با اختیارات کامل بود. نظام سوریه این بند را رد کرده و گفته است برای تسلیم قدرت در ژنو شرکت نمی کند. با توجه به دشوار بودن مساله تعیین نماینده از سوی مخالفان برای شرکت در کنفرانس ژنو 2 ، وضعیت هر روز پیچیده تر می شود.

به نوشته وبسایت مرکز مطالعات الجزیره، بخشی از مخالفان داخل به نمایندگی از ˈهیات هماهنگیˈ تمایل دارد کنفرانس ژنو 2 برگزار شود و در آن حضور داشته باشد، زیرا آنها برگزاری کنفرانس را تنها راهی می دانند که به مخالفان مشروعیت می دهد و به عنوان یکی از عوامل تاثیر گذار در حل بحران سوریه معرفی می کند. گروه های مخالف اسلام گرا حضور در کنفرانس ژنو را خیانت می دانند.

در همین حال شبکه خبری الجزیره در گزارشی اعلام کرد: مخالفان موضع خود را برای حضور در کنفرانس ژنو 2 مشخص نکردند و ارتش آزاد شرایط را برای برگزاری کنفرانس نامناسب می داند. ژنرال ˈسلیم ادریسˈ فرمانده ارتش آزاد سوریه گفته که شرایط برای برگزاری کنفرانس ژنو 2 مناسب نیست و ارتش آزاد در کنفرانس ژنو شرکت نخواهد کرد و تحت هیچ شرایطی از جنگ دست نخواهد کشید.

از سوی دیگر روزنامه ˈالعربˈ چاپ لندن در تاریخ پنجم آذر نوشت: مخالفت ارتش آزاد برای حضور در کنفرانس ژنو باعث می شود که مخالفان دولت سوریه در موضع ضعف قرار گیرند.

روزنامه ˈالنهارˈ لبنان در تاریخ 17 آذر (8 دسامبر) نوشت: ˈجورج صبراˈ رییس شورای ملی مخالفان سوریه گفت که تصمیم نهایی از سوی نمایندگان این شورا برای شرکت در کنفرانس ژنو 2 در نیمه دسامبر(25 آذر) در نشست نمایندگان شورای ملی در استانبول اتخاذ خواهد شد.

در ادامه این مطلب آمده است: ائتلاف ملی تاکنون موضع خود را برای شرکت در کنفرانس اعلام نکرده است. اگر بحث ها و اختلاف نظرها بر سر شرکت در کنفرانس ژنو 2 به موضع ائتلاف ملی به عنوان بخش و محور اصلی مخالفان سیاسی سوریه محدود شود، برگزاری کنفرانس ژنو برای این گروه یک چالش عمده به شمار می رود. برگزاری این کنفرانس فرصتی را برای ائتلاف ملی ایجاد می کند، زیرا احتمال دارد این کنفرانس باعث تقویت ائتلاف به عنوان یک محور اصلی مخالفان در برابر نظام سوریه شود. نظام سوریه این ائتلاف را به رسمیت نمی شناسد.

در همین حال ˈعمران الزعبیˈ وزیر اطلاع رسانی سوریه چندی پیش گفت: دمشق موافق مذاکره سوری-سوری است و آمادگی خود را برای حضور بدون پیش شرط در کنفرانس ژنو 2 اعلام کرده است. با این وجود گروه های تروریستی القاعده و جبهه النصره نمی توانند به عنوان طرف مذاکره در مذاکرات ژنو 2 حضور داشته باشند. در کنفرانس ژنو2 بین چهره های مخالف و دولت مذاکره صورت خواهد گرفت و دولت سوریه با تروریست ها تن به مذاکره نخواهد داد.

با توجه به اینکه ائتلاف ملی مورد پذیرش بسیاری از گروه های شورشی در سوریه نیست و ژنرال سلیم ادریس فرمانده ارتش آزاد سوریه هم اعلام کرده در مذاکرات شرکت نمی کند، می توان گفت که این عوامل می توانند در مسیر برگزاری کنفرانس ژنو 2 سنگ اندازی کنند.



*** نگاه بازیگران منطقه ای و فرا منطقه ای به کنفرانس ژنو 2

از آغاز بحران سوریه کشورهای مخالف سوریه تلاش می کردند تا با ارسال نیروهای تروریستی مسلح به سوریه زمینه سقوط دولت اسد را فراهم کنند. این کشورها با حمایت های خود از تروریست ها مانع به کاربستن گزینه سیاسی برای حل بحران سوریه می شدند. برخی از این کشورها بخشی از خاک خود را برای گذر تروریست ها در اختیار این عناصر قرار داده بودند و همیشه در مسیر کشورهایی مانند ایران، چین، روسیه که طرفدار حل مسالمت آمیز بحران سوریه بودند، سنگ اندازی می کردند.

