پژوهشگران معتقد هستند همهٔ انسان ها در کودکی از استعداد و خلاقیت بالائی برخوردار هستند، مهمترین عامل هائی که باعث کاهش خلاقیت در کودکان می شوند، عبارت هستند از:
▪ داشتن خودانگاری منفی
اصلی ترین عاملی که مانع بروز رفتارهای خلاقانه می شود، این است که تصور کنیم آدم خلاقی نیستیم. اگر شما به خودتان بگوئید: ”من آدم خلاقی هستم“، در این صورت، خود را مجبور می کنید باورهائی در مورد خودتان داشته باشید که این، هویت شما را تأیید می کند. اما اگر به خودتان بگوئید: ”من آدم خلاقی نیستم“ در این صورت مجموعه باورهای متفاوتی خواهید داشت و سعی خواهید کرد مهارت های لازم را برای بیان هویت و باورهای خود کسب کنید. اگر باور شما این باشد که فردی ”غیرخلاق“ هستید، در آن صورت نیازی نیست که یاد بگیرید چگونه خلاق باشید.
▪ عدم اعتمادبه نفس
کودکی که اعتمادبه نفس ندارد، نمی توانید در برابر دیگران توانائی هائی های خود را بروز دهد.
▪ فشار روانی
فشار روانی (استرس)، نیرو و توان فرد را که در شرایط عادی می تواند از آن خلاقانه بهره بگیرد، از بین برده و سلامت جسمانی او را نیز به خاطر می اندازد.
▪ ترس
ترس از بیان افکار و عقیده های خود و دغدغه های مورد انتقاد دیگران قرار گرفتن نیز یکی از عامل های بازدارندهٔ بروز رفتارهای خلاقانه است.
▪ روزمرگی
غرق شدن در امور روزمرهٔ زندگی و انجام امور طبق روال عادی و همیشگی، سبب می شود که فکرهای خشک و رسمی در ذهن فرد جای گیر و این از عامل های مهم بازدارندهٔ شکوفائی خلاقیت است.
▪ داشتن هدف های معدد و متناقض
درگیر شدن با امور گوناگون با هدف های متناقض، انگیزهٔ تفکر خلاقانه را از بین برده و آرامش جسمانی و روحی را از فرد سلب می کند و این خود مانع بزرگی در بروز رفتار خلاقانه است.
▪ نقش بزرگسالان و شکوفائی خلاقیت کودکان
محدودیت عمده در برابر آنچه کودکان می توانند انجام دهند، آن است که فکر کنند از عهدهٔ ”انجام دادن آن“ برنمی آیند. کودکان همگی قابلیت و توان آن را دارند که خلاق باشند و از لذت آفریدن چیز جدیدی بهره مند شوند. پس باید پایه ای محکم برای خلاقیت در آنها نهاد. گاه معلمان و پدر و مادران با پیام های منفی، در برابر آنچه دانش آموزان قادر هستند انجام دهند، مانعی به وجود می آورند که این مانع، دشمن ابتکار و خلاقیت است.

منبع: ”ماهنامهٔ رشد و تکنولوژی آموزشی پژوهشی“.
سکینه کوکه آبادی
کارشناس آموزش ابتدائی