اگرچه كودك ما قشنگ و ناز است ولی نباید مشكل زبانش را ساده بگیریم. پرحرفی دانش آموزانی كه نوك زبانی صحبت می كنند، در سر كلاس باعث خنده بچه های دیگر می شود. در واقع ما بسیار متاثر می شویم وقتی می بینیم كه این نوآموزان كوچولو با پرحرفی می خواهند تمرین زبان آموزی كنند. واقعیت مهم این است كه برای یك كودك دو سه ساله نوك زبانی صحبت كردن هیچ غیرعادی نیست، زیرا در این سن و سال، كودك تازه زبان باز كرده و طرز تلفظ صداها هنوز برایش جا نیفتاده است. به طور طبیعی نوك زبانی صحبت كردن به مرور زمان از بین می رود ولی نه همیشه. تقریباً از هر ۱۰ كودك یك كودك بعد از چهار سالگی هم نوك زبانی صحبت می كند. ولی چه كنیم كه به این كودكان كمك كنیم؟ میشل باربیه متخصص گفتاردرمانی ما را راهنمائی می كند.
• نوك زبانی صحبت كردن چیست:
نوك زبانی صحبت كردن وجود اشكال در تلفظ است. كودك زبانش را در جلوی دندان های پیشین می گذارد و این كار باعث می شود كه نتواند بعضی از صداها را درست تلفظ كند: مثلاً صدای «شو» می شود «سو» و صدای «ژو» می شود «زو». این مشكل می تواند به این علت باشد كه كودك هنوز انگشت شستش را می مكد و یا اینكه حركات زبان را در داخل دهانش به خوبی كنترل نمی كند. همچنین اگر كودك در حس شنوائی اشكال داشته باشد و صداها را خوب نشنود نمی تواند تفاوت میان صداهای مختلف را تشخیص دهد. گاهی اوقات پدر و مادرها خودشان باعث می شوند كه كودك در حال رشدشان نوك زبانی صحبت كردن را ادامه دهد و این به دو علت می تواند باشد. اول اینكه بعضی از پدر و مادرها خیلی علاقه دارند كه هنوز یك «نوزاد» در خانه داشته باشند و به طور ناخودآگاه كودك را به نوك زبانی صحبت كردن تشویق می كنند و علت دوم اینكه بعضی از پدر و مادرها نوك زبانی صحبت كردن فرزندشان را بیش از حد یك مسئله طبیعی و عادی تلقی می كنند و ضمن اینكه علاقه ای به ادامه نوك زبانی صحبت كردن كودكشان ندارند ولی اهمیتی هم به آن نمی دهند.
• نوك زبانی صحبت كردن چه مشكلاتی را به وجود می آورد:
باید دانست كه زبان مانند مكعب های اسباب بازی است كه بچه ها با آن ساختمان می سازند. مكعب هائی كه برای ساخت زبان استفاده می شوند سه سطح دارند: تلفظ، كه باعث تولید صدا می شود، حرف، كه باعث می شود كلمات ساخته شوند. وقتی صداها به هم وصل می شوند، كلمات ساخته می شوند. زبان به معنای واقعی آن كه باعث می شود جمله ها و توصیف ها ساخته شوند. وقتی كلمات به هم وصل می شوند جمله ها و توصیف ها ساخته می شوند. می توانیم بگوییم كه این سه سطح «جعبه ابزار» زبان هستند. با كمك این جعبه ابزار و در صورتی كه همه چیز در جای خود قرار داشته باشد، كودك حرف دیگران را می فهمد و می تواند حرف خود را به دیگران بفهماند. مشكل نوك زبانی صحبت كردن در سطح اول قرار دارد، یعنی تلفظ.نوك زبانی صحبت كردن به خودی خود مسئله مهمی نیست ولی می تواند مانع كامل و بی نقص بودن ساختمان كلی زبان بشود. مثلاً وقتی كودك نوك زبانی صحبت می كند، این مسئله هنگام روخوانی در سر كلاس و همچنین موقع دیكته نوشتن برای او ایجاد مشكل می كند. بگذریم از این مسئله كه وقتی كودك از طرف دوستان كوچولویش مورد تمسخر قرار می گیرد، آزرده و غمگین می شود.
