چه رشته‌ای بخوانم که بعدها ضرر نکرده‌ باشم؟ پول در چه کاری است؟ درآمد چه کسی بیشتر است، یک مهندس، یک پزشک یا یک هنرمند؟ گرایش بازار کار در چند سال دیگر به چه سمتی است؟ برای پاسخ دادن به این پرسش‌های دشوار، مارتین ولدی در دانشگاه فرانکفورت آلمان دست به تحقیقاتی زد که خواندن نتایج آنها خالی از لطف نیست.

مارتین ولدی بر پایه اطلاعات اداره آمار کشور، درآمد کسانی که مدرک دانشگاهی دارند را با درآمد کسانی که تنها به مدرک دیپلم بسنده کرده‌اند، مقایسه کرده است. نتایج این تحقیقات نشان می‌دهند که رشته‌هایی مانند حقوق، علوم اقتصادی یا پزشکی و با کمی فاصله، علوم ریاضی، طبیعی و رشته‌های فنی مهندسی، سودآورتر از سایر رشته‌ها هستند. در یک کلام، پول توی این رشته‌هاست. ولدی در تحقیقات خود نشان می‌دهد که تحصیل در چنین رشته‌هایی از نظر مالی مقرون به صرفه‌ است و ضرر و زیان مالی که دانشجویان این رشته‌ها در حین تحصیل متقبل می‌شوند، پس از پایان دانشگاه، جبران خواهد شد.

نان در هنر نیست!

بر پایه این تحقیقات، به خصوص دانش‌آموختگان رشته‌های حقوق می‌توانند پس از پایان تحصیل به راحتی درآمد ِ نداشته در دوران دانشجویی را جبران کنند. اما کسی که مثلا در رشته های هنری، کشاورزی یا رشته‌های علوم اقتصادی تحصیل کرده است، آینده پر پولی نخواهد داشت. ولدی همزمان تاکید می‌کند که این اما به این معنا نیست که این رشته‌ها ارزشمند نیستند، بلکه «اگر به طور میانگین نگاه کنیم، تحصیل در این رشته‌ها توجیه اقتصادی ندارند.»

از طرف دیگر فریدهلم فایفر، از مرکز اروپایی پژوهش‌های اقتصادی، در شهر مانهایم هشدار می‌دهد که نباید در انتخاب رشته، تنها به سود مالی سال‌های آینده، توجه کرد. فایفر ادامه می‌دهد، «اصلا نمی‌توان درآمد آینده اشخاص را از هم‌اکنون پیش‌بینی کرد. این تحقیقات تنها نشان می‌دهند که اختلاف درآمد دانش‌آموختگان رشته‌های مختلف که اکنون در بازار کارند، تا چه حد است». به عقیده فایفر، اما از نتایج چنین تحقیقاتی می‌توان به گرایش‌ها پی برد.

یک چیز مسلم است و آن این‌که، فارغ‌التحصیل دانشگاه می‌تواند با اطمینان انتظار ۵ تا ۶درصد حقوق بیشتر از دانش‌آموخته مرکز آموزش عالی فنی مهندسی را داشته باشند. فایفر می‌گوید این تحقیقات نشان می‌دهند که تحصیل طولانی‌تر در دانشگاه در مقایسه با مراکز آموزش عالی، اثر خودش را در دنیای کار نشان می‌دهد. اعداد و ارقام خوشحال‌کننده اند، درآمد بیشتر، پاداشی است «برای سال‌های عمر بیشتری که یک نفر در دانشگاه صرف کرده است».

خلاصه کلام این که در میان رشته‌های دانشگاهی، دنیا به کام کسانی است که در رشته‌های مرتبط با علوم اقتصادی تحصیل کرده‌اند. یکی از علت‌های این اقبال را می‌توان در تنوع و تعدد فرصت‌های شغلی دید که در آنها به دانش‌آموختگان علوم اقتصادی نیاز است، مشاغلی مانند، مشاور مالیاتی، کار در بخش خدمات عمومی، بازاریابی و حسابداری.