• ۷بازدید

ژنو 3 گامی به پیش

مذاکرات هسته ایران با 5 بعلاوه 1

با حل تدریجی مسایل اختلاف زا میان ایران وغرب توان اثر گذاری کشورمان برتحولات وبحران های منطقه ای افزایش خواهد یافت

بالاخره قفل سکوت مذاکرات محرمانه شکست ؛ توافق جدید ایران با پنج کشور حاضر در مذاکرات ژنو3 تجربه تلخ نشست قبلی را به بوته فراموشی سپرد. گرچه در نشست ژنو 2 نیز مسیر درستی برای تفاهم اصولی با پشتکار تیم مذاکره کننده ایران ترسیم شده بود؛ ولی کج فهمی فابیوس نماینده فرانسوی- اسراییلی در مذاکرات وتاکید بر تعلیق غنی سازی ایران با عث باخت - باخت برای طرفین آن هم در دقیقه نود شد .ولی هدف مشخص بود ؛ادامه مذاکرات وتوافق براساس مدل برد- برد تنها گزینه پیشرو؛.در این مسیر انعطاف پذیری مشروط ایران در همکاری های هسته ای برای دستیابی واقعی ملت ایران به حقوق ایران در قبال برداشتن تحریم های ظالمانه خلاف پیمان npt به جد دنبال شد . مشخص بود اصول کلی توافق در ژنو 2 نیز حاصل شده بود ولی تیم مذاکره کننده ایرانی با حساسیت تمام عیار بر حق ایران در غنی سازی وادامه فعالیت ها صلح آمیز پافشاری داشتند .
چگونگی تنظیم متن توافق با دشواری خاصی دنبال شد بطوریکه اکثر کارشناسان مسایل هسته ای از آن به عنوان نبرد واژگان یاد نمودند . یکی از دلیل اصلی عدم توافق درنشست قبلی نبود موضع واحد از سوی گروه 5 بود ودر واقع نمایندگان حاضر در مذاکرات براساس منافع ملی کشور خویش به موضوع می نگریستند .این در حالی بود که ایران با برنامه وهدف خاص در مذاکرات حاضر شده بود. بنابراین نبود صدایی واحد و تاثیر پذیری برخی از کشورها از مواضع اسراییل همچنان می توانست مذاکرات آتی را با بن بست روبروسازد . تیم مذاکره کننده ایران برای کاستن از این دشواری ها پیشنهاد نمود که گروه 5 باید با ا نسجام بیشتری بر سر میز مذاکرات حاضر شوند لذا کاترین اشتون به عنوان نماینده تام اختیار 5 کشور تمام هماهنگی ونقاط نظرات نمایندگان مذاکره کننده منعکس وبه نوعی از تشتت آراء در جبهه مقابل جلوگیری کرد . این امر در کاهش شکاف ها ونز دیکی مواضع طرفین مذاکره کننده اثر گذار بود .
در هر صورت هیا هوی تبلیغاتی واستدلال های بی اساس اسراییل وبرخی از کشورهای عربی مبنی بر عدم اعتماد به ایران ولزوم برخورد سخت جامعه جهانی با برنامه های هسته ای آن جواب نداد و توافق بر سر راست آزمایی مجدد فعالیت های صلح آمیز هسته ای ایران بر موارد روشنی چون بررسی های مستمر از مراکز هسته ی و توقف غنی سازی 20درصد و عدم فعالیت راکتور اتمی اراک وتبدیل اورانیوم غنی شده به سوخت در قبال برداشتن بخشی از تحریم های اعمالی و آزادی تجارت امضا ء شد .