کشورهای بحران آفرین در سوریه با دیدن مقاومت نظام سوریه و زیان هایی که در نتیجه مداخله خود در سوریه متحمل شدند، اکنون به این نتیجه رسیده اند که باید رویه بینابینی را در ارتباط با بحران این سوریه به کار بست.

خبرگزاری شینهوا از قول ˈوو بینگ بینگˈ استاد دانشگاه پکن نوشت: جامعه جهانی و به ویژه روسیه و آمریکا برای به کار بستن گزینه سیاسی برای حل بحران سوریه بسیار تلاش می کنند. در مقایسه با اوضاع دو سال گذشته هم اکنون تمایل بیشتری برای برگزاری کنفرانس ژنو 2 وجود دارد.

در همین حال ˈچوی شینگˈ مدیر مرکز مسایل بین المللی چین به شینهوا گفت: با وجود همکاری مداوم سازمان ملل، سوریه و سازمان منع گسترش سلاح های شیمیایی، جامعه بین الملل تمایل دارد تا کنفرانس ژنو 2 برگزار شود. هدف سازمان ملل این است تا هم همکاری برای نابودی سلاح های شیمیایی سوریه تقویت شود و هم مساله سوریه از طریق به کار بستن گزینه سیاسی حل و فصل شود.

برخی کارشناسان معتقدند عربستان که از حامیان گروه های مسلح در سوریه است، از آغاز بحران در این کشور با حمایت مالی، سیاسی و لجستیکی از عناصر تکفیری، همواره کناره گیری بشار اسد از قدرت و تشکیل دولت انتقالی در سوریه را خواستار بوده است. هدف عربستان این بوده است که گروه های مسلح بتوانند در میدان های نبرد سوریه پیروزی هایی را رقم زنند تا برگ برنده ای را برای حضور در کنفرانس ژنو 2 به همراه داشته باشند.

روزنامه ˈالمحورˈ الجزایر روز 9 آذر ( 30 نوامبر) نوشت: همواره ائتلاف ملی مخالفان و عربستان بر این مساله پافشاری می کنند که باید دولت انتقالی بدون حضور بشار اسد تشکیل گردد. این در حالی است که نظام سوریه بر این مساله تاکید می کند که در کنفرانس ژنو 2 حضور پیدا می کند و هیچ گونه پیش شرطی را نمی پذیرد.

ایران یکی از کشورهایی است که همواره طرفدار حل مسالمت آمیز بحران سوریه از طریق به کار بستن گزینه سیاسی بود. مقام های این کشور معتقدند که سرنوشت مردم سوریه باید توسط خود آنها و از طریق حضور در پای صندوق های رای تعیین گردد.

در این راستا شبکه خبری الجزیره چندی پیش به سفر ˈوائل الحلقیˈ نخست وزیر سوریه به تهران اشاره کرد و از قول ˈحسن روحانیˈ رییس جمهوری ایران نوشت: بحران سوریه از طریق نظامی حل نخواهد شد و بازگشت امنیت و ثبات به سوریه از مهم ترین اهداف ایران است و این کشور تروریست و افراط گرایی را تهدیدی برای کل منطقه می داند.

وبسایت مصری ˈاخبارˈ روز جمعه هشتم آذر (29 نوامبر) گزارش داد، ایران از آغاز بحران سوریه تلاش کرده است تا درگیری در سوریه از طریق سیاسی حل وفصل شود و با هرگونه دخالت خارجی در سوریه مخالفت و وجود عناصر مسلح افراطی در خاک سوریه را نیز محکوم کرده است.

روزنامه ˈالاوسطˈ چاپ کانادا نیز روز 11 آذر (دوم دسامبر) به سفر هیات سوریه به ریاست وائل الحلقی به ایران و دیدار این گروه با رییس جمهوری ایران پرداخت و نوشت: در سفر هیات سوری که سه روز طول کشید، رییس جمهوری ایران گفته است خطرناک ترین تروریست ها در سوریه جمع شده اند.

به نوشته روزنامه الاوسط در این دیدار رییس جمهوری ایران از موفقیت های ارتش سوریه در تحت تعقیب قرار دادن گروه های تروریستی و تکفیری به منظور بازگرداندن ثبات و امنیت به سوریه ابراز خوشحالی و تاکید کرد بحران سوریه راه حلی جز گفت و گو میان ملت سوریه ندارد و مردم این کشور حق دارند که خودشان بدون مداخله یا دیکته خارجیان سرنوشتشان را تعیین کنند.

در همین حال وبسایت حزب جریان ملی آزاد لبنان نیز از قول جوزف ابوفاضل درباره موضع ترکیه درباره سوریه نوشت: ترکیه هم اکنون منزوی شده و حاضر است با سوریه به مذاکره پردازد. ˈاحمد داود اوغلوˈ وزیر امور خارجه ترکیه که برای حمله نظامی به سوریه توجیه می آورد و سخن از کناره گیری بشار اسد بر زبان می آورد هم اکنون از ایران می خواهد که برای حل سیاسی مساله سوریه تلاش کند.

