از میان نظریات گوناگونی كه رد رابطه با منشاء زمین لرزه ها ارائه شده،نظریه ی «بازگشت كشان» از جامعیت بیشتری برخوردار است. براساس این نظریه عامل ایجاد تغییر شكل در سنگها ایجاد شكسگی در آنها و زمین لرزه در آنها معمولاً نیروهای افقی جهت داری اسنكه در اثر حركت و جابجایی ورقه های سنگ كره ایجاد می شود.
دربسیاری موارد بر اثر انباشه شدن زیاده از حد انرژی در سنگ،حركاتی در امتداد شكستگی ها و گسلهای قبلی موجود در سنگروی می دهد و در ضمن رهاشدن انرژی ذخیره شده، زمین لرزه هایی بهوجود می آید، به همین دلیل در زمان بررسی لرزه خیزی یك منطقهبایدتاریخچه لرزه ا و گسلهای فعال و لرزه خیز را مورد بررسی قرارداد.البته باید توجه نمود كه یك زمین لرزه، تمام طول گسل جابجانمی شود بلكه بخشهایی از آن مقاومت می نمایند.
این بخشهایبه ظاهر فاقد جابجایی نیز ممكن است در زمان دیگریگسیخته شده و زمین لرزه ای زا به وجود اورند علاوه بر این بر اثرآتش فشانها، ریزش سقف غارها و معادن، ایجاد بهمن، برخوردشهابسنگها، فعالیتهای بشری و .... نیز زمین لرزه هایی ایجادمی شود كه درصد ناچیزی از زمین لرزه های معمولاً كوچك را تشكیلمی دهند.بسیاری از زمین لرزه ها با تعدادی حركات ضعیف تر درپیش و پس از حركت اصلی همراهند كه به نامهای پیش لرزه و پس لرزهخوانده می شوند.
▪ نظریه ی بازگشت كشسان
بر طبق این نظریه نیروهای تغییرشكل دهنده ی فعال پوسته زمین كه موجب تغییرشكل صفحه ها (خمشدگی، كشیدگی و فشردگی)، اصطحكاك بین صفحه های برخوردكننده، گرادیان بالای دما و ... می شوند به طرز قابل توجهی در افزایش تنجش نقش دارند این نیروها در قسمتهای سطحی كه سنگها رفتار خمیدگی كمتری از خودشان می دهند، به تدریج باعث تغییر شكل كشسان سنگها می شوند.
زمانی كه میزان تغییر شكل كشسان از لایه ها، به حالت اولیه ی خود باز می گردند. ترك خوردن سنگ معمولاً از نقطه ی كانون شروع و با سرعت حدود ۳ كیلومتر بر ثانیه د رامتداد صفحه منتشر می شود. به این ترتیب انرژی ای كه به صورت «تنجش كشسان» در سنگ ذخیره شده بوده به طور ناگهانی آزاد شده و زمین لرزه را ایجاد می نماید.