گیاهی است بدون كرك، سبزرنگ، شاخه خصوصاً در قسمت پایین باریك، افراشته، خارهای واقع در قسمت های بالایی گیاه ۲ ۱ سانتی متر و بقیه ۳ ۲ سانتی متر، باریك و كشیده، در فصل خشك همگی خشك و شكننده شده به حالت كشیده و ایستاده هستند. برگ ها بیضی تا سرنیزه ای یا تخم مرغی با نوك كند، كوتاه تر یا تقریباً هم قد خارها. گل های قدیمی تر ریزان هستند. كاسه گل بدون كرك بوده نیام دارای ۵ ۴ دانه، بدون كرك، كشیده و كم و بیش تسبیحی شكل است. مان ترنجبین به طور طبیعی و یا بر اثر فعالیت حشره ای سخت بالپوش بر روی شاخه های گیاه خارشتر تولید می شود و به صورت گلوله های ریز و سفید رنگ یا زرد و یا كمی متمایل به قهوه ای بوده و طعم شیرین دارد. مان ترنجبین بخش دارویی آن محسوب می شود. مان را در فصل تابستان و در فاصله ماه های مرداد و شهریور جمع آوری می كنند. خارشتر در ایران، شمال آفریقا، عربستان، فلسطین، سوریه، عراق، پاكستان، قفقاز و آسیای مركزی و افغانستان می روید. مان ترنجبین حاوی تركیبات قندی مختلفی چون گلوكز و فروكتوز، سوكروز و تری ساكارید است كه به راحتی در آب حل می شوند. از ترنجبین به عنوان ملین، پایین آورنده تب و خلط آور استفاده می شود. در طب گذشته از آن در درمان سرفه (به عنوان نرم كننده)، تب و یبوست استفاده می كرده اند. دوز مصرفی ترنجبین به عنوان ملین بر حسب سن بیمار بین ۷۰ ۱۰ گرم است كه با كمی آب مصرف می شود. در ایران این گیاه تقریباً در تمام نقاط از جمله البرز و اطراف تهران، بخش مركزی، شمال شرقی، شرق، جنوب شرقی، شمال و شمال غربی می روید. |