در این راستا روزنامه العرب چاپ لندن نوشت: تحلیلگران گفته اند، اینکه ترکیه اعلام کرده است گزینه سیاسی برای حل بحران سوریه به کار بسته شود، بیانگر تغییر سیاست ترکیه است. ˈرجب طیب اردوغانˈ نخست وزیر ترکیه که یکی از برجسته ترین طرفداران سرنگونی نظام سوریه بود، هم اکنون دریافته است که مداخله در امور دیگر کشورها جز آشوب و هرج و مرج چیزی به همراه نخواهد داشت.

همچنین روزنامه ˈرای الیومˈ روزسه شنبه 21 آبان (12نوامبر) نوشت: ترکیه از موضع خود در قبال سوریه عقب نشینی می کند که علت آن افزایش قدرت گروه های تندرو نزدیک به القاعده است. ترکیه نگران است که سوریه هم مانند افغانستان به مرکز رشد و پرورش القاعده تبدیل شود. چنین چیزی برای ترکیه پیامدهای ناگوار خواهد داشت. یکی دیگر از دلایلی که باعث شده است تا ترکیه در موضع خود در قبال دولت سوریه تجدید نظر کند این است که مداخله ترکیه در امور سوریه اثرات منفی در داخل ترکیه داشت و شهروندان این کشور علیه اردوغان تظاهرات کردند.



*** تاثیر توافق هسته ای ایران بر مذاکرات ژنو 2 سوریه

تحلیلگران، مذاکرات هسته ای ایران و گروه 1+5 را با کنفرانس ژنو 2 برای حل بحران سوریه در ارتباط می دانند. آنها معتقدند که پرونده سوریه با پرونده هسته ای ایران گره خورده است.

کارشناسان معتقدند که توافق بر سر موضوع هسته ای ایران نشان داد که می توان بحران سوریه را هم با به کار بستن گزینه سیاسی حل و فصل کرد.

پایگاه خبری ˈالنشرهˈ لبنان در تاریخ 26 نوامبر (شه شنبه 5 آذر)در مقاله ای به قلم ˈماهر خطیبˈ نوشت: پس از سال ها مذاکرات سخت ایران و کشورهای گروه 1+5 آن ها توانستند درباره برنامه هسته ای ایران به توافق برسند.

به نوشته این رسانه بسیاری از ناظران این توافق را دستاورد بزرگ در سطح بین المللی دانسته اند و می گویند که این توافق نشان می دهد که به کار بستن مذاکره به جای گزینه نظامی بهترین ابزار برای حل تنش ها و اختلاف ها است.

این رسانه لبنانی افزود: صرف نظر از محتوا، این توافق در اوضاع سوریه و لبنان تاثیر خواهد داشت.

النشره تصریح کرد: تعیین زمان برگزاری کنفرانس ژنو 2 برای حل بحران سوریه را نمی توان جدا از نتایج مذاکرات هسته ای ایران و کشورهای گروه 1+5 دانست.

به گزارش النشره، حل مساله هسته ای ایران مقدمه ای برای به کار بستن گزینه سیاسی برای حل بحران سوریه است.

پایگاه خبری النشره از قول ˈطلال عتریسیˈ کارشناس راهبردی تصریح کرد: توافق هسته ای به مثابه این است که بعد از این، گفت و گوهای دیپلماتیک و گزینه های سیاسی برای حل بحران ها به کار بسته خواهد شد و از گزینه سیاسی برای حل بحران سوریه استفاده خواهد شد.



*** سخن آخر

برخی از طرف های موثر در حل بحران سوریه برگزاری انتخابات و حضور مردم در پای صندوق های رای را ملاک تعیین سرنوشت مردم سوریه می دانند و راه حل بحران این کشور را ایجاد فضای گفت و گو میان همه طیف های مردم سوریه می دانند.

از دیدگاه صاحب نظران توافق هسته ای ایران و گروه 1+5 می تواند نقش پررنگی در برگزاری و موفقیت کنفرانس ژنو2 برای حل بحران سوریه داشته باشد.

تحلیلگران معتقدند که پرورش تروریست ها در سوریه و ریشه دواندن آنها در این منطقه راهبردی نه تنها خطری است که کشورهای منطقه را تهدید می کند، بلکه عناصر تروریستی در آینده می توانند کشورهای اروپایی را نیز در معرض خطر قرار دهند.

احساس خطر از حضور تروریست ها در سوریه هم اکنون باعث شده است بسیاری از کشورهای بحران آفرین در سوریه هم در سیاست مداخله گرانه خود تجدید نظر کنند و طرفدار حل بحران سوریه از طریق به کار بستن گزینه سیاسی شوند.

پژوهش **9278**2054
کد N19757

وبگردی