كنجد گیاهی است یك ساله با ارتفاع حدود یك متر كه قسمت انتهایی ساقه آن پوشیده از كرک است. برگ های آن بیضی، باریك و نوك تیز است. گل های آن به رنگ سفید یا قرمز، به طور تك تك در كناره برگ های قسمت انتهایی ساقه ظاهر می شوند. میوه این گیاه به صورت كپسول و محتوی دانه های كوچك و مسطح و بیضوی است كه دانه كنجد نامیده می شود و قسمت مورد استفاده این گیاه است.
وطن اصلی كنجد هندوستان است كه از آنجا به نقاط دیگر دنیا راه یافته است. در حال حاضر چین بزرگترین تولید كننده كنجد در دنیا می باشد. هندوستان و حبشه از نظر تولید، بعد از چین قرار دارند. در ایران نیز مقداری كنجد تولید می شود كه بیشتر آن به مصرف تهیه روغن و حلوا ارده می رسد.
● تركیبات شیمیایی
كنجد دارای پروتئین، ویتامین های B , D , E , F۱ و لسیتین (LECITHIN) می باشد. مقدار روغن آن در حدود ۵۰% است. روغن كنجد مركب از حدود ۷۰% اسیدهای چرب اشباع نشده مانند لینولئیك اسید ، اولئیك اسید و مقداری اسیدهای چرب اشباع شده مانند اسید پالمتیك و آراشیدیك اسید می باشد.
روغن كنجد یكی از روغن های اشباع نشده و مفید برای بدن است که در آمریكای شمالی و كانادا به مقدار زیاد مصرف می شود، زیرا این روغن نه تنها كلسترول خون را افزایش نمی دهد، بلكه آن را كاهش نیز می دهد. برای تهیه روغن كنجد معمولا دانه ها را می شویند تا رنگ روی آن از بین برود. سپس دانه ها را آسیاب كرده و در آب می ریزند تا پوست آنها روی آب بیاید. بعد از گرفتن پوست، دانه ها را خشك كرده و در آب جوش می ریزند و خمیر می كنند. این خمیر را تحت فشار قرار داده تا روغن آن جدا شود. این روغن را روغن سرد می نامند و از تفاله باقیمانده تحت اثر فشار و گرما روغنی بدست می آید كه به نام روغن گرم معروف است كه البته ارزش غذایی روغن سرد را ندارد.
تفاله باقیمانده از این مرحله را معمولا برای علوفه دام ها به كار می برند. خصوصاً این تفاله از نظر داشتن مواد پروتئینی، غذای خوبی برای گاوهای شیرده است.
اگر می خواهید از روغن كنجد استفاده كنید دقت كنید كه روغن سرد باشد كه به نام FIRST COLD PRESSED"" معروف است، زیرا در اثر حرارت دادن، روغن كنجد خواص خود را از دست می دهند.