بی تردید؛ آمریکا وهم پیمانان اروپایی ومنطقه ای آن طی سالهای گذشته با اقدامات خصمانه وخارج از قوانین آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA )تلاش کردند از طریق محدود سازی استراتژیک به امتیازات بیشتری در قبال ایران دست یابند چون منطق حاکم بر روابط وتعاملات منطق زور بود ایران هیچ وقت تسلیم باج خواهی غرب نشد وبا اصرار بر حقوق خویش بعنوان عضو معتهد پیمان npt براسا ماده 4و 6 همواره از حل وفصل مسایل اختلاف زا براساس مقرارت حمایت کرد. البته به رغم تاثیر گذاری لابی صهیونیستی(آپیک) در سنا وکنگره آمریکا تیم اوباما به رهبری جان کری در ماهای اخیر با دریافت پیام انتخابات یازدهم دوره ریاست جمهوری وپیروزی حسن روحانی تلاش کردند که با طراحی الگوی جدید دربرخورد با ایران گزینه های غیر خصمانه که مطلبوبیت بیشتری هم دارد برای نیل به توافق با ایران پی گیری کنند.
نتیجه چنین فرایندی ضمن جلوگیری از تصاعد بحران منطقه ای منجر به گفتگوهای رودرو با نمایندگان وشکسته شدن فضای بی اعتمادی میان تهران و واشنگتن بود. بطور روشن آمریکا پذیرفت مذاکره ونیز مصالحه گرایی بهترین الگو در دستیابی به توافق منطقی با ایران است . در طرف مقابل تیم پر کار مذاکره کننده ایرانی به رهبری ظریف با حفظ اصول و خطوط قرمز هسته ای برای حداکثر سازی اعتماد سازی بین المللی حاضر شد امکان بازدیدها بیشتر بازرسان بین المللی را از مراکز هسته ای فراهم وبه نوعی پاک دستی ایران را در پی گیری فعالیت های هسته ای ثابت کند . اگر 5 قدرت هسته ای حاضر در مذاکرات به تعهدات عملی خود در نشست ژنو3 پایبند باشند زمینه های همکاری بیشتر برای اعتماد سازی متقابل فراهم در آینده خواهد شد .
البته همکاری مطلوب ایران با بازرسان آژانس وصدور مجوز بازدید غیر مترقبه از مراکزهسته ای وارایه اطلاعات تکمیلی به منظور تصحیح گزارشات قبلی ؛ چیزی جدیدی نیست ایرا ن همواره از رویه پیروی کرده وفقط نیت خوانی برخی از کشورها والقائات رژیم صهونیستی؛ خود نیز مخل امنیت خاورمیانه وناقض پیمان nptواشاعه کننده تسلیحات کشتار جمعی است با عث نارضایتی است . لذا به رغم توافق ژنو3 باید همچنان منتظر اتهام افکنی وایجاد تردید از سوی اسراییل و برخی از کشورهای عربی همسو با این رژیم بود .
. چراکه هر گونه نزدیکی میان تهران و غرب می تواند بر ثبات منطقه ای وکاهش تنش ها اثر مستقیم داشته باشد . این امر بامنافع تلاویو وریاض در منطقه همسانی ندارد چراکه تداوم بحران میان ایران وجامعه جهانی بیشتر می تواند خواسته های آنها را تامین کند دراین میان ؛ تجربه همکاری با ایران در موضوع افغانستان وعراق هم چنان می تواند کلید راهنمای بازیگران جهانی وتغییر نگاه آنها به قدرت ونفوذ ایران باشد . بحران چندین سا له سوریه وتقابل قدرت های منطقه ای وجهانی بر سر مدیریت خاتمه آن چشم انداز دشواری برای امنیت خاورمیانه ترسیم می کند . لذا با کاهش تنش ها وحل وفصل تدریجی بحران هسته ای ایران امکان مذاکره وتفاهم میان قدرت های درگیر دراین موضوع بیشتر خواهدشد همچنین با برداشته شدن گام روبه جلو در مذاکرات ژنو 3به واقع می توان از بازگشت موفقیت آمیز ایران به صحنه منطقه ای سخن گفت.
از اینرو؛ ترس اسراییل وعربستان نیز از ظهور ایران مستقل واثر گذار برتحولات جهانی جدی تر به نظر می رسد وایران ثابت کرده که ابزار وتوانایی لازم را برای تبدیل شدن به با زیگر چند بعدی را هم دارد.  

این مطلب درروزنامه فرهیختگان ؛ روز دوشنبه 4 آبان 92 منشتر شد 

وبگردی