• برای درمان چه باید بكنیم؟
اگر كودك بعد از چهارسالگی هنوز نوك زبانی صحبت می كند، باید از نظر گفتاردرمانی آزمایش بشود. (در اكثر كشورها آزمایش های گفتاردرمانی توسط بیمه های اجتماعی انجام می شود). با این آزمایش مشخص می شود كه نوك زبانی صحبت كردن كودك فقط یك مشكل است و یا اینكه با مشكلات دیگر نیز همراه است؟ مثل اینكه كودك علاوه بر نوك زبانی صحبت كردن دیر هم زبان باز كرده است و یا از نظر تلفظ، مشكلات دیگری هم دارد. گفتاردرمانی كودكان در اولین مرحله، خیلی اصولی نیست (بخش اول گفتاردرمانی شامل چندین بازی با زبان، لب ها و دندان ها است و همچنین تمرین گوش دادن و درك صداها). گاهی فقط كافی است كه متخصصان گفتاردرمانی، پدر و مادرها را راهنمائی كنند كه چگونه برای تربیت كودكشان رفتار درستی داشته باشند. از جمله اینكه: خونسرد باشند و از همه مهمتر، هنگامی كه كودك كلمه ها را اشتباه تلفظ می كند، اشتباهات او را تصحیح كنند. وقتی كودك جمله ای می گوید كه یكی از كلمات آن را بد تلفظ می كند، مناسب تر است كه جمله دوباره به طور صحیح تكرار شود. مثلاً به كودك گفته نشود: «آدم نمی گوید زاكت باید بگوئی ژاكت!» به جای این حرف، خیلی ساده جمله صحیح را این طور تكرار می كنیم: «عزیزم، ژاكت تو روی صندلی است.» بیشتر اوقات تا همین مقدار كافی است كه كودك كم كم متوجه مشكل زبان خود بشود و خودش شروع كند و اشتباهاتش را اصلاح كند. شش ماه بعد، دوباره او را آزمایش می كنیم، اگر بعد از همه توصیه ها باز كودك نوك زبانی صحبت می كند، در اینجا دیگر نوبت متخصصان گفتاردرمانی است كه مسئولیت او را به عهده بگیریم.
• تعریف كنید! از خودتان بگویید!
مسئولیت پدر و مادر بودن مسئولیت سنگینی است. هر روز پدر و مادر بودن و انواع و اقسام نگرانی ها تحمل كردن و به سئوال های بزرگ بچه های كوچولو جواب دادن، كار آسانی نیست! مشاهدات و تجربه های پدر و مادرهای دیگر می تواند ما را یاری كند، به ما قوت قلب بدهد و یا خیلی ساده ما را سرگرم كند...مادر یك پسر دوساله برای ما چنین می نویسد: فكر نمی كنید كه بعضی وقت ها ما مسائل را خیلی بزرگ می كنیم؟ به نظر من نوك زبانی صحبت كردن بچه های كوچولو خیلی طبیعی است. پسر من هم نوك زبانی صحبت می كرد ولی خود به خود خوب شد. بعضی از پدر و مادرها زیاد توقع دارند و كارهای خیلی كلیشه ای و قالبی انجام می دهند. مثلاً بچه را می برند كلاس ورزش، موسیقی، زبان انگلیسی، حتی اینها را هم كافی نمی دانند فكر می كنند اشكال از دندان ها است، می روند پیش دندانپزشك و دندان ها را درست می كنند، با بچه از اول تمرین حرف زدن می كنند و اگر بچه حتی یك شب كابوس ببیند بلافاصله می دوند پیش روانپزشك... ولی من می گویم نه، صبر كنید! این كارها را نكنید! اگر ما بچه مان را همان طور كه هست بپذیریم این را هم می پذیریم كه ممكن است بچه ما خیلی كامل نباشد.
منبع: آبریكو