تحول صوری در گفتگوی رئیس جمهور

گزارش 100 روزه دولت یازدهم,حسن روحانی

صرف نظر از محتوای گفتگوی رئیس جمهور محترم در گزارش 100 روزه که به صورت تلویزیونی از شبکه اول سیما پخش شد نحوه ارائه و تعداد مجریان و لحن و نوع نگاه به موضوعات مطرح شده شایسته تامل است.



 در خلال دو دهه گذشته شیوه گفتگو با سران قوا بخصوص رئیس جمهور در رسانه ملی روال مشخصی داشت به گونه ای که تصور و تصویر دیگری از نحوه اجرای گفتگو با شخص اول اجرایی کشور متبادر به ذهن نمی شد. گویی تنها یک نفر بعنوان مجری کشور قادر به گفتگو با رئیس جمهور است. رفته رفته این خود تبدیل به نوعی رانت و موقعیت ویژه برای شخص مجری شد که چگونگی گفتگو را برنامه ریزی و اجرا می کرد.و در برخی مواقع مصاحبه با رئیس جمهور به مکالمه ای بدل می شد که از هدف اصلی مصاحبه حرفه ای دور می گشت. در حالی که مصاحبه فرایندی اجتماعی است به منظور تاثیر گذاری مشخص بر مخاطب و با اهداف از پیش تعیین شده. در غیر این صورت صحبت رودرو میان آدمیان از بدو خلقت وجود داشته است. سمت و سوی قبلی مصاحبه ها که ساختار واحدی داشت "مناسکی شدن" را به دنبال آورد که از هنجار و نظم تحمیلی تبعیت می کرد و "موقعیت سلطه" در پرسشگر و پاسخگو پیدا بود این نه فقط از جاذبه یک گفتگوی منطقی و اقناع کننده می کاست بلکه نوعی بی اعتنایی مخاطب را به دیگر انواع گفتگوها در تلویزیون به همراه داشت. گریز از این موقعیت بسیار کارا و موثر است. چرا که پژوهشگر و مجری و کارشناس همواره باید در نظر داشته باشد که هدف از مصاحبه این نیست که با مطرح کردن سوال از "موضع قدرت" یا بالعکس "ضعف" مصاحبه شونده را در موقعیت انفعال یا گستاخی قرار دهد. مسئله مهم در تمام اشکال گفتگو بخصوص مصاحبه های تلویزیونی "مصاحبت" به معنی همنشینی که نوعی الفت پدید می آورده است. این فراگرد دو سویه ارتباطی بایستی توسط عوامل درون سازمانی و برون سازمانی سامان یابد. بنظر می رسد این نکته تا حدی در مصاحبه دیشب رئیس جمهور رعایت شده بود. در حقیقت در هر نوع گفتگو میان دو یا چند نفر رفتار تعاملی بیشتر از شروع و تداوم آن است والا خبرنگار و مجری تبدیل به یک ضبط صوت خواهد شد در چنین وضعیتی آنچه انجام می شود در جهت تخریب مصاحبه است به گونه ای که پرسش و پاسخ رفتار مکانیکی را به مخاطب منتقل می کند. اصول، روش ها و شگردهایی هست که اگر رعایت شود مصاحبه جذاب و توجه برانگیز خواهد شد سنجش فضا، پرهیز از

پرگویی، توجه و دقت به سخنان گوینده و رعایت شان مصاحبه شونده و داشتن آگاهی لازم در باره موضوع های مورد بحث از جمله مواردی است که به جذابیت گفتگو کمک می کند لکن در فرم و نحوه برگزاری جلسه گفتگوی رئیس جمهور که بر خلاف روال سابق 3 مجری کارشناس اجرای برنامه را بعهده داشتند تحولی رخ داد که در صورت تداوم آن می تواند کارساز باشد. بی گمان در صدا و سیما صدها مجری و کارشناس فعالند که اگر همانند خانم سپانلو مجال یابند بسیار کارا و اثر بخش خواهند بود البته اغلب اینگونه القاء شده است که در گستره رسانه ملی تنها چند نفر قادر به گفتگو با شخصیت های اول نظام هستندو دیگران قدرت، دانش و مهارت آنرا ندارند که در این تصویر سازی خود رسانه ملی هم بی تاثیر نبوده است از طرفی باید اشاره کرد لازم نیست در گفتگوی صمیمی با رئیس جمهور حتما چند مجری معروف و شاخص حضور یابند و نوع نشستن هم بسیار کلاسیک و کلیشه ای تنظیم شود. فی المثل آیا اشکالی دارد از اقشار مختلف مثلا یک معلم، استاد دانشگاه، کشاورز یا صنعت گر سوالات اساسی مردم را مطرح کنند؟ آیا مثلا تکیه دادن به پشتی های ایرانی و نشستن روی قالی که نشانگر فرهنگ و هنر مردم زحمت کش این دیار است دور از شان یک گفتگو و مصاحبه صمیمی است؟
این مصاحبه که با اجرای خانم سپانلو، آقای شهیدی فر و آقای احمدی انجام شد گرچه آغاز خوبی برای تحول در فرم بود تنها در صورتی می تواند از حالت تشریفاتی و خنثی خارج شود که در فرم و محتوی به نظرات استادان و کارشناسان رشته های ارتباطات، مدیریت رسانه و جامعه شناسی و روانشناسی توجه ویژه شود پذیرفتن این مهم از جانب رسانه ملی و دولت تدبیر و امید که آغازگر حرکتی نو در عمل و نظر بوده است سخت نیست

 

 

کد